न्यूयोर्क। हार्वर्ड चिनियाँ अभिजात वर्गको गृहस्थल रहेको छ। सी जिनपिङकी छोरी सी मिङ्जेदेखि चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी (सीसीपी) का नेताहरूका धेरै सन्तानहरूसम्म धेरैले विगत दुई दशकमा हार्वर्डमा अध्ययन गरेका छन्। चिनियाँ नागरिकहरूको आगमन सधैँ उच्च रहेको छ।

२०२४ मा मात्र हार्वर्डमा विदेशी विद्यार्थी जनसङ्ख्याको पाँचौँ भाग चिनियाँ नागरिकहरूले ओगटेका छन्। तर अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड जे ट्रम्पले अब अमेरिकी विश्वविद्यालयप्रति चिनियाँ जनताको बढ्दो लगावलाई राष्ट्रिय सुरक्षाको लागि खतराको रूपमा हेर्छन्। क्याम्पस र शिक्षामा चीन समर्थक आवाजहरू देखा परेका घटनाहरू भएका छन् जुन संवेदनशील सैन्य-ग्रेड अमेरिकी प्रविधिमा पहुँच प्राप्त गर्न प्रयोग गरिएको देखिन्छ। यसबाहेक, चिनियाँ अमेरिकीहरू चाहे तिनीहरू विद्यार्थी हुन् वा विद्वान आफ्नो मातृभूमिको लागि खुलेआम जासुसी गतिविधिहरूमा संलग्न देखिन्छन्।

त्यसैले, ट्रम्प प्रशासनले चीनसँगको "अनुचित" व्यवस्थाको लागि हार्वर्ड विश्वविद्यालयमा प्रतिबन्ध लगाउन आह्वान गरेको छ। प्रतिबन्ध अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरू भर्ना गर्ने विश्वविद्यालयको क्षमता खारेज गरिएको छ। ट्रम्प प्रशासनले विदेशी विद्यार्थीहरूलाई जसमध्ये धेरैजसो चीनका छन्। अन्य विद्यालयमा जान वा आफ्नो कानुनी हैसियत गुमाउन आग्रह गरेको छ।

यसका साथै, अमेरिकी अधिकारीहरूले अन्य अमेरिकी विश्वविद्यालयहरूमा पनि प्रतिबन्ध लगाउने विचार गरिरहेका छन्। यो प्रतिबन्धले चीनलाई रिस उठाएको छ र चिनियाँ विद्यार्थी र विद्वानहरूको अधिकार हनन भइरहेको भन्दै यसले खेद व्यक्त गरिरहेको छ। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले यी सम्बन्धहरू चिनियाँ विद्यार्थी र अमेरिकी विश्वविद्यालयहरू दुवैका लागि पारस्परिक रूपमा लाभदायक भएको दाबी गर्दै प्रतिबन्धको प्रतिक्रिया दिएको छ। तर अमेरिका शैक्षिक सहयोगलाई राजनीतिकरण गर्न चाहन्छ।

विगतमा केही रिपब्लिकन सांसदहरूले पनि चीनले अमेरिकी प्रविधिमा पहुँच प्राप्त गर्न स्थानीय सुरक्षा कानूनहरू उल्लङ्घन गर्न र संयुक्त राज्य अमेरिका भित्र बेइजिङको लागि अनुकूल वातावरण सिर्जना गर्न हार्वर्ड जस्ता अमेरिकी शैक्षिक संस्थाहरू प्रयोग गरिरहेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। गृह सुरक्षा विभाग (डीएचएस) ले देशभरका विदेशी विद्यार्थीहरूमाथि आप्रवासन कारबाही गरेको थियो र धेरै हार्वर्ड विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरूको भिसा रद्द गरिएको थियो।

अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरूमाथि डीएचएस कारबाही पनि चिनियाँ विद्यार्थीहरूलाई जासुसी गतिविधिहरूमा संलग्न हुनबाट रोक्नको लागि थियो। अमेरिकी अधिकारीहरूले हार्वर्डमा क्याम्पस गतिविधिहरूको निगरानी गरिरहेका छन् र विद्यार्थीहरूले इजरायल-हमास युद्धमाथि विवादास्पद क्याम्पस विरोध प्रदर्शनमा भाग लिइरहेको र क्याम्पसमा चीनको समर्थनमा अभियान चलाएको पत्ता लगाएका छन्।

हार्वर्ड प्रतिबन्धको बारेमा बोल्दै, डीएचएस सचिव क्रिस्टी नोएमले भनिन्, "यस प्रशासनले हार्वर्डलाई हिंसा, यहूदी विरोधीता र यसको क्याम्पसमा चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीसँग समन्वय गरेकोमा जबाफदेही ठहराएको छ।" डीएचएसले यो पनि दाबी गर्‍यो कि हार्वर्डको सैन्य-सम्बन्धित अनुसन्धानलाई सहज बनाउने चिनियाँ संस्था वा व्यक्तिहरूसँग संस्थागत सम्बन्ध छ।

साथै ट्रम्प प्रशासनले मानव अधिकार उल्लङ्घनको आरोपमा कालोसूचीमा राखेको संस्थासँग अमेरिकी अधिकारीहरूलाई चिन्तित बनाएको छ कि चीनले शिक्षा मार्फत संवेदनशील र सैन्य-लागू अमेरिकी प्रविधिमा पहुँच राखेको छ। आफ्नो पहिलो कार्यकालमा, ट्रम्पले प्रतिबन्ध लगाए जसले सेनासँग जोडिएको मानिने चिनियाँ विश्वविद्यालयहरूबाट विज्ञान, प्रविधि, इन्जिनियरिङ र गणित (स्टेम) क्षेत्रका स्नातकहरूलाई अमेरिकामा भिसा प्राप्त गर्नबाट प्रभावकारी रूपमा रोक लगायो।

ट्रम्पले अमेरिकामा चीनको गुप्तचर गतिविधिहरूको प्रतिरोध गर्ने उद्देश्यले "चीन पहल" कार्यक्रम पनि सुरु गरेका थिए। जसको उद्देश्य अमेरिकी अनुसन्धान विश्वविद्यालयहरूबाट उदीयमान प्रविधि चोर्नु थियो। तर बाइडेन प्रशासनले सत्तामा आउने बित्तिकै "चीन पहल" समाप्त गर्‍यो।

तर अब ट्रम्पले आफ्नो दोस्रो कार्यकालमा हार्वर्ड विश्वविद्यालय जस्ता चीन समर्थक संस्थाहरूमाथि कारबाही गर्दै छन् र अमेरिकी आप्रवासन कानूनहरूलाई पनि कडा पार्दै छन्। अमेरिका र चीनबीच बढ्दो कर युद्धले आगोमा घिउ थपेको छ किनकि धेरै चिनियाँ अमेरिकीहरू देश निकालाको डरमा छन्। हार्वर्ड विश्वविद्यालयले जनवादी गणतन्त्र चीनका पूर्व उपप्रधानमन्त्री लिउ हेलाई पनि शिक्षा दिएको छ। जसले अमेरिकी राष्ट्रपतिको पहिलो कार्यकालमा ट्रम्पलाई चरण एक व्यापार सम्झौतामा वार्ता गर्न मद्दत गरेका थिए।

रिपोर्टका अनुसार, २०२३ देखि २०२४ शैक्षिक वर्षमा २७७,००० भन्दा बढी चिनियाँ विद्यार्थीहरूले अमेरिकामा अध्ययन गरेका छन्। जुन २०१९-२०२० को शिखर वर्षमा ३७२,००० भन्दा कम थियो। यो गिरावट कोभिड महामारी र दुई देशहरू बीचको बढ्दो शत्रुताका कारण आएको हो। तर हाल, अमेरिका-चीन भूराजनीतिक द्वन्द्वले धेरै बलियो प्रभाव पारेको छ किनकि चीनमा मूल रूपमा काम गर्ने कम्तीमा एक दर्जन उच्च-प्रोफाइल शिक्षाविद्हरू चीन फर्किएका छन् र देशका प्रमुख विश्वविद्यालयहरूमा पदभार ग्रहण गरेका छन्। यसका साथै, हार्वर्डले प्रतिबन्धको घोषणा गरेपछि धेरै चिनियाँ विद्यार्थीहरूले अमेरिका फर्कने उडानहरू रद्द गरेको रिपोर्टहरू पनि हेडलाइन बनिरहेका छन् किनकि धेरैले आफ्नो भाग्यको डरमा छन्।

हालको लागि, हार्वर्डले सरकारको कार्यलाई गैर कानुनी भनेको छ र १४० देशहरूबाट आउने विदेशी विद्यार्थीहरूलाई शिक्षित गर्न पूर्ण रूपमा प्रतिबद्ध रहेको बताएको छ।

जसमध्ये सबैभन्दा ठूलो समूह चिनियाँ नागरिकहरू छन्। एक अमेरिकी जिल्ला न्यायाधीशले ट्रम्प प्रशासनको नीतिलाई दुई हप्ताको लागि निलम्बन गर्दै अस्थायी प्रतिबन्ध आदेश जारी गरेका छन्।