काठमाडौँ । एसियन नेटवर्क फर फ्री एलेक्सन्स (एनफ्रिल) ले फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि अन्तर्राष्ट्रिय निर्वाचन अवलोकन मिशन (आईईओएम) परिचालन गरेको छ। यस मिशनको उद्देश्य निर्वाचनको समग्र प्राविधिक व्यवस्थापनको स्वतन्त्र मूल्यांकन गर्नुका साथै नेपालको विकसित हुँदै गरेको लोकतान्त्रिक परिवेशभित्र राजनीतिक प्रतिस्पर्धाका व्यापक अवस्थाहरूको समीक्षा गर्नु रहेको एनफ्रिलले जनाएको छ । 

हालैको राजनीतिक उतार–चढाव तथा संस्थागत पुनर्संरचनाको सन्दर्भमा विशेष ध्यान निर्वाचन आयोग नेपाल (ईसीएन) को तयारी, स्वतन्त्रता र सार्वजनिक विश्वसनीयतामा केन्द्रित हुने तथा राज्य संस्थाहरूले निर्वाचन प्रक्रिया पारदर्शी, जवाफदेही र निष्पक्ष रूपमा सञ्चालन गर्न सक्ने क्षमताको मूल्यांकन गरिने एनफ्रिलले जनाएको छ ।

प्रक्रियागत अनुपालनभन्दा बाहिर गई, आईईओएमले निर्वाचनको कानूनी संरचना तथा यसको कार्यान्वयनले लोकतान्त्रिक संस्थाहरूप्रति सार्वजनिक विश्वास पुनर्स्थापित गर्न तथा राजनीतिक दलहरूलाई प्रतिनिधित्व र शासनका वैध माध्यमका रूपमा सुदृढ गर्न कत्तिको योगदान पुर्याउँछ भन्ने विषयको समेत मूल्यांकन गर्ने जनाएको छ।

मिशनमा विशेष प्राथमिकता राजनीतिक समावेशितामा दिइने जनाइएको छ । जसमा युवा, महिला, दलित, जनजाति (आदिवासी राष्ट्रियता), अपाङ्गता भएका व्यक्ति, एलजीबीटीक्यू आईए प्लस समुदाय तथा विस्थापित व्यक्तिहरूको अर्थपूर्ण सहभागिता समेटिने तथा सूचना वातावरणको अखण्डतामा पनि ध्यान केन्द्रित गरिने जनाइएको छ । 

मिशनले निर्वाचन संवादसम्बन्धी नियामक उपायहरू, राजनीतिक अभियान सञ्चालन, मतदाताको सूचनामा पहुँच, तथा राजनीतिक प्रतिस्पर्धाको समग्र निष्पक्षताको मूल्यांकन गर्नेछ।

यसअघि, एनफ्रेलले गत माघ ७–१६ सम्म निर्वाचनपूर्व मूल्यांकन मिशन (पीईएएम) परिचालन गरी कानूनी तथा प्रशासनिक ढाँचा, संस्थागत तयारी, नागरिक तथा राजनीतिक क्षेत्रको अवस्था, निर्वाचन सुरक्षा, तथा युवा र सीमान्तकृत समुदायहरूको सहभागितालगायत निर्वाचनपूर्व सन्दर्भको विस्तृत समीक्षा गरेको थियो। 

यस प्रक्रियामा आयोगको सक्रिय सहभागिता र खुला तथा सारगर्भित संवादका लागि आभारी रहेको जनाएको छ । यसले नेपालको निर्वाचन तयारी र संस्थागत प्रयासबारे हाम्रो सन्दर्भगत बुझाइलाई उल्लेखनीय रूपमा सुदृढ बनाएको उसको दाबी छ ।