जेरुसेलम। प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको नौ वर्षपछि इजरायलको ऐतिहासिक भ्रमणको क्रममा भारत र इजरायलले आफ्नो रक्षा साझेदारीलाई अझ बलियो बनाए। दुवै देशले बढ्दो रक्षा सहयोगलाई स्वीकार गरे र साइबर सुरक्षा र आतङ्कवाद विरोधी जस्ता अन्य क्षेत्रहरूमा आफ्नो प्रतिबद्धता दोहोर्‍याए। भ्रमणले सम्बन्धलाई विशेष रणनीतिक साझेदारीमा उचाल्ने निर्णय पनि गर्‍यो।

संयुक्त विज्ञप्तिमा भनिएको छ कि दुई देशले अक्टोबर ७, २०२३ मा इजरायलमा भएको भयानक आतङ्कवादी आक्रमण, अप्रिल २२, २०२५ मा भारतको जम्मू र कश्मीरको पहलगाममा भारतीय पर्यटकहरूमाथि भएको भयानक आतङ्कवादी आक्रमण र नोभेम्बर १०, २०२५ मा नयाँ दिल्लीको लाल किल्ला नजिकै भएको आतङ्कवादी घटनाको कडा निन्दा गरेका छन्।

संयुक्त विज्ञप्तिमा थप भनिएको छ कि प्रधानमन्त्री मोदी र प्रधानमन्त्री नेतान्याहूले विश्वव्यापी शान्ति र सुरक्षालाई अगाडि बढाउन आफ्नो दृढ प्रतिबद्धता दोहोर्‍याए र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको "गाजा द्वन्द्व अन्त्य गर्ने व्यापक योजना" लाई स्वागत गरे।

विज्ञप्तिमा भनिएको छ, "नेताहरूले सीमा पार आतङ्कवाद सहित सबै प्रकारका आतङ्कवादको स्पष्ट र कडा निन्दा व्यक्त गरे। उनीहरूले व्यापक र दिगो रूपमा आतङ्कवाद सँग लड्न निर्णायक र समन्वित अन्तर्राष्ट्रिय प्रयासहरूको लागि आह्वान गरे। यस साझा चुनौतीमा गहिरो चिन्ता व्यक्त गर्दै, प्रधानमन्त्रीहरूले दुई जीवन्त र बलियो लोकतन्त्रका नेताहरूको रूपमा यस खतरासँग लड्न मिलेर काम गर्ने आफ्नो प्रतिबद्धता दोहोर्‍याए।"

विज्ञप्तिमा भनिएको छ कि दुई नेताहरूले शान्ति प्रक्रिया सहित यस क्षेत्रमा भएका विकासहरूबारे छलफल गरे र संवाद र आपसी समझदारी मार्फत यस क्षेत्रमा न्यायपूर्ण र दिगो शान्ति, सुरक्षा र नेभिगेसन र व्यापारको स्वतन्त्रता प्राप्त गर्ने आवश्यकतामा जोड दिए।

नोभेम्बर ४, २०२५ मा हस्ताक्षर गरिएको रक्षा सहयोग सम्बन्धी समझदारी पत्रको स्वागत गर्दै, प्रधानमन्त्री नेतान्याहू र प्रधानमन्त्री मोदीले आफ्ना देशहरू बीचको रक्षा सहयोगमा उल्लेखनीय वृद्धि भएको स्वीकार गरे, जुन दायरा र स्केल दुवैमा विस्तार हुँदै गयो। दुई नेताहरूले भविष्यको रक्षा सहयोगको लागि दृष्टिकोण र रोडम्याप प्रदान गरे।

प्रधानमन्त्रीहरूले सार्वजनिक र निजी दुवै क्षेत्रमा साइबर सुरक्षा बढाउने आफ्नो प्रतिबद्धता दोहोर्‍याए। उनीहरूले आफ्ना राष्ट्रिय साइबर अधिकारीहरू बीच बलियो संवादको आवश्यकतामा जोड दिए र यस क्षेत्रमा सहयोगलाई अझ गहिरो बनाउने वाचा गरे। यसबाहेक, उनीहरूले साइबर सुरक्षामा द्विपक्षीय सहयोगलाई मार्गदर्शन गर्न बहु-वर्षीय रणनीतिक कार्यक्रम विकास गर्ने र कार्यान्वयनको लागि संयुक्त रोडम्याप अगाडि बढाउने वाचा गरे। रोडम्यापमा अन्य कुराहरूका साथै मानव क्षमता निर्माण, साइबर सुरक्षा र एआईको एकीकरण, व्यावहारिक अनुसन्धान, डिजाइन सिद्धान्तहरूद्वारा सुरक्षा, र नियमित संयुक्त टेबल-टप अभ्यासहरू समावेश हुनेछन्।

आफ्नो व्यापक साइबर सहयोगलाई सुदृढ पार्ने र संस्थागत गर्ने महत्त्वलाई स्वीकार गर्दै, उनीहरूले मार्च २०२५ मा पहिलो भारत-इजरायल साइबर नीति संवादको सफल आयोजनालाई स्वागत गरे। विज्ञप्तिमा भनिएको छ कि एक महत्त्वपूर्ण कदम अगाडि बढ्दै, दुई नेताहरूले माथि उल्लेखित गतिविधिहरूलाई प्रवर्द्धन गर्न भारतमा साइबर सुरक्षामा भारत-इजरायल उत्कृष्टता केन्द्र स्थापना गर्न आशय पत्रमा हस्ताक्षरको स्वागत गरे।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले बिहीबार नौ वर्षपछि इजरायलको आफ्नो ऐतिहासिक भ्रमण पूरा गरे, जसको क्रममा दुई देशहरूले आफ्नो सम्बन्धलाई विशेष रणनीतिक साझेदारीमा उकास्न सहमत भए। भ्रमणमा नवप्रवर्तन, सांस्कृतिक आदानप्रदान, निर्माण, कृत्रिम बुद्धिमत्ता र अन्य क्षेत्रहरूमा २७ सम्झौताहरूमा हस्ताक्षर भएको थियो।

प्रधानमन्त्री मोदी र प्रधानमन्त्री नेतान्याहूबीचको ऐतिहासिक भेटघाटमा उच्च-प्रविधि कृत्रिम बुद्धिमत्ता, क्वान्टम कम्प्युटिङ, आर्थिक, कूटनीतिक र सुरक्षा सहयोगका मोर्चाहरूमा सहकार्य देखियो।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले बिहीबार भारत र इजरायलले चाँडै नै पारस्परिक रूपमा लाभदायक स्वतन्त्र व्यापार सम्झौता (एफटीए) लाई अन्तिम रूप दिने र प्रविधि र नवप्रवर्तन क्षेत्रमा सहयोगलाई गहिरो बनाउन "महत्त्वपूर्ण र उदीयमान प्रविधि साझेदारी" सिर्जना गर्ने घोषणा गरेको बताए।

प्रधानमन्त्री मोदीले भने, "भारत र इजरायल स्पष्ट छन् कि संसारमा आतङ्कवादको लागि कुनै ठाउँ छैन। कुनै पनि रूपमा आतङ्कवाद सहन सकिँदैन। हामी आतङ्कवाद र यसका समर्थकहरू विरुद्ध लड्न जारी राख्नेछौँ... हामी आईएमईसी र आईटूयूटूमा सँगै अगाडि बढ्नेछौ..."

प्रधानमन्त्री मोदीले भने, "भारत र इजरायल पूर्ण रूपमा स्पष्ट छन् कि संसारमा आतङ्कवादको लागि कुनै ठाउँ छैन। कुनै पनि रूपमा र कुनै पनि तरिकाले आतङ्कवाद सहन सकिँदैन। हामी आतङ्कवाद र यसका समर्थकहरू विरुद्ध काँधमा काँध मिलाएर उभिएका छौँ, र त्यसो गरिरहनेछौँ। पश्चिम एसियामा शान्ति र स्थिरता भारतको सुरक्षासँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ।" प्रधानमन्त्री मोदीले भने कि भारतले पश्चिम एसियामा संवाद र शान्तिपूर्ण समाधानलाई निरन्तर समर्थन गरेको छ। उनले क्षेत्रमा तनाव कम गर्न जारी प्रयासहरूको पनि उल्लेख गरे। प्रधानमन्त्री मोदीले थप भने कि गाजा शान्ति योजनाले शान्तिको बाटो खोलेको छ र भारतले शान्ति पुनर्स्थापित गर्ने उद्देश्यले यस्ता पहलहरूलाई समर्थन गर्दछ।

प्रधानमन्त्रीले भने, "त्यसैले, सुरुदेखि नै हामीले संवाद र शान्तिपूर्ण समाधानलाई समर्थन गरेका छौँ। यो विश्वव्यापी दक्षिण र सम्पूर्ण मानवताको आह्वान हो। भारतको दृष्टिकोण स्पष्ट छ: मानवता कहिल्यै द्वन्द्वको सिकार हुनुहुँदैन। गाजा शान्ति योजना

"यी दुवै देशले शान्तिको बाटो तय गरेका छैनन्। भारतले यी प्रयासहरूलाई पूर्ण रूपमा समर्थन गर्दछ।" भविष्यमा, हामी सबै देशहरूसँग संवाद र सहयोग जारी राख्नेछौँ।"

संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा नेतान्याहूले प्रधानमन्त्री मोदीको भ्रमणको प्रशंसा गरे र दुवै देशका दुई प्रतिभाशाली प्रतिभाहरू कसरी एकसाथ आउन सक्छन् भन्ने कुरामा जोड दिए। उनले थप भने, "यहाँ भएको हृदय र दिमागको भेटघाट जारी रहनेछ।"

इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूले भने कि भारत र इजरायलले सकेसम्म चाँडो भारतमा सरकार-सरकार (G2G) बैठक आयोजना गर्ने निर्णय गरेका छन्, र बैठकमा प्रमुख मन्त्रीहरूलाई ल्याउन आफू उत्सुक रहेको बताए।

संयुक्त प्रेस टिप्पणीको क्रममा, इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूले भारतप्रति आफ्नो "ठूलो व्यक्तिगत ऋण" कसरी छ भन्ने बारेमा व्यक्तिगत कथा पनि साझा गरे। उनले भने कि आफ्नी श्रीमती सारासँग विवाह गर्नुअघि, उनीहरूले तेल अभिभको एक भारतीय रेस्टुरेन्टमा भेटेर "अद्भुत खाना" खाए।

दिनको सुरुमा, प्रधानमन्त्री मोदीले राष्ट्रपति ट्रम्पलाई भेटेका थिए र बैठकमा स्वागत गरेका थिए। इसहाक हर्जोगलाई भेटेका थिए र 'आमाको नाममा एक रूख' पहल अन्तर्गत राष्ट्रपति बगैँचामा रूख रोपेका थिए।

मन्त्रालयका आधिकारिक प्रवक्ता रणधीर जयसवालले विदेश मन्त्रालयले एक्समा लेखेको पोस्टमा लेखेको छ, "न्यानो र राम्रो सम्बन्ध! प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले आज इजरायलका राष्ट्रपति आइज्याक हर्जोगसँग भेट गरे। प्रधानमन्त्रीले राष्ट्रपति हर्जोगलाई विशेष भारत-इजरायल साझेदारीलाई सुदृढ पार्न दृढ समर्थनको लागि धन्यवाद दिए। दुई नेताहरूले शिक्षा, स्टार्ट-अप, नवप्रवर्तन, प्रविधि र कनेक्टिभिटीमा सहयोगलाई अझ बढाउने तरिकाहरूबारे छलफल गरे। प्रधानमन्त्री मोदीले 'आमाको नाममा एक रूख' पहल अन्तर्गत राष्ट्रपति बगैँचामा रूख रोपे। प्रधानमन्त्रीले राष्ट्रपति हर्जोगलाई चाँडै भारत भ्रमण गर्न आमन्त्रित पनि गरे।"

प्रधानमन्त्री मोदीले होलोकास्ट पीडितहरूलाई श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्न विश्व होलोकास्ट सम्झना केन्द्र, याद वाशेमको पनि भ्रमण गरे र हत्या गरिएका लाखौँको सम्झनालाई संरक्षण गर्ने बुक अफ नेम्स हलको भ्रमण गरे।

भ्रमणको बारेमा बोल्दै, विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले भने, "होलोकास्टका पीडितहरूको सम्झनालाई सम्मान गर्दै र शान्ति र मानवीय मर्यादा कायम राख्न हाम्रो साझा प्रतिबद्धतालाई नवीकरण गर्दै, प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले विश्व होलोकास्ट सम्झना केन्द्र, याद वाशेमको भ्रमण गरे। यो प्रधानमन्त्रीको याद वाशेमको दोस्रो भ्रमण थियो। प्रधानमन्त्रीले होलोकास्टका पीडितहरूलाई फूल चढाए र श्रद्धाञ्जली अर्पण गरे। प्रधानमन्त्रीले हृदयस्पर्शी बुक अफ नेम्स हलको पनि भ्रमण गर्नुभयो, जुन होलोकास्टको समयमा मारिएका लाखौँको सम्झनामा एक शक्तिशाली श्रद्धाञ्जली हो। यो स्मारकले विगतको क्रूरता र अन्याय विरुद्ध उभिने र सँगै राम्रो संसार निर्माण गर्ने हाम्रो सङ्कल्पको गम्भीर सम्झनाको रूपमा काम गर्दछ।"

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको दुई दिने राजकीय भ्रमणको गहिरो भावनात्मक र रणनीतिक प्रभावलाई प्रकाश पार्दै, इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूले यसलाई "अद्भुत भ्रमण" भनेर वर्णन गरे।

धेरै प्रमुख सम्झौताहरूमा हस्ताक्षर पछि संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै, इजरायली नेताले भने कि प्रधानमन्त्री मोदीको राजकीय भ्रमण छोटो थियो, तर यो "अत्यन्तै उत्पादक र गहिरो रूपमा छुने" पनि थियो। उनले बुधवार नेसेटमा प्रधानमन्त्रीको भाषणलाई विशेष गरी सम्झँदै भने, "मलाई लाग्छ हिजो नेसेटमा तपाईँको हार्दिक बयान पछि इजरायलमा आँसु बाँकी थिएन।"

कार्यक्रमका नेतालाई धेरै धन्यवाद दिँदै, नेतान्याहूले भने कि उनी "तपाईँलाई भन्न सक्छन् कि त्यस बेलादेखि हामीले हाम्रो आफ्नै हृदयमा मात्र नभई हाम्रा दुई देशका प्रतिभाशाली दिमागहरूमा पनि गहिरो रूपमा हेर्ने अवसर पाएका छौँ।" उनले देशहरू बीचको सम्बन्धलाई थप जोड दिँदै भने कि उनको देशले उनको अनन्त मित्रताको लागि "भारतप्रति ठूलो ऋणी" महसुस गर्छ।