नयाँ दिल्ली। यस वर्षको सुरुमा भोपालको एक रेलवे स्टेसनमा एक वृद्ध व्यक्ति टिकट वा चियाको लागि होइन तर सरकारी डिजिटल पोर्टल मार्फत नागरिकहरूलाई विभिन्न सरकारी सेवाहरूको लागि दर्ता गर्न मद्दत गर्ने किओस्कको अगाडि धैर्यपूर्वक लाइनमा उभिए। "यो सरकारद्वारा सञ्चालित छ र यो काम गर्दछ," उनले टचस्क्रिन र सेवाहरू आफ्नो औँलाको छेउमा उपलब्ध भएको तथ्यलाई देखेर छक्क पर्दै भने। "यो सरकारद्वारा सञ्चालित छ र यो काम गर्दछ।" यो शान्त टिप्पणीले सेवा वितरणमा केवल सन्तुष्टि भन्दा धेरै गहिरो कुरा झल्काउँछ; यसले लोकतन्त्रको प्रणालीमा गहिरो विश्वास रहेको कुरा देखाउन।

प्यू अनुसन्धान केन्द्रको हालैको प्रतिवेदनले यो भावनालाई पुष्टि गर्छ। २४ देशहरूमा गरिएको अध्ययनले देखाउँछ कि भारत शीर्ष पाँच देशहरू मध्ये एक हो जहाँ नागरिकहरू लोकतन्त्रको कार्य प्रणालीसँग सबैभन्दा सन्तुष्ट छन्। ७४% भारतीयहरू सहमत छन्। यसले भारतलाई स्विडेनभन्दा अलि पछाडि र नेदरल्याण्ड्स, इन्डोनेसिया र मेक्सिको जस्ता देशहरूभन्दा अगाडि राखेको छ। जसमध्ये सबैले आफ्नो लोकतान्त्रिक प्रणाली र अर्थतन्त्र दुवैसँग उच्च स्तरको सन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्।

प्यू रिपोर्टले आर्थिक आशावाद र लोकतन्त्रसँग सन्तुष्टि बीचको प्रत्यक्ष रेखा कोरेको छ। भारतमा, अधिकांश उत्तरदाताहरूले राष्ट्रिय अर्थतन्त्र राम्रो अवस्थामा रहेको पनि बताएका छन्। जुन सरकारद्वारा सञ्चालित पूर्वाधार विकास, यूपीआई र आधार जस्ता डिजिटल सार्वजनिक वस्तुहरू र ग्रामीण इलाकामा पुग्ने कल्याणकारी योजनाहरूद्वारा सञ्चालित धारणा हो।

उदाहरणका लागि, बाराबंकी जस्तो सहरलाई लिनुहोस्। सौर्य ऊर्जाबाट चल्ने सिँचाइ, नयाँ सडक र मोबाइल बैङ्किङ च्यानलहरूमा हालैको वृद्धिले सरकारी पहलहरू र प्राविधिक प्रगतिहरू मार्फत किसानहरूलाई ठोस लाभहरू ल्याएको छ।

हामी के देखिरहेका छौँ भने दृश्यात्मक प्रगतिको शक्ति हो। जब नागरिकहरूले सडकहरू निर्माण भइरहेको, अनुदान समयमै आइपुगेको वा भ्रष्टाचारलाई सम्बोधन भइरहेको देख्छन्, असमान भए पनि, तिनीहरूले लोकतन्त्रलाई मूर्त परिणामहरूसँग जोड्न थाल्छन्। यो अन्धविश्वास होइन। यो बिस्तारै कमाएको विश्वास हो।

भारतको लोकतान्त्रिक शक्ति यसको तल्लो-माथिको ऊर्जामा निहित छ। गाउँहरूमा ग्राम सभाहरू, नागरिक समाजको सक्रियता, सामाजिक सञ्जालमा परिचालन र युवाहरूको नेतृत्वमा हुने विरोध प्रदर्शनहरूले जनता र शक्ति बीच प्रतिक्रिया चक्र सिर्जना गर्दछ। यो सक्रिय सहभागिता, जब यो विरोधी बन्छ, लोकतान्त्रिक कमजोरी होइन, जीवन्तताको सङ्केत हो।

यसबाहेक, भारतको विविधता, बोझ हुनुको सट्टा लोकतान्त्रिक प्रवृत्तिलाई बलियो बनाउँछ। प्रत्येक चुनाव, जतिसुकै स्थानीय भए पनि पहिचान, शासन र आकाङ्क्षामा जनमत सङ्ग्रह बन्छ। र शक्तिको प्रत्येक शान्तिपूर्ण हस्तान्तरण, जतिसुकै विवादास्पद अभियान भए पनि नागरिकहरूको प्रक्रियामा विश्वासलाई नवीकरण गर्दछ।

उत्कृष्ट तथ्याङ्कको साथमा लोकतान्त्रिक सन्तुष्टि क्षणिक प्रतिध्वनि होइन तर गहिरो, समतामूलक र दिगो शासनको जग हो भनी सुनिश्चित गर्ने जिम्मेवारी पनि आउँछ। सन्तुष्टि व्यक्त गर्ने ७४% मानिसहरू उत्सवको कारण हुन्। तर यस्ता शीर्षकहरूले २६% को आवाजलाई दबाउन सक्दैनन्।

विश्व लोकतान्त्रिक मन्दीसँग जुधिरहेको बेला भारतको ७४% सन्तुष्टि दर सम्मानको ब्याज र जिम्मेवारीको बोझ दुवै हो। यसले हामीलाई सम्झाउँछ कि लोकतन्त्र, यसका सबै कमजोरीहरूका बाबजुद पनि, मानिसहरूले विश्वास गर्दा, विशेष गरी जब त्यो विश्वास प्रदर्शनसँगै हुन्छ, अझै पनि काम गर्छ।

भोपाल स्टेसनमा, वृद्ध मानिस राज्यको उत्सव मनाइरहेका थिएनन्; उनी स्वीकार गरिरहेका थिए कि त्यो क्षणमा उनी देखिइसकेका थिए। उनको लागि, त्यो कार्यमा लोकतन्त्र थियो। र हामी सबैको लागि यो एउटा सम्झना हो कि कुनै पनि सङ्ख्या चाहे त्यो ७४% होस् वा अरू केही मानिसहरूले आफ्नो आवाज सुन्ने वाचामा राखेको दैनिक विश्वास भन्दा बढी महत्त्वपूर्ण छैन।

सन्तुष्टि अन्तिम बिन्दु होइन। यो एक चेकपोइन्ट हो। र भारत, अहिलेको लागि प्रगति र विकासको बाटोमा दृढतापूर्वक देखिन्छ।