काठमाडौँ । युक्रेनमा बढ्दो युद्ध र अवरुद्ध संयुक्त राष्ट्र जलवायु वार्ता ब्राजिलमा मङ्गलबार सम्पन्न भएको जी-२० सम्मेलनको अन्तिम दिनमा हावी रहे । सम्मेलन डोनाल्ड ट्रम्पको आसन्न अमेरिकी राष्ट्रपतित्वको छायाँमा आयोजित गरिएको थियो ।

शिखर सम्मेलनका सबैभन्दा शक्तिशाली नेता चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले आफ्ना फ्रान्सेली समकक्षी इमानुएल म्याक्रोनलाई बढ्दो ‘जोखिम र चुनौतीहरू’ को बैठकमा चेतावनी दिँदै भविष्यमा अशान्त समय आउने चेतावनी दिए ।

म्याक्रोनले रुसका सहयोगी सीलाई युक्रेनमा शान्ति ल्याउनेबारे दुवैले ‘समान विचारहरू’ साझा गरेको र ‘रुसको आणविक सिद्धान्तबारे युद्धोन्मादी र उग्र टिप्पणीहरू’ बारे चिन्ता व्यक्त गरेको बताए ।

सीले रुस र युक्रेनलाई वार्ताको टेबलमा ल्याउनका लागि ब्राजिलसँग व्यर्थ प्रयास गरे तर युद्धको घटनाक्रमले कूटनीतिलाई द्रुत गतिमा पछाडि धकेलेको छ ।

विश्व परिदृश्यमा ट्रम्पको आसन्न आगमनलाई ध्यानमा राख्दै अमेरिकी राष्ट्रपति जो बिडेनले जी-२० शिखर सम्मेलनमा युक्रेनलाई अमेरिकाले आपूर्ति गरेको लामो दूरीको मिसाइलहरू रूसमा फायर गर्न अनुमति दिएर अन्तिम क्षणको महत्त्वपूर्ण नीतिगत परिवर्तन गरे ।

- रुसको चेतावनी -

हतियारले लक्षित गरेमा जवाफ दिने चेतावनी दिएको रुसले मङ्गलबार युक्रेनले आफ्नो सीमा क्षेत्रमा अमेरिकी एटिएसिएमएस क्षेप्यास्त्रहरू प्रहार गरेको बताएको छ ।

रुसी विदेशमन्त्री सर्गेइ लाभरोभले रियो दि जेनेरियो शिखर सम्मेलनमा पत्रकारहरूलाई भने, “यसको अर्थ तिनीहरू अमेरिकी सैन्य विज्ञहरूद्वारा सञ्चालित थिए र हामी यसलाई रुस विरुद्धको पश्चिमको युद्धको नयाँ चरण मान्दछौँ, हामी प्रतिक्रिया दिनेछौँ ।”

आणविक वृद्धिको खतराको रूपमा हेरिएकामा उनले पश्चिमी राजधानीहरूलाई जोखिमहरू बुझ्न रुसको आणविक सिद्धान्तको ‘सबै’ पढ्न सुझाव दिए ।

लाभरोभ राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनको सट्टामा शिखर सम्मेलनमा उपस्थित थिए । पुटिन अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालतको गिरफ्तारी वारेन्टको लक्ष्य छन् ।

सोमबारको शिखर सम्मेलनको संयुक्त घोषणापत्रमा युद्धमा मस्कोको आक्रामकताको कुनै उल्लेख गरिएको छैन । नेताहरूले युक्रेनमा ‘व्यापक, न्यायपूर्ण र दिगो शान्तिलाई समर्थन गर्ने सबै सान्दर्भिक र रचनात्मक पहलहरूलाई’ स्वागत गरेको मात्र बताएका छन् ।

म्याक्रोनले अमेरिकी क्षेप्यास्त्रले युक्रेनको हात मुक्त गर्ने बाइडेनको निर्णयलाई ‘राम्रो’ भने तर जर्मन चान्सलर ओलाफ स्कोल्जले असहमति जनाउँदै किएभलाई अत्याधुनिक टोरस क्षेप्यास्त्र दिने कदममा अडिग रहे । 

शिखर सम्मेलनको वक्तव्यमा नेताहरूले मध्यपूर्वमा द्वन्द्व अन्त्य गर्न आग्रह गरेका थिए । मध्यपूर्वमा इजरायलले गाजा र लेबनान दुवैमा आक्रमण गरिरहेको छ । इजरायल र कट्टर शत्रु इरानबीच पनि गोलीबारी भएको छ ।

जी-२० ले गाजा र लेबनान दुवैमा ‘व्यापक’ युद्धविरामको आह्वान गरेको छ ।

- इतिहास हेर्दै -
ब्राजिलका राष्ट्रपति लुइज इनासियो लुला डा सिल्भाले आफ्नो मेजबान कर्तव्यहरूको उपयोग गरी भोकमरीविरुद्ध विश्वव्यापी अभियानलाई समर्थन जुटाउँदै र अजरबैजानको राजधानी बाकुमा भइरहेका अवरुद्ध संयुक्त राष्ट्र जलवायु वार्तालाई गति दिन खोज्दै सम्मेलनलाई आफ्नो प्रगतिशील एजेन्डातर्फ डोहोर्याउन खोजेका छन् । 

“हामी बेलेमसम्म बाकुको काम छोड्न सक्दैनौँ”, लुलाले मङ्गलबार अर्को वर्षको संयुक्त राष्ट्र जलवायु वार्ताको आयोजना गर्ने अमेजन सहरलाई उल्लेख गर्दै भने ।

सोमबारको जी-२० सम्मेलनको विवरण बाकुको कोप-२९ सम्मेलनका वार्ताकारहरूको अपेक्षाभन्दा कम थियो ।

गरिब राष्ट्रहरूका लागि जलवायु वित्तमा खर्बौं डलरको आवश्यकतालाई स्वीकार गर्दै जी-२० सम्मेलन जीवाश्म इन्धनहरूबाट टाढा सर्ने आवश्यकतालाई स्पष्ट रूपमा उल्लेख गर्न असफल भयो ।

लुलाले पृथ्वीको तापक्रमले गर्दा हुने ‘अपरिवर्तनीय’ क्षतिबाट बच्न अर्को वर्षको सम्मेलन ‘अन्तिम मौका’ हुने बताए ।

‘इतिहासले हामीलाई हेरिरहेको छ’ भन्दै बाइडनले कोप-२९ लाई लिकमा ल्याउने आफ्नो समर्थन जनाए । “म हामीलाई विश्वास कायम राख्न र अगाडि बढ्न आग्रह गर्दछु । यो मानवताका लागि सबैभन्दा ठूलो अस्तित्वगत खतरा हो”, उनले भने ।