काठमाडौँ ।  अस्ट्रेलियामा गरिएको एउटा नयाँ अनुसन्धानले ठूला दाजुभाइ र दिदीबहिनीको तुलनामा उनीहरूका साना भाइबहिनीले स्क्रिन (मोबाइल, टिभी वा ट्याबलेट) मा बढी समय बिताउने र पढाइ लेखाइ जस्ता शैक्षिक गतिविधिमा कम ध्यान दिने देखाएको छ। 

‘मोनास बिजनेस स्कूलको सेन्टर फर हेल्थ इकोनोमिक्स’ ले गरेको यो अध्ययन अनुसार, पहिलो सन्तानको तुलनामा दोस्रो र तेस्रो सन्तानले प्रतिदिन क्रमशः ९ देखि १४ मिनेट बढी समय स्क्रिनमा खर्च गर्छन्। अनुसन्धानकर्ता दानुष जयवर्धनका अनुसार यो समय थोरै देखिए पनि पहिलो बच्चाको औसत स्क्रिन समयको तुलनामा ७ देखि १० प्रतिशतले बढी हो। हप्ताभरिको हिसाब गर्दा साना बच्चाहरूले ठूलाको तुलनामा करिब डेढ घण्टा बढी समय स्क्रिनमा बिताउने गरेको पाइएको छ।

यो अतिरिक्त स्क्रिन समयले बालबालिकाको अन्य महत्वपूर्ण क्रियाकलापलाई प्रत्यक्ष असर पुर्‍याइरहेको छ। पछि जन्मेका बच्चाहरूले पढ्ने, गृहकार्य गर्ने, बोर्ड गेम खेल्ने वा सङ्गीत सिक्ने जस्ता ‘समृद्ध गतिविधि’ मा प्रतिदिन ११ देखि १८ मिनेट कम समय खर्च गर्छन्, जुन ठूला दाजुभाइको तुलनामा ११ देखि २० प्रतिशतले कम हो। 

२ देखि १५ वर्ष उमेरका करिब ५ हजार ५०० बालबालिकामा गरिएको यो सर्वेक्षणले उनीहरूले बिहान उठेदेखि राति सुत्ने बेलासम्मको समय कसरी व्यवस्थापन गर्छन् भन्ने पक्षलाई मसिनो गरी अध्ययन गरेको थियो। यसमा आमाबाबुको उपस्थितिमा गरिने र एक्लै गरिने क्रियाकलापहरूलाई पनि छुट्टाछुट्टै मूल्याङ्कन गरिएको थियो।

अध्ययनको निष्कर्षले के देखाएको छ भने, परिवारको आकार बढ्दै जाँदा आमाबाबुको समय र ध्यान बाँडिने हुनाले साना बच्चाहरूको विकासमा दिइने समय घट्छ। आमाबाबुले पछि जन्मेका सन्तानलाई हुर्काउँदा अलि बढी छुट दिने वा उदार हुने गरेको र स्क्रिन प्रयोगमा खासै कडा नियम नलगाउने गरेको पाइएको छ। यसले गर्दा साना बच्चाहरू सजिलै स्क्रिनको पहुँचमा पुग्छन्।

अनुसन्धानकर्ताहरूले आमाबाबुलाई आफ्ना साना सन्तानसँग पनि गुणस्तरीय समय बिताउन, उनीहरूलाई सिर्जनशील काममा प्रोत्साहित गर्न र सबै बच्चाका लागि स्क्रिन समयसम्बन्धी नियमहरू समान र निरन्तर रूपमा लागू गर्न सुझाव दिएका छन्।