मासिमो इन्ट्रोभिग्ने,

पेरिस। फ्रान्सेली र ताइवानी मिडियाले रिपोर्ट गरे कि स्थानीय चिनियाँ वाणिज्य दूतावासले फेब्रुअरीको सुरुमा स्ट्रासबर्ग थिएटर ले मेलनमा "सेसी एन'एस्ट पास उने एम्बेसेड" ("यो दूतावास होइन") को योजनाबद्ध प्रदर्शनमा आपत्ति जनायो। रिमिनी प्रोटोकल र ताइवानको राष्ट्रिय थिएटर र कन्सर्ट हलद्वारा संयुक्त रूपमा निर्मित वृत्तचित्र-शैलीको कार्यक्रमले ताइवानी दूतावासको उद्घाटनको नक्कल गर्दछ र ताइवानको अस्पष्ट अन्तर्राष्ट्रिय स्थितिलाई हाइलाइट गर्दछ।

लोकतान्त्रिक शासनको लागि खतराहरूमा केन्द्रित "डेमोक्रेटीज एन जेउ" महोत्सवको उद्घाटन कार्यक्रमको रूपमा नाटक छनोट गरिएको थियो। जब थिएटरका निर्देशकले प्रारम्भिक सम्पर्कको जवाफ दिएनन्, उप-वाणिज्य दूतावासले थिएटरको मुख्य कोषकर्ता, स्ट्रासबर्ग सहरलाई सिधै पत्र लेखेर स्थितिलाई बढवा दिए, यसले चीन-फ्रान्सेली सम्बन्धलाई हानि पुर्‍याउने दाबी गर्दै शो रद्द गर्न माग गरे।

स्ट्रासबर्गका मेयर जीन बार्सेघियनले पत्र प्राप्त गरेको पुष्टि गर्दै हस्तक्षेपलाई धेरै गम्भीर बताए। उनले फ्रान्सेली कानून अन्तर्गत कलात्मक स्वतन्त्रता सुरक्षित रहेको बताए र घटनाको बारेमा क्षेत्रीय सांस्कृतिक मामिला निर्देशनालयलाई जानकारी गराए। चिनियाँ वाणिज्य दूतावासले टिप्पणीको लागि मिडिया अनुरोधको जवाफ दिएन, न त पेरिसमा रहेको चिनियाँ दूतावास वा चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले। चिनियाँ राज्य मिडिया पनि मौन रहे।

ताइवानी मिडियाले तुरुन्तै यो कथा उठायो। लिबर्टी टाइम्सले फ्रान्सको ताइपेई प्रतिनिधि कार्यालयबाट एक विज्ञप्ति प्रकाशित गर्‍यो, राजनीतिक दबाबको सामना गरेकोमा स्ट्रासबर्गका अधिकारीहरूको प्रशंसा गर्दै र ताइवानी आवाजहरू "दबाउनु हुँदैन" भनेर पुष्टि गर्दै। SET न्यूजले रिपोर्ट गरेको छ कि पेरिसको ताइवान सांस्कृतिक केन्द्रले प्रदर्शन योजना अनुसार हुने र स्थानीय समर्थन बलियो रहेको पुष्टि गरेको छ।

लिंगुआ सिनिकाले रिपोर्ट गरेझैँ, कलाकार सदस्य चियाओ कुओले सामाजिक सञ्जालमा भने कि लोकतन्त्र-थीम भएको महोत्सवमा प्रदर्शनहरूलाई दबाउने वाणिज्य दूतावासको प्रयासले "लोकतान्त्रिक विरोधी पक्ष को हो" लाई मात्र प्रकाश पारेको छ।

स्ट्रासबर्गको घटना एउटा ठूलो प्रवृत्तिमा मिल्छ जहाँ चिनियाँ कूटनीतिक नियोगहरूले विदेशी सरकारहरू, सांस्कृतिक संस्थाहरू, विश्वविद्यालयहरू र निजी स्थलहरूलाई बेइजिङको राजनीतिक कथाको विरोधाभास गर्ने सामग्री सेन्सर गर्न दबाब दिन्छन्। यी प्रयासहरूले प्रायः ताइवानी पहिचानको अभिव्यक्ति, उइघुर वा तिब्बतको सन्दर्भ र चिनियाँ सरकारले अवाञ्छनीय ठानेका समूहहरूलाई लक्षित गर्छन्।

यसको सबैभन्दा स्पष्ट उदाहरण फालुन गोङसँग सम्बद्ध प्रदर्शन कला समूह शेन युन विरुद्ध चलिरहेको दबाब अभियान हो। विश्वभरका चिनियाँ दूतावासहरू र वाणिज्य दूतावासहरूले बारम्बार थिएटरहरूलाई शेन युन प्रदर्शनहरू रद्द गर्न आग्रह गरेका छन्, प्रायः स्ट्रासबर्गमा प्रस्तुत गरिएका उही तर्कहरू प्रयोग गर्दै: कार्यक्रम आयोजना गर्नाले द्विपक्षीय सम्बन्धलाई हानि पुर्‍याउनेछ। उनीहरूले शेन युनले "पन्त" लाई बढवा दिने कुरामा पनि जोड दिएका छन्। धेरै देशहरूमा, स्थानीय मिडिया आउटलेटहरूले बेइजिङको कथालाई प्रतिध्वनित गरेका छन्, फालुन गोङ र शेन युनलाई चिनियाँ सरकारबाट प्रभावित भएको वा पन्त विरोधी सुगठनहरूद्वारा प्रदान गरिएको जानकारी दोहोर्‍याउँदै। विदेशी मिडिया कथाहरू र चिनियाँ सरकारी प्रचार बीचको यो पङ्क्तिबद्धताले सांस्कृतिक सेन्सरशिपलाई औचित्य दिन सजिलो बनाउँछ।

स्ट्रासबर्ग घटना महत्त्वपूर्ण छ किनकि यसले चीनको राजनीतिक दबाब राष्ट्रिय सरकारहरूभन्दा बाहिर नगरपालिका अधिकारीहरू, सांस्कृतिक संस्थाहरू र व्यक्तिगत महोत्सव आयोजकहरूसम्म फैलिएको देखाउँछ। यसले कूटनीतिक मामिलाहरू मात्र नभई युरोपेली सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूलाई पनि प्रत्यक्ष रूपमा प्रभाव पार्ने बेइजिङको इच्छालाई देखाउँछ। यसले सार्वजनिक कोषमा भर पर्ने र विवादबाट बच्न दबाब महसुस गर्ने कलात्मक संस्थाहरूको जोखिमलाई पनि उजागर गर्दछ। यसबाहेक, यसले ताइवानको बारेमा कथाहरू नियन्त्रण गर्ने चीनको प्रयासहरू तीव्र हुँदै गएको देखाउँछ, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको लागि बलियो कानुनी सुरक्षा भएका लोकतान्त्रिक समाजहरूमा पनि।

स्ट्रासबर्गका मेयर र सांस्कृतिक अधिकारीहरूको प्रतिक्रिया उल्लेखनीय छ। कलात्मक स्वतन्त्रता फ्रान्सेली कानून अन्तर्गत सुरक्षित छ भनी दाबी गर्दै र उत्पादन रद्द गर्न अस्वीकार गरेर, तिनीहरूले विदेशी राजनीतिक हस्तक्षेपको प्रतिरोध गर्ने उदाहरण स्थापित गरे। तिनीहरूको स्थिति अधिनायकवादी प्रभावको बारेमा व्यापक युरोपेली चिन्ताहरूसँग प्रतिध्वनित हुन्छ र स्थानीय अधिकारीहरूले कानुनी सुरक्षा कायम राख्दा र बाह्य दबाबको प्रतिरोध गर्दा विरोध सम्भव छ भनेर देखाउँछ। यद्यपि, जब "पन्त" कार्ड खेलिन्छ, शेन युनको मामलामा जस्तै, परिणाम फरक हुन सक्छ।

ताइवानी सांस्कृतिक संस्थाहरू, हङकङका कार्यकर्ताहरू, उइघुर सङ्गठनहरू र फालुन गोंग अभ्यासकर्ताहरू लगायत आपत्तिजनक ठानिने समूहहरूलाई मौन पार्ने वा सीमान्तकृत गर्ने चीनको प्रयासहरू यसको सीमाभन्दा बाहिर फैलिएका छन् र गम्भीर मानव अधिकार चिन्ताहरू उठाउँछन्। यी कार्यहरूले सेन्सरशिप निर्यात गर्ने, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता प्रतिबन्धित गर्ने र लोकतान्त्रिक समाजहरूमा सार्वजनिक बहस परिवर्तन गर्ने लक्ष्य राखेका छन्। स्ट्रासबर्गको "युद्ध" ले सांस्कृतिक कूटनीति कसरी राजनीतिक प्रभावको लागि युद्ध भूमि बन्न सक्छ भनेर देखाउँछ र लोकतान्त्रिक संस्थाहरू सतर्क रहनुपर्ने आवश्यकतालाई जोड दिन्छ।

मासिमो इन्ट्रोभिग्ने (जन्म जुन १४, १९५५, रोममा) एक धर्मका इटालियन समाजशास्त्री हुन्। उनी धर्म अध्ययनका लागि अन्तर्राष्ट्रिय समाजका सदस्य हुन्। उनी नयाँ धार्मिक आन्दोलनहरूको अध्ययन गर्ने विद्वानहरूको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जाल, सेन्टर फर स्टडीज अन न्यू रिलिजन्स (सेसनुर) का संस्थापक र प्रबन्ध निर्देशक छन्। इन्ट्रोभिग्ने धर्मको समाजशास्त्रको क्षेत्रमा लगभग ७० पुस्तकहरू र १०० भन्दा बढी लेखहरूका लेखक हुन्। उनी इटालीमा इन्साइक्लोपीडिया डेले रिलिजियोनी (इटालीमा धर्महरूको विश्वकोश) का प्रमुख लेखक थिए। उनी धर्म अनुसन्धानको अन्तर विषय जर्नलको सम्पादकीय बोर्ड र क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय प्रेसको नोभा रिलिजियोको कार्यकारी बोर्डको सदस्य छन्। जनवरी ५ देखि डिसेम्बर ३१, २०११ सम्म, उनले क्रिश्चियनहरू र अन्य धर्मका सदस्यहरू विरुद्धको भेदभावमा विशेष ध्यान केन्द्रित गर्दै, युरोपमा सुरक्षा र सहयोग सङ्गठन (ओएससीई) को जातिवाद, जेनोफोबिया र भेदभाव विरुद्ध लड्ने प्रतिनिधिको रूपमा सेवा गरे। २०१२ देखि २०१५ सम्म, उनले इटालियन विदेश मन्त्रालयद्वारा विश्वव्यापी रूपमा धार्मिक स्वतन्त्रता मुद्दाहरूको निगरानी गर्न सिर्जना गरिएको धार्मिक स्वतन्त्रताको पर्यवेक्षकको अध्यक्षको रूपमा सेवा गरे।