काठमाडौँ। डिजिटल प्रविधिहरूले ऊर्जा क्षेत्रमा महत्वपूर्ण परिवर्तन ल्याउँदै विश्वव्यापी ऊर्जा प्रणालीलाई अधिक दक्ष, दिगो र बौद्धिक बनाइरहेको जानकारी ‘विश्व इन्टरनेट अफ थिङ्ग्स’ सम्मेलन २०२५ मा विशेषज्ञहरूले दिएका छन्। यो सम्मेलन नोभेम्बर २८–२९ मा बेइजिङमा आयोजना गरिएको थियो।

सम्मेलन कार्यसमिति उपाध्यक्ष हे कियाङले डिजिटल ऊर्जा क्रान्ति अब ऊर्जा डिजिटल अर्थतन्त्रको मुख्य इन्जिन बनेको बताए। ठूलो डाटाले प्रणाली सञ्चालनमा स्पष्टता ल्याउँछ भने कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) ले निर्णय क्षमतासहित प्रणालीलाई बौद्धिक बनाउँछ। ब्लकचेन प्रविधिले वितरण ऊर्जा कारोबारमा सुरक्षा सुनिश्चित गर्दछ। यी सबै प्रविधिहरू इन्टरनेट अफ थिङ्ग्स मार्फत जडान भएर एकीकृत डिजिटल पारिस्थितिकी तन्त्र बनाइरहेका छन्।

चीन सूचना सङ्घको ऊर्जा कार्य समिति निर्देशक वाङ योङ्गजिएले प्रविधि मेलमिलापले दुर्गम क्षेत्रमा पनि ऊर्जा अनुगमन सम्भव भएको बताए। उनले हरित सङ्क्रमणको पहलले १३५ भन्दा बढी देशलाई कार्बन शून्यतामा प्रतिबद्ध बनाएको र चीनको विश्वव्यापी मागसँग मेल केवल प्राविधिक निर्यात मात्र नभई विश्व ऊर्जा व्यवस्थापनको पुनःसंरचना पनि भएको बताए। चीन सरकारले सेप्टेम्बर २०२५ मा जारी गरेको नीति अनुसार सन् २०२७ सम्म एकीकृत ऊर्जा–कृत्रिम बुद्धिमत्ता नवाचार प्रणाली स्थापना गर्ने र सन् २०३० सम्म विश्वस्तरीय कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रयोग हासिल गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

कृत्रिम बुद्धिमत्ता अहिले ऊर्जा उत्पादन र उपभोगको पूर्वानुमान, बुद्धिमानी व्यवस्थापन, नवीकरणीय ऊर्जा केन्द्रको दोष पत्ता लगाउने र सञ्चालन सुधारका क्षेत्रमा प्रयोग भइरहेको छ। तर यस क्षेत्रमा अझै प्राविधिक चुनौतीहरू समस्या बनेका छन्। वाङले पुराना प्रणाली आधुनिक उपकरणसँग मिल्न नसक्ने, सीमा–पार कारोबारमा डाटाको जोखिम रहने र केही बजारमा स्थानीय सहयोगको अभावले नाफा सीमित हुने देखेको बताए। उनले समाधानको रूपमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्लेटफर्म निर्माण गर्न सुझाव दिएका छन्, जसले साना तथा मध्यम उद्योगहरूको विश्वव्यापी विस्तारलाई सहयोग गर्नेछ। ‘बौद्धिक रूपमा अन्तरजोडिएको नयाँ अर्थतन्त्र, नयाँ युगको स्मार्ट समाज’ भन्ने विषयमा आयोजित सम्मेलनमा ८० भन्दा बढी देशका अधिकारी, विशेषज्ञ र व्यवसाय प्रतिनिधिहरू सहभागी भएका थिए।