इस्लामाबाद। अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) ले विगत दुई वर्षमा व्यापार तथ्याङ्कमा ११ अर्ब अमेरिकी डलरको विसङ्गतिको लागि पाकिस्तानको कडा आलोचना गरेको छ। आईएमएफ ले भन्यो कि आयात तथ्याङ्कको कम रिपोर्टिङले पाकिस्तानको आर्थिक वृद्धि र निर्यात प्रदर्शनलाई असर गर्न सक्छ र अपूर्ण संरचनात्मक सुधारहरूमा पनि चिन्ता व्यक्त गर्‍यो। यो उल्लेखनीय छ कि यसले जिडिपी अनुमानलाई ३.५ प्रतिशतमा घटाउने भनेको छ जबकि पाकिस्तानी सरकारको लक्ष्य ४.२ प्रतिशत भनेको छ।

आईएमएफ अधिकारीहरूले वित्तीय अनुशासन र संरचनात्मक सुधारहरूप्रति पाकिस्तानको उदासीनता पत्ता लगाएपछि लगभग १.२५  अर्ब अमेरिकी डलरको ऋण जारी गर्न अस्वीकार गरे। पाकिस्तानले बाँकी रहेका वाचाहरू र संरचनात्मक सुधारहरू पूरा गर्न "छूट" खोजेको थियो। यद्यपि, आईएमएफले बजेट कुप्रबन्ध, अस्पष्ट खर्च र बढ्दो रक्षा खर्चलाई अपूर्ण वाचाहरू मध्ये उल्लेख गर्दै अनुरोध अस्वीकार गर्‍यो। जसले पाकिस्तानको कमजोर अर्थतन्त्रलाई थप खतरामा पारेको छ। आईएमएफले भन्यो, "आईएमएफ टोली र अधिकारीहरूले कुनै पनि बाँकी रहेका मुद्दाहरू समाधान गर्न नीतिगत छलफल जारी राख्नेछन्।"

पाकिस्तानीहरूले भने कि आईएमएफको खुलासाले देशलाई लज्जित बनाएको छ किनभने उनीहरूलाई आफ्ना राजनीतिज्ञ र सेनामा विश्वासको कमी छ। एहसान अनीसले भने, "यो राष्ट्रिय लज्जाको कुरा हो। व्यापार डेटाबाट ११ अर्ब अमेरिकी डलर गायब हुनु 'गल्ती' होइन, बरु प्रणालीगत सडन र बनावटीको अभिव्यक्ति हो। जब आईएमएफले पनि इमानदारीको माग गर्छ, तपाईँलाई थाहा छ तथ्याङ्क र तिनीहरूका पछाडिका प्रबन्धकहरूलाई विश्वास गर्न सकिँदैन।" एक्स प्लेटफर्ममा एक व्यक्तिले भने कि आईएमएफले पाकिस्तानमा अपराधी र मनी लान्डरिङलाई समर्थन गरेको छ।

आईएमएफले इस्लामाबाद सरकारलाई व्यापार डेटा सच्याउन र यसलाई सार्वजनिक गर्न भन्यो। किनकि यसले ११ अर्ब अमेरिकी डलरको उल्लेखनीय विसङ्गति फेला पारेको थियो। सिन्ध प्रान्तका पूर्व गभर्नर र पाकिस्तानका पूर्व निजीकरण मन्त्री मोहम्मद जुबैरले भने, "कति लाजमर्दो! आईएमएफले यो प्रकाशमा ल्याउनु पर्छ। विगत दुई वर्षमा हाम्रो व्यापार तथ्याङ्कमा ११ अर्ब डलरको विसङ्गति देखिएको छ। यो सरकारले केही राम्रो गर्न सक्दैन। अर्थतन्त्रसँग खेलबाड गर्नु पर्याप्त थिएन। अब यो ठूलो लज्जाको कुरा हो। यो सानो रकम होइन - ११ अर्ब डलर।"

सन् २०१७ देखि तथ्याङ्क कार्यालयको प्रणाली अद्यावधिक नभएको उल्लेख गर्दै, आईएमएफले तथ्याङ्क र आधुनिक रिपोर्टिङ प्रणालीमा पारदर्शिताको लागि आह्वान गरेको छ। मिडिया सल्लाहकार तथा वरिष्ठ पत्रकार शफिक कोरेशले भने कि इस्लामाबादले तथ्याङ्कको हेरफेर गर्नु कुनै नयाँ कुरा होइन र पहिले पनि भइसकेको छ। उनले भने, "हालैको घटनाले शाहबाज शरीफ सरकारको क्षमताको कमीलाई मात्र उजागर गर्दछ, जसको न त वैधता छ न त क्षमता। यो अर्को राष्ट्रिय लज्जा हो।"

पाकिस्तानी नागरिक रिदा रुबाबले भनिन्, "सबै आईएमएफ पैसा सिधै पाकिस्तानी सेनाका जनरल र राजनीतिज्ञहरूको विदेशी खातामा जान्छ।" अर्की पाकिस्तानी, गौहर तबस्सुमले देशमा गरिबी र बेरोजगारी बढिरहेको समयमा भ्रष्टाचारको लागि पाकिस्तानका उपप्रधानमन्त्री, लेखाकार इशाक दारको आलोचना गरिन्। उनले भनिन्, "इशाक दारको तथ्याङ्क हेरफेर गर्ने इतिहास छ। यो उनको लागि सामान्य हो। इशाक दारले उचित वृद्धि देखाउन आर्थिक तथ्याङ्क हेरफेर गरे।"

विपक्षी दल पाकिस्तान तहरीक-ए-इन्साफले प्रधानमन्त्री शाहबाज शरीफको सरकार र सेना प्रमुख असीम मुनीरको नेतृत्वमा रहेको सेनाको पाकिस्तानलाई बन्धक बनाएको र जबाफदेहिता बिना शासन गरेकोमा आलोचना गर्‍यो। "आईएमएफले पाकिस्तानको ११ अर्ब अमेरिकी डलरको आयात डिफल्टमा गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेको छ! आईएमएफले जवाफ मागिरहेको छ। के लुकाइँदै छ? सैन्य नेतृत्वको पीडीएमले कुनै जबाफदेहिता बिना देशलाई धितो राखेको जस्तो चलाइरहेको छ। सबैले जवाफ माग्नुपर्छ! यथास्थितिले देशलाई पूर्ण विनाशतर्फ धकेल्ने जोखिम छ," उनले भनिन्।

आईएमएफले इस्लामाबादलाई "सरकार र डेटा प्रयोगकर्ताहरू बीचको अविश्वास" रोक्न र व्यापार डेटामा भिन्नता र कार्य प्रणालीमा परिवर्तनहरू हाई लाइट गर्न स्पष्ट सञ्चार नीति अपनाउन निर्देशन दिएपछि, पाकिस्तानी अधिकारीहरूले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार केन्द्र (आईटीसी) मा पेस गरिएको व्यापार डेटामा भिन्नताहरू स्वीकार गरे। तैपनि, पाकिस्तानी अधिकारीहरू त्रुटिहरू सच्याउन र डेटा सार्वजनिक गर्न अनिच्छुक देखिए।

पाकिस्तानकी हिना मौदले आईएमएफलाई सोधिन् कि भ्रष्ट इस्लामाबाद सरकारलाई ऋण किन दिइएको थियो। उनले भने, "यो पाकिस्तानका जनतालाई तिर्नुपर्ने ऋण होइन र हामी यसलाई स्वीकार गर्न अस्वीकार गर्छौँ। कृपया तपाईँको निगरानीमा जनादेश र राष्ट्रको सम्पत्ति दुवै चोर्नेहरूबाट यसलाई फिर्ता लिनुहोस्।" इमरान नामका अर्का नागरिकले पाकिस्तानको व्यापार क्षेत्रको डेटाको विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठाए। उनले भने, "अब आईएमएफले अवैध सरकारका गुन्डाहरूलाई सोधेको छ: किन तपाईँहरूले जनतालाई आफ्नो ११ अर्ब डलर कहाँ लुकाउनुभएको छ भनेर बताउनुहुन्न - कोठरीमा, पनामामा, वा लन्डनको फ्ल्याटमा?"