नयाँदिल्ली । राफेल लडाकु विमानको मुख्य बडी अब भारतको हैदराबादमा बनाइने भएको छ । यसलाई फ्युजलेज भनिन्छ । भारतको टाटा एडभान्स्ड सिस्टम्स लिमिटेड (टीएएसएल) ले यसका लागि फ्रान्सेली कम्पनी डसल्ट एभिएसनसँग चार उत्पादन स्थानान्तरण सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको छ ।

राफेलको पहिलो फ्युजलेज युनिट २०२८ मा एसेम्बली लाइनबाट बाहिर निस्कनेछ । हैदराबादमा निर्माण भइरहेको निर्माण प्लान्टले हरेक महिना दुई पूर्ण मुख्य बडी उत्पादन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। टाटा र डसल्टको यो साझेदारीले भारतको रक्षा क्षेत्रमा निजी कम्पनीहरूको सहभागिता बढाउनेछ।

डसल्टले यो परियोजना भारत र फ्रान्स बीचको रक्षा सहयोगमा ठूलो कदम भएको बताएको छ। यसले भारतमा रक्षा उपकरण उत्पादन गर्ने क्षमता बढाउनेछ र स्थानीय इन्जिनियरहरूले विश्वस्तरीय प्रविधि सिक्ने अवसर पाउनेछन्। यो पहिलो पटक हुनेछ कि राफेलको मुख्य भाग फ्रान्स बाहिर बनाइनेछ।

पहिले नै राफेलका पार्टपुर्जाहरू उत्पादन गर्दथ्यो टाटालेः

टाटा समूहले पहिले नै डासोल्टसँगको सहकार्यमा राफेल र मिराज २००० जस्ता विमानका पार्टपुर्जाहरू उत्पादन गर्दछ । टाटा एडभान्स्ड सिस्टम्सका सीईओ सुकरण सिंहले भने, 'यो साझेदारी भारतको विमान निर्माण यात्रामा ठूलो कदम हो। भारतमा राफेलको सम्पूर्ण मुख्य भाग निर्माण गर्नुले टाटा एडभान्स्ड सिस्टम्सको क्षमतामा कति विश्वास बढिरहेको छ र डासोल्ट एभिएसनसँगको हाम्रो सम्बन्ध कति बलियो छ भनेर देखाउँछ।"

सिंहले अगाडि भने, 'यो पनि प्रमाण हो कि भारतले विश्वको सबैभन्दा ठूला प्लेटफर्महरूलाई समर्थन गर्न सक्ने आधुनिक र बलियो एयरोस्पेस निर्माण प्रणाली सिर्जना गर्न ठूलो प्रगति गरेको छ।'

डासोल्ट एभिएसनले भारत र विश्वव्यापी बजारको लागि राफेल लडाकु जेटको फ्युजलेज निर्माण गर्न टाटा एडभान्स्ड सिस्टम्ससँग साझेदारी गरेको छ। डासोल्ट एभिएसनले भारतीय र विश्वव्यापी बजारको लागि राफेल लडाकु जेटको फ्युजलेज निर्माण गर्न टाटा एडभान्स्ड सिस्टम्ससँग साझेदारी गरेको छ।

विमान फ्युजलेज भनेको के हो ?

विमान फ्युजलेज भनेको हवाईजहाजको मुख्य संरचना वा शरीर हो, जुन विमानको सबैभन्दा ठूलो र महत्त्वपूर्ण भाग हो। सरल शब्दमा भन्नुपर्दा, यो हवाईजहाजको त्यो भाग हो जसमा अन्य सबै भागहरू (जस्तै पखेटा, पुच्छर, इन्जिन) जोडिएका हुन्छन् । यसले विमानलाई यसको आकार दिन्छ र बाँकी भागहरूलाई एकसाथ राख्छ ।

सुपरसोनिक लडाकु जेटको फ्युजलेज पातलो र चिल्लो हुन्छ, जसले गर्दा उच्च गतिमा उडान गर्दा हावा प्रतिरोध कम हुन्छ। अर्कोतर्फ विमान चालक अर्थात् यात्रुवाहक विमानको फ्युजलेज धेरै चौडा हुन्छ, किनभने यसले सकेसम्म धेरै यात्रुहरू बोक्नुपर्छ।

लडाकु जेटमा ककपिट फ्युजलेजको माथिल्लो भागमा हुन्छ। हतियारहरू पखेटाहरूमा राखिन्छन् र इन्जिन र इन्धन फ्युजलेजको पछाडिको भागमा राखिन्छन्। अर्कोतर्फ विमानमा पाइलट फ्युजलेजको अगाडिको ककपिटमा बस्छन् । यात्रुहरू र सामान फ्युजलेजको पछाडिको भागमा हुन्छन् र इन्धन पखेटाहरूमा भण्डारण गरिन्छ।

 ४० प्रतिशत फ्युजलेज कार्बन फाइबरबाट बनेको छ

राफेलको लगभग ४० प्रतिशत फ्युजलेज कार्बन फाइबर कम्पोजिटबाट बनेको छ । यो सामग्री हल्का र धेरै बलियो छ, जसले जेटको तौल कम राख्छ र गति बढाउँछ । इन्जिन वरिपरि र उच्च तनाव भएका क्षेत्रहरू जस्ता केही भागहरूमा टाइटेनियम प्रयोग गरिन्छ। यसले गर्मी र दबाब सहन सक्छ।

साथै फ्युजलेजको केही भागहरूमा एल्युमिनियम-लिथियम मिश्र धातु प्रयोग गरिन्छ, जुन हल्का र बलियो हुन्छ। साना भागहरू र जोर्नीहरूमा उच्च-शक्तिको स्टील प्रयोग गरिन्छ, जसले गर्दा संरचना बलियो रहन्छ। लडाकु जेटको फ्युजलेजलाई हल्का, बलियो र वायुगतिकीय बनाउनु महत्त्वपूर्ण छ । ताकि हावा प्रतिरोध कम होस् ।

सन् १९२९ मै स्थापित भएको थियो डासल्ट एभिएसन 

डासल्ट एभिएसन एक फ्रान्सेली कम्पनी हो, जसले रक्षा र एयरोस्पेसको क्षेत्रमा काम गर्दछ। यो १९२९ मा स्थापित भएको थियो र यसको मुख्यालय फ्रान्सको सेन्ट-क्लाउडमा छ।

कम्पनीले राफेल र मिराज २०००, फाल्कन व्यापार जेट र ड्रोन जस्ता लडाकु जेटहरू उत्पादन गर्दछ। डासल्टले २०१६ बाट ३६ राफेल जेट र २०२५ मा २६ राफेल समुद्री जेटको सम्झौता मार्फत भारतसँग सम्बन्ध राखेको छ।

२००७ मा गठन भएको थियो टाटा एडभान्स्ड सिस्टम्स 

टाटा एडभान्स्ड सिस्टम्स लिमिटेड (टीएएसएल) टाटा समूहको कम्पनी हो जुन रक्षा, एयरोस्पेस र होमल्याण्ड सुरक्षाको क्षेत्रमा काम गर्दछ। यो २००७ मा स्थापित भएको थियो।

यसको मुख्यालय मुम्बईमा छ। टीएएसएलले विमान, हेलिकप्टर, ड्रोन, मिसाइल प्रणाली र रक्षा उपकरणका पार्टपुर्जाहरू उत्पादन गर्दछ। यसको सिकोर्स्की, बोइङ, लकहिड मार्टिन र ड्यासल्ट एभिएसन जस्ता विश्वव्यापी कम्पनीहरूसँग साझेदारी छ।