यसकारण बढ्यो काठमाडौमा गर्मी, अब के हुन्छ ?

प्रकाशित मिति : २०७६ असार २२ आइतबार

काठमाडौं । यस वर्ष काठमाडौं लगायत देशभर ह्वात्तै गर्मी बढ्यो । मौसमविद्का अनुसार यस वर्ष काठमाडौंको अधिकतम तापक्रम यसरी बढ्यो कि ३० वर्ष अघिको गर्मी काठमाडौंमा दोहोरिएको छ । यद्यपि ३० वर्ष अघिको रेकर्ड भने तोडिएको छैन । 

यस वर्ष मनुसन सुरु हुने समयमा मनसुन सुरु भएन । १० दिन ढिलो गरी मनसुन सुरु भयो । १० दिन ढिलो सुरु भएको मौसम पनि कमजोर बन्यो । कमजोर मनसुनको कारण ठूलो वर्षा हुन सकेको छैन ।

मनसुन सुरु हुने समयमा मनुसन सुरु नहुँदा गर्मी बढ्ने मौसमविद्हरु बताउँछन् । वरिष्ठ मौसमविद् शान्ति कँडेल भन्छिन्, ‘यस वर्ष मनसुन सुरु हुन नै दिन १० ढिलो भयो । ढिलो भएको मनसुन पनि कमजोर भयो ।’ मनसुन सक्रिय नहुँदा देशभर गर्मी बढेको उनको भनाइ छ ।

अहिले दिन लामो र रात छोटो हुने समय हो । यस्तो समयमा सूर्यका किरण धेरैबेरसम्म पृथ्वीमा पर्छन् । सूर्यका किरण लामो समय पृथ्बीमा पर्ने बेला मनसुन सक्रिय भएको छैन । 

मनसुन सक्रिय नहुँदा ठूलो वर्षा हुँदैन र बादल पनि त्यति लाग्दैन । ठूलो वर्षा नहुँदा र धेरै बेरसम्म बादल नलाग्दा गर्मी बढेको मौसमविद्हरूको विश्लेषण छ । सूर्यका किरण धेरै बेरसम्म पृथ्बीमा पर्ने बेला मनसुन सक्रिय भएको भए यस्ता गर्मी नबढ्ने मौसमविद्हरुको भनाइ छ । 

मौसम पुर्वानुमान महाशाखाका अनुसार पछिल्लो २४ घण्टा यता काठमाडौको अधिकतम तापक्रम ३१ डिग्री सेल्सियस छ । यो तापक्रम  सन् १९८९ को जुलाईमा गरिएकोसँग नजिक पुगेको देखिन्छ ।  

जुलाईमा महिनामा सबैभन्दा बढी तापक्रम सन् १९८९ को जुलाई २२ मा रेकर्ड गरिएको थियो । उक्त दिन काठमाडौको तापक्रम ३२ दशमलब ७ थियो । त्यसको ३० वर्ष पछि सन् २०१९ को जुलाइ १ मा काठमाडौमा रेकर्ड गरिएको अधिकतम तापक्रम ३२ दशमलब ६ थियो । 

जसबाट काठमाडौमा जुलाई महिनामा ३० वर्षअघि र अहिलेको गर्मी उस्तै उस्तै छ । यो रेकर्डबाट यस वर्ष जुलाइ महिनामा काठमाडौमा बढेको गर्मीले ३० वर्ष अघिको गर्मीलाई झल्को गराएको छ । मनसुन सक्रिय हुने बित्तिकै बढ्दै गएको गर्मी हल्का हुँदै जाने मौसमविद्हरु बताउँछन् । 

सन् १९८९  मे ७ मा  रेकर्ड भएको काठमाडौंको अधिकतम तापक्रम अहिलेसम्मकै सबैभन्दा उच्च तापक्रम हो ।

उक्त दिन काठमाडौको अधिकतम तापक्रम ३६ दशमलब ६ डिग्री सेल्सियस रेकर्ड भएको थियो । त्यस यता ३६ दशमलब ६ सम्म काठमाडौंको अधिकतम तापक्रम पुग्न सकेको छैन ।
  
महाशाखाका अनुसार यस वर्ष जुलाई १ मा काठमाडौंको अधिकतम तापक्रम  ३२ दशमलब ६ पुगेको थियो । यो  रेकर्ड यस वर्षको सबैभन्दा उच्च तापक्रम हो ।  
 
महाशाखाका अनुसार काठमाडौं लगायत देशभर अझै ३ दिन अझै सक्रिय वर्षा हुने सम्भावना छैन । 

मौसम पुर्वानुमान महाशाखाले शनिबार निकालेको बुलेटिनमा अझै ३ दिन भारी वर्षा हुने सम्भावना देखाएको छैन । 

महाशाखाका अनुसार शनिबार राति एक दुई ठाउँमा भारी वर्षा हुने सम्भावना भए पनि आइतबार र सोमबार देशभर बदली भइ हल्कादेखि मध्यम वर्षा हुने सम्भावना छ ।  

।  यस वर्ष जुन महिनामा औसत वर्षा भन्दा झण्डै झण्डै आधा कम वर्षा भयो । महाशाखा अनुसार जुन महिनामा औसत वर्षा २ सय ३६ दशमलब ३ मिलिमिटर वर्षा हुनु पर्नेमा यस वर्ष जुनमा झण्डै आधा कम १ सय २५ दशमलब ५ मिलिमिटर वर्षा भयो । 

जुलाई महिनामा औसत वर्षा ३सय ६३ दशमलब ४ हुनुपर्ने महाशखाको भनाइ छ । महाशाखाका अनुसार यस वर्ष वर्षायाममा  नेपालको प्रदेश १, प्रदेश २, प्रदेश ३ र प्रदेश ५ का केहि भूभागहरुमा औसत भन्दा कम वर्षा हुने  बाँकी प्रदेशहरु गण्डकी, कर्णाली र सुदुर पश्चिममा औसत वर्षा हुने सम्भावना छ ।  
 
मौसमविद्हरुका अनुसार सामान्यता नेपालमा  मनसुन १० जुनमा प्रवेश गर्ने गर्छ । जस अनुसार यस वर्ष जेठ २७ बाटै नेपालमा मनसुन सुरु हुनु पथ्र्यो । तर त्यस्तो भएन । जसबाट देशभर गर्मी बढ्यो । 

मौसमविददका अनुसार साधारणतया जुन देखि सेप्टेम्बरसम्म चार महिनाको अवधिलाई दक्षिण एसियाली मनसुनको अवधि भनिन्छ । 

उक्त समयमा नेपालमा वार्षिक वर्षाको करिब ८० प्रतिशत वर्षा हुने गर्छ । सामान्यतया करिब ३० वर्षलाई औसत वर्षा भनिन्छ । यसैगरी सरदर वर्षाको ९० प्रतिशतदेखि १ सय १० प्रतिशत सम्म वर्षालाई सामान्य वर्षा मानिन्छ । 

सो भन्दा कम भएमा न्युन र बढि वर्षा भएमा अधिक वर्षा भएको मनिन्छ । मौसमवीद्का अनुसार बगांलको खाडीबाट र अरवयिन सागरबाट आएको जलवाषयुक्त हावाको प्रभावबाट नेपालमा मनसुन सुरु हुन्छ ।

मौसमविद्हरुका अनुसार मनसुन सुरु हुने बेलामा पनि न्युन चापीय रेखाहरु नेपालतिर नआउँदा सक्रिय वर्षा नभएको हो । 

नेपालमा बगांलको खाडीबाट जलवाषयुक्त हावा आउँछ । त्यसमा न्युन चापीय रेखाहरु बने पछि वर्षा सुरु हुन्छ । 

तर यस वर्ष न्यूनचापीय रेखा दक्षिणबाट उत्तर आउन सकेका छैनन् । जसबाट यस वर्ष मनसुन सक्रिय भएको छैन । मौसमविद्हरुका अनुसार अझै २–३ दिन न्युन चापीय रेखा नेपालतिर आउने सम्भावना छैन । 

वातावरणमा परेको असरले पनि नेपालको मौसममा उतारचढाव आएको मौसमविद् एवं वातावरणविद्हरु बताउँछन् । 

ईआइसिटी नेपाल प्रालिद्धारा संचालित हाम्राकुरा डटकममा प्रकाशित कुनै पनि सामाग्री ईआइसिटी नेपालको पूर्व जानकारी विना हुवहु एवं आंशिक रुपमा समेत कपी गरि प्रकाशन गर्नु दण्डनीय छ। यस किसिमका कार्य गर्ने उपर ईआइसिटी नेपाल कानुनी उपचार खोज्न बाध्य हुने भएकाले सम्बन्धित सवैलाई सचेत हुन जानकारी गराइन्छ।

नयाँ