दशैंको एकादशीमा कतै टीका, कतै विश्राम, कतै टीका सकियो

प्रकाशित मिति : २०७६ असोज २२ बुधबार
तस्वीर –फाइल

काठमाडौं । बडादशैं अन्तर्गत नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा आफ्नै किसिमको संस्कृति अनुसार दशैं मनाइन्छ । पश्चिम नेपालका कतिपय क्षेत्रमा दशमीको दिनमामात्र टीका लगाइन्छ । 
 
समयसंगै केही पश्चिमी क्षेत्रमा पूर्णिमैसम्म पनि टीका लगाउन थालिएको छ । काठमाडौंसहितका पूर्वी जिल्लाहरुमा भने पूर्णिमासम्मै टीका लगाउने चलन छ । 
 
केही क्षेत्रहरुमा भने एकादशीको दिन विश्राम लिएर द्धादशीको दिनदेखि पुनः टीकाटालो हुने गर्छ । दशमीको दिन घर परिवारमा र त्यसबाहेकका दिनमा भने आफन्तकहाँ टीका लगाउन जाने चलन छ । 
 
खानपिनको सवालमा पनि एकादशीमा माछामासु नखाने पनि छन् भने कसैले गिद्धे एकादशीका रुपमा माछामासु चलाउने पनि छन् । 
 
दशैंमा आश्विन महिनाको शुक्लपक्षको श्रवण नक्षत्रले युक्त दशमी तिथिलाई विजयादशमी बुझ्नुपर्छ ।  षोडशोपचारले भगवती दुर्गा र अरू देवीहरू तथा देवताको पूजा गरिन्छ । 
 
तामाको थालीमा चन्दनले अष्टदल लेखी त्यसका बीचमा माटाका देवीका तीन प्रतिमा वा राता अक्षताका तीनवटा प्रतिक राखी बीचमा अपराजिता देवी, दाहिनेतिर जया देवी, देब्रेतिर विजया देवीको आह्वान र सोह्र सामग्रीले पूजा गरी यथाशक्ति हवन गरी जमराले पूजा गरी आरती र पुष्पाञ्जली गरिन्छ ।
 
चन्दन, अक्षता, फूल छर्कँदै  नजानेर गरेको गल्तीमा माफी माग्दै दुर्गा भगवती र अन्य देवीदेवतालाई विसर्जन गरिन्छ । 
 
यसपछि देवीका मूर्तिहरू र नवपत्रिकालाई बाजा, गाजा या वैदिक मन्त्र पढी जलाशयमा लगी सेलाई त्यसपछि घडाका जलले अभिषेक गरी देवीलाई चढाएको रातो अनि सेतो वस्त्रको कपडालाई प्रसादको रूपमा घाँटीमा लगाइन्छ ।
 
अनि घरका मूल मान्छेले भगवतीको प्रसाद स्वरूप अबीर र दहीमा मुछेको चामलका टीका निधारमा, जमरा टाउकोमा लगाई दक्षिणा दिई आशीर्वाद दिने प्रचलन रहेको छ । 
 
टीका लगाउनकै लागि सरकारले पहिलो पूर्णिमासम्म बिदा दिने गरेको भए पनि यसपटक एकादशीको दिनसम्म मात्र बिदा दिइएको छ । 

यो प्रक्रियालाई भने अव्यवहारिक समेत भनिएको छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले गत वर्ष पूर्णिमासम्मै टीका भने लगाइदिने तर सर्वसाधारणले पूर्णिमासम्म बिदा नपाउँदा भने दुःख मनाउ गरिएको हो । 

ईआइसिटी नेपाल प्रालिद्धारा संचालित हाम्राकुरा डटकममा प्रकाशित कुनै पनि सामाग्री ईआइसिटी नेपालको पूर्व जानकारी विना हुवहु एवं आंशिक रुपमा समेत कपी गरि प्रकाशन गर्नु दण्डनीय छ। यस किसिमका कार्य गर्ने उपर ईआइसिटी नेपाल कानुनी उपचार खोज्न बाध्य हुने भएकाले सम्बन्धित सवैलाई सचेत हुन जानकारी गराइन्छ।

नयाँ