काठमाडौँ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरान वार्तामा नफर्किए थप कडा सैन्य कारबाही गर्ने चेतावनी दिएका छन्। ट्रम्पको यो चेतावनीसँगै संयुक्त राज्य अमेरिकाले बुधबार हर्मुज जलमार्ग क्षेत्रमा इरानको सैन्य क्षमतालाई लक्षित गर्दै नयाँ हवाई आक्रमण सुरु गरेको छ। यस कारबाहीले करिब एक महिनाअघि भएको अमेरिका–इरान समझदारीपछि रोकिएको प्रत्यक्ष सैन्य टकरावलाई फेरि तीव्र बनाएको छ।

अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डका अनुसार १९ः०० जीएमटीदेखि सुरु गरिएको यो आक्रमण हर्मुज जलमार्ग हुँदै स्वतन्त्र रूपमा आवतजावत गर्ने जहाजलाई जोखिममा पार्न प्रयोग भइरहेका इरानी सैन्य संरचना र क्षमतामाथि केन्द्रित छ। अमेरिकी सेनाले इरानको बन्दरगाहमा लगाइएको नौसैनिक नाकाबन्दी तोड्न खोजिरहेको कुराकाओको झण्डा बोकेको ‘एम/टी बेल्मा’ नामक खाली तेल ट्याङ्करलाई हेलफायर मिसाइल प्रहार गरी निष्क्रिय बनाएको दाबी गरेको छ।

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार दक्षिणी क्षेत्रका बन्दर अब्बास, रास्क, चाबहार, केशम, बन्दर इमाम खोमेनी तथा बुसेहरलगायतका स्थानहरूमा शक्तिशाली विस्फोट भएका छन्। बुसेहरमा रहेको इरानको एकमात्र नागरिक आणविक ऊर्जा केन्द्र आसपास पनि अमेरिकी आक्रमण भएको दाबी गरिएको छ। इरानी सरकारी प्रवक्ताका अनुसार गत सातादेखि भएका अमेरिकी आक्रमणहरूमा कम्तीमा ३० जनाको मृत्यु भइसकेको छ।

मध्यपूर्वमा युद्ध अन्त्य गर्ने उद्देश्यले एक महिनाअघि भएको समझदारी तोड्दै दुवै पक्ष पुनः सैन्य भिडन्तमा उत्रिएका हुन्। इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्सले बहराइनस्थित अमेरिकी पाँचौँ नौसैनिक फ्लीटलाई लक्षित गरेपछि बहराइनमा हवाई साइरन बजाइएको थियो। यसैबीच, जोर्डनले इरानबाट प्रहार गरिएका तीनवटा मिसाइल खसालेको छ भने इराकको एरबिल क्षेत्रमा अमेरिकी नेतृत्वको गठबन्धनले विस्फोटक पदार्थ बोकेका आठवटा ड्रोन खसालेको कुर्दिस सुरक्षा बलले जनाएको छ। ओमानको तटनजिक एक नर्वेजियन तेल ट्याङ्करमा विस्फोट भएको छ भने कुवेतको नौसैनिक जहाजमा ड्रोन आक्रमण हुँदा चालक दलका चार सदस्य घाइते भएका छन्।

राष्ट्रपति ट्रम्पले इरान वार्तामा नफर्किए आगामी सातादेखि विद्युत् केन्द्र र पुलजस्ता सर्वसाधारणका पूर्वाधारमाथि पनि आक्रमण गर्ने चेतावनी दिएका छन्। साथै, अमेरिकी सेनाले इरानी नेतृत्वलाई थप आक्रमण भए इजरायलबाट पनि कडा सैन्य प्रतिक्रिया हुन सक्ने चेतावनी दिएको छ। यद्यपि, दुवै पक्षबीचको मध्यस्थतामार्फत जारी वार्ता औपचारिक रूपमा समाप्त भइसकेको छैन। इरानका प्रमुख वार्ताकार मोहम्मद बाघेर गालिबफले भने समझदारीपत्रका प्रावधान कार्यान्वयन नभएसम्म इरानले मात्र त्यसको पालना गर्नुपर्ने कुनै आधार नरहेको स्पष्ट पारेका छन्।

यसपटकको तनावको केन्द्र बनेको विश्व ऊर्जा आपूर्तिको महत्त्वपूर्ण मार्ग हर्मुज जलमार्ग इरानले पुनः बन्द राख्ने घोषणा गरेको छ। समुद्री ट्र्याकर केप्लरका अनुसार यस क्षेत्रमा जहाज आवागमन उल्लेखनीय रूपमा घटेको छ भने अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य पनि बढ्न थालेको छ। ट्रम्पले हर्मुज हुँदै आवतजावत गर्ने जहाजमाथि २० प्रतिशत कर लगाउने पूर्व योजना स्थगित गरी खाडी मुलुकहरूसँग व्यापार सम्झौता गर्ने नीति अघि बढाइएको समेत उल्लेख गरेका छन्।