काठमाडौँ । धान रोपाइँको मुख्य याममै रासायनिक मलको चरम अभाव चुलिँदा झापाको गौरीगञ्ज गाउँपालिका–१ स्थित कुञ्जीबारी बजारमा किसानहरू मलको प्रतीक्षामा घण्टौँ लामो लाइन बस्न बाध्य भएका छन्। पर्याप्त मल उपलब्ध हुन नसक्दा असारको तेस्रो साता बितिसक्दा समेत धेरै किसानले धान रोपाइँ सुरु गर्न पाएका छैनन्।
धान उत्पादनका लागि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिने रोपाइँको समयमै मलको हाहाकार भएपछि खेत तयारीदेखि रोपाइँसम्मका सम्पूर्ण कृषि गतिविधि ठप्प र प्रभावित बनेका छन्। समयमै रोपाइँ हुन नसके यस वर्ष धान उत्पादनमा प्रत्यक्ष र गम्भीर असर पर्ने भन्दै किसानहरूले गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
सीमावर्ती क्षेत्रका किसानले विगतका वर्षहरूमा आवश्यक परेका बेला भारतीय बजारबाट रासायनिक मल ल्याएर भए पनि खेती टार्ने गरेका थिए। तर यस वर्ष सरकारले स्वदेशमा पर्याप्त मात्रामा मलको आपूर्ति सुनिश्चित गर्न नसकेको र सीमा नाकामा समेत मलसहितका विभिन्न सामग्री भित्र्याउन कडा रोक लगाएका कारण किसानहरू दोहोरो मारमा परेका हुन्। सरकारी वितरण प्रणालीबाट पर्याप्त मल नपाउँदा उनीहरू वैकल्पिक व्यवस्था गर्न समेत असमर्थ बनेका छन्।
सोमबार कुञ्जीबारी बजारमा देखिएको दृश्यले मल अभावको दर्दनाक अवस्थालाई प्रष्ट पारेको छ। बिहानैदेखि किसानहरू मल पाउने आशमा लामो र कष्टपूर्ण लाइनमा बसे पनि अधिकांशले आवश्यक परिमाणमा मल पाउन सकेनन्। कतिपय किसानहरू त दिनभर लाइनमा बस्दा पनि मल नपाएर रित्तै हात घर फर्किनुपरेको गुनासो गर्छन्।
किसानहरूका अनुसार धान रोपाइँको यो सबैभन्दा संवेदनशील समयमा मल अभाव हुनु केवल आपूर्ति व्यवस्थापनको कमजोरी मात्र नभई मुलुकको कृषि उत्पादन र खाद्य सुरक्षासँग जोडिएको गम्भीर विषय हो। समयमै मल उपलब्ध गराउन नसकिए यस वर्ष धान उत्पादनमा व्यापक कमी आउने र त्यसको धक्का समग्र कृषि अर्थतन्त्रमा पर्ने निश्चित छ।
पीडित कृषकहरूले सङ्घीय सरकार तथा सम्बन्धित निकायसँग तत्काल पर्याप्त रासायनिक मल उपलब्ध गराई वितरण प्रणालीलाई पारदर्शी र व्यवस्थित बनाउन जोडदार माग गरेका छन्। खेतीको मुख्य समयमा किसानलाई खेतमा काम गर्नुको साटो दिनभर मलको लाइनमा उभिन बाध्य बनाउनु राज्यको कृषि व्यवस्थापनमाथि नै गम्भीर प्रश्न खडा गर्ने विषय भएको उनीहरूको भनाइ छ।
