काठमाडौं । उरुग्वेका पूर्व राष्ट्रपति जोसे ‘पेपे’ मुजिकाको ८९ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ। उनी ‘विश्वको सबैभन्दा गरिब राष्ट्रपति’ को रूपमा चिनिन्थे । उनी पूर्व–छापामार लडाकू र ल्याटिन अमेरिकी वामपन्थीहरूका नायक थिए।

उरुग्वेका वर्तमान राष्ट्रपति यामान्दु ओर्सीले सामाजिक सञ्जाल एक्समा मुजिकाको निधनको खबर साझा गर्दै गहिरो दुःख व्यक्त गरे। उनले मुजिकालाई एक राष्ट्रपति, कार्यकर्ता, मार्गदर्शक र नेताको रूपमा सम्झँदै उनको अभाव महसुस हुने बताए।

सन् २०१० देखि २०१५ सम्म उरुग्वेको राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गरेका मुजिकाले आफ्नो धेरैजसो तलब परोपकारका लागि दान गरे र साधारण जीवनशैली अपनाए। उनले कार्यालयका सुविधाहरू अस्वीकार गरे र मोन्टेभिडियो बाहिर आफ्नो सानो फार्ममा बस्न जारी राखे। उनको सबैभन्दा मूल्यवान सम्पत्ति सन् १९८७ को फोक्सवागन बिटल थियो।

मुजिकाले भ्रष्टाचार र शक्तिशाली शासनले ग्रस्त ल्याटिन अमेरिकामा उरुग्वेलाई प्रगतिशील राजनीतिको केन्द्रको रूपमा स्थापित गरे। उनको शासनकालमा गर्भपतन र समलिङ्गी विवाहलाई वैधानिक बनाइयो, र उरुग्वे मनोरञ्जनात्मक गाँजाको प्रयोगलाई वैधानिक बनाउने विश्वको पहिलो देश बन्यो।

सन् २०२४ मे महिनामा उनलाई अन्नप्रणालीको क्यान्सर भएको पत्ता लागेको थियो, जुन पछि उनको कलेजोमा फैलियो। उनकी श्रीमती लुसिया टोपोलान्स्कीका अनुसार यस हप्ता उनले पोलिएटिभ हेरचाह प्राप्त गरिरहेका थिए।

मुजिकाको निधनमा ल्याटिन अमेरिका र बाहिरका वामपन्थी नेताहरूबाट श्रद्धाञ्जलि व्यक्त भएका छन्। बोलिभियाका पूर्व राष्ट्रपति इभो मोरालेसले आफ्ना ‘भाइ’ मुजिकाको निधनबाट दुःखी भएको बताए। ब्राजिलको सरकारले उनलाई ‘हाम्रो समयका सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण मानवतावादीहरू मध्ये एक’ भनेर सम्मान गरेको छ भने स्पेनका प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेजले मुजिकाले ‘जुन कुरामा विश्वास गरे, अभियान चलाए र बाँचे’ त्यो ‘एक राम्रो संसार’ थियो भने।

सन् १९६० को दशकमा माक्र्सवादी–लेनिनवादी सहरी छापामार आन्दोलन टुपामारोसको सह–स्थापना गरेका मुजिकाले गरिबहरूलाई दिन धनीहरूबाट लुटपाट गर्न थाले। उनले धेरै गोलीका चोटहरू सहनुभयो र सामूहिक जेल ब्रेकआउटमा भाग लिनुभयो। तर सन् १९७२ मा टुपामारोसको पतन भएपछि उनलाई फेरि पक्राउ गरियो र उरुग्वेको सन् १९७३–१९८५ को तानाशाही शासनकालमा पूरै जेलमा बिताए। त्यहाँ उनलाई यातना दिइयो र वर्षौं एकान्त कारावास भोग्नुभयो।

रिहा भएपछि उनी राजनीतिमा प्रवेश गरे र सन् १९८९ मा वामपन्थी ब्रोड फ्रन्ट गठबन्धनको सबैभन्दा ठूलो सदस्य मुभमेन्ट अफ पपुलार पार्टिसिपेसन (एमपिपि) को स्थापना गरे। सन् १९९५ मा संसद्मा निर्वाचित भए र सन् २००० मा सिनेटर र त्यसपछि उरुग्वेको पहिलो वामपन्थी सरकारमा कृषिमन्त्री बने। उनले उरुग्वेको कार्यकाल सीमाअनुसार केवल एक पाँच वर्षे कार्यकाल राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गरे। उनका कुनै सन्तान थिएनन्।