ताइपेई। जुन ४, २०२४ मा, चीनले बेइजिङमा सुरक्षा कडा पारेर र हङकङमा स्मरणोत्सवहरूमा प्रतिबन्ध लगाएर ऐतिहासिक कथाहरूमा आफ्नो पकड बलियो बनायो। सीसीपीका अधिनायकवादी उपायहरू भौतिक प्रतिबन्धहरूभन्दा बाहिर जान्छन्। तिनीहरूले सेन्सरशिप, गिरफ्तारी र धम्की मार्फत असहमतिलाई व्यवस्थित रूपमा दबाउँछन्।

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी (सीसीपी) ले तियानमेन स्क्वायरमा भएको दमनको सम्झनामा लोकतन्त्रका समर्थकहरू, विशेष गरी युवा वर्गहरूलाई मौन राख्न जारी राखेको छ। अधिकारीहरूले असन्तुष्टहरूलाई हिरासतमा राख्छन्, सेन्सरशिप र धम्की मार्फत उनीहरूको आवाजलाई दबाउँछन्। विश्वविद्यालयहरू र सामाजिक सञ्जालहरूलाई कडा निगरानी गरिन्छ। लोकतान्त्रिक आदर्शहरूमा छलफललाई दबाइन्छ। पत्रकार, विद्वानहरू र मानव अधिकार रक्षकहरूले सरकारी दुर्व्यवहारहरू उजागर गरेकोमा कारावासको सामना गर्छन्। दमनको बाबजुद, भूमिगत आन्दोलनहरू जारी छन्। जसले लोकतान्त्रिक स्वतन्त्रताको लागि लड्नेहरूको दृढता प्रमाणित गर्दछ।

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी (सीसीपी) ले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामा कडा नियन्त्रणहरू लागू गर्दछ। सार्वजनिक बहसबाट तियानमेन स्क्वायर क्र्याकडाउनका सन्दर्भहरू मेटाउँछ। विदेशी मिडिया रिपोर्टहरू ब्लक गरिएका छन्। अनलाइन छलफलहरू मेटाइएका छन् र स्वतन्त्र प्रकाशकहरू बन्द गरिएका छन्। सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरू कडा रूपमा निगरानी गरिन्छ। असहमत हुनेहरूको आवाजलाई दबाइन्छ। यो व्यवस्थित दमनले सीसीपीको व्यापक रणनीतिलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। जसमा कथाहरू नियन्त्रण गर्ने, सेन्सर नगरिएको जानकारीमा पहुँच प्रतिबन्ध गर्ने र विपक्षीहरूलाई हटाउने समावेश छ।

सीसीपीद्वारा निरन्तर दमनको बाबजुद, चिनियाँ नागरिकहरूमा मुक्तिको चाहना बलियो छ। भूमिगत आन्दोलनहरूले सरकारी प्रतिबन्धहरूलाई बेवास्ता गर्दै जुन ४ गोप्य रूपमा मनाउँछन्। युवाहरूले भीपीएन प्रयोग गरेर सेन्सर नगरिएको जानकारी पहुँच गरेर सेन्सरशिपलाई छल्छन्। ऐतिहासिक स्मृति मेटाउने सीसीपीको प्रयासहरूले लोकतान्त्रिक सुधारको मागलाई अन्त्य गरेको छैन। किनकि सीमित जनताहरूले अधिनायकवादी नियन्त्रणलाई चुनौती दिन र राजनीतिक परिवर्तनको लागि लड्न जारी राखेका छन्।

भाषण स्वतन्त्रता र ऐतिहासिक स्मृतिमाथि सीसीपीको निरन्तर नियन्त्रणले लोकतान्त्रिक आदर्शहरूको डरलाई जोड दिन्छ। तैपनि, चिनियाँ नागरिकहरूको दृढताले सत्य र स्वतन्त्रताको मागलाई दबाउन सकिँदैन भन्ने प्रमाणित गर्छ।

नोभेम्बर २०२२ को अन्त्यतिर सीसीपीको कडा शून्य कोभिड नीतिहरू विरुद्ध मौन तर शक्तिशाली विरोधको रूपमा श्वेतपत्र आन्दोलन देखा पर्‍यो। खाली कागजहरू बोकेर, विद्यार्थीहरूले असहमति व्यक्त गर्नबाट रोक्ने सेन्सरशिपको प्रतीक थिए। यो आन्दोलनले १९८९ को तियानमेन स्क्वायर विरोध प्रदर्शनलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। जहाँ विद्यार्थीहरूले राजनीतिक सुधार र लोकतान्त्रिक स्वतन्त्रताको माग गरेका थिए।

दुवै आन्दोलनहरूको नेतृत्व युवा कार्यकर्ताहरूले गरेका थिए जसले अधिनायकवादी शासनलाई चुनौती दिन आफ्नो सुरक्षालाई जोखिममा पारेका थिए। तियानमेन प्रदर्शनकारीहरूले क्रूर सैन्य दमनको सामना गरे, जबकि श्वेतपत्र कार्यकर्ताहरूले सामूहिक गिरफ्तारी र निगरानीको सामना गरे। दशकौँको दमनको बाबजुद, चीनका युवाहरूमा लोकतन्त्रको चाहना बलियो छ, जसले स्वतन्त्रताको लडाई अझै समाप्त भएको प्रमाणित गर्दछ। श्वेतपत्र आन्दोलनले तियानमेन विरोध प्रदर्शनलाई उक्साउने लोकतन्त्रको लागि उही आकाङ्क्षालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। यद्यपि सीसीपीले असहमतिलाई दबाउँछ, चिनियाँ विद्यार्थीहरूको दृढताले राजनीतिक परिवर्तनको माग कायम रहेको देखाउँछ।

चिनियाँ अधिकारीहरूले तियानमेन स्क्वायर वरिपरि सुरक्षालाई उल्लेखनीय रूपमा कडा बनाएका छन्, सार्वजनिक जमघट रोक्न चौकीहरू खडा गरेका छन् र प्रहरीको उपस्थिति बढाएका छन्। सुरक्षा बलहरू स्क्वायरमा जाने प्रमुख सडकहरूमा तैनाथ छन्, सीमित पहुँच सुनिश्चित गर्दै। यसका साथै, सरकारले दमनको छलफललाई सेन्सर गर्न जारी राखेको छ, सामाजिक सञ्जालमा उल्लेखहरू द्रुत रूपमा मेटाउँदै र विदेशी पत्रकारहरूलाई घटनाको रिपोर्टिङ गर्नबाट रोक्दै। यी उपायहरूले सार्वजनिक स्मृतिलाई दबाउन र ऐतिहासिक कथाहरू नियन्त्रण गर्न चीनको निरन्तर प्रयासलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।

तियानमेन स्क्वायर दमनको ३५ औँ वार्षिकोत्सवमा विश्वव्यापी प्रतिक्रियाहरू बलियो छन्। ताइवानले पीडितहरूको सम्मानमा लिबर्टी स्क्वायरमा ठूलो जुलुस निकाल्यो। अमेरिका लगायत पश्चिमी सरकारहरूले चीनको दमनको निन्दा गरे। मानव अधिकार सङ्गठनहरूले जबाफदेहिताको माग गर्दै चीनलाई घटनाहरूलाई स्वीकार गर्न र ऐतिहासिक दमनलाई सम्बोधन गर्न आग्रह गर्दै आएका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रियाले न्याय र पारदर्शिताको लागि चलिरहेको सङ्घर्षलाई हाइलाइट गर्दछ।

चिनियाँ सरकारले तियानमेन स्क्वायर दमनलाई स्थिरता कायम राख्न आवश्यक कार्यको रूपमा औचित्य दिन जारी राखेको छ। विदेशी आलोचनालाई आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेपको रूपमा खारेज गर्दै। अधिकारीहरूले पुष्टि गरेका छन् कि १९८९ को घटनाहरूमा चीनको "स्पष्ट निष्कर्ष" छ, तर थप विवरण दिन अस्वीकार गरेका छन्। कम्युनिस्ट पार्टीले विरोध प्रदर्शनलाई लोकतन्त्र समर्थक आन्दोलनको सट्टा राजनीतिक अशान्तिको रूपमा प्रस्तुत गर्दछ। जसले छलफलहरूलाई भारी सेन्सर गरिएको सुनिश्चित गर्दछ।

हङकङमा स्मरणोत्सवको दमनले नागरिक स्वतन्त्रतामा राष्ट्रिय सुरक्षा कानूनको स्थायी प्रभावलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। जसले अभिव्यक्ति र भेला हुने स्वतन्त्रतालाई प्रतिबन्धित गर्दछ। सेन्सरशिपका कारण चीनका धेरै युवाहरू तियानमेन स्क्वायर क्र्याकडाउनको बारेमा अनभिज्ञ छन्।

प्रतिबन्धहरूको बाबजुद पनि, हङकङका बासिन्दाहरूले सावधानीपूर्वक वार्षिकोत्सव मनाउँछन्। लचिलोपन देखाउँदै अधिनायकवादी नियन्त्रण र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको लागि जारी सङ्घर्षको सामना गर्दै।

तिआनमेन स्क्वायर क्र्याकडाउनको ३५ औँ वार्षिकोत्सवले सार्वजनिक स्मृतिलाई दबाउन र ऐतिहासिक कथाहरू नियन्त्रण गर्न चीनको निरन्तर प्रयासहरूलाई जोड दिन्छ। बेइजिङमा कडा सुरक्षा र हङकङमा गिरफ्तारीहरूले अधिनायकवादी नियन्त्रण र सत्यको माग बीचको निरन्तर सङ्घर्षलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। सेन्सरशिपको बाबजुद, जबाफदेहिताको लागि विश्वव्यापी आह्वान जारी छ। जुन ४, १९८९ को विरासतलाई मानव अधिकार र राजनीतिक स्वतन्त्रताको छलफलको केन्द्रमा राख्दै। घटनालाई सम्झनेहरूको लचिलोपनले न्यायको लागि जारी लडाइँलाई हाइलाइट गर्दछ।