नयाँ दिल्ली। चीन विरुद्ध सुरक्षा खोज्ने दक्षिण पूर्वी एसियाली देशहरूले आफ्नो रक्षा खर्चको अधिकांश हिस्सा अत्यधिक मोबाइल, सस्तो उपकरणहरूमा केन्द्रित गर्नुपर्छ जुन चीनलाई प्रतिरोध गर्न गाह्रो हुनेछ। यी स्ट्राइक मिसाइलहरू, सस्तो ड्रोनहरू र सतहबाट हावामा प्रहार गर्ने मिसाइल प्रणालीहरू हुनेछन्।

आफ्नो सेना बढाएर, यी देशहरूले चीनलाई उनीहरू विरुद्ध युद्ध गर्न सम्भावित लागतमा उल्लेखनीय वृद्धि गर्न सक्छन्। यस्तो सैन्य नीति परिवर्तनले युक्रेन र मध्य पूर्वमा युद्धहरूमा प्रयोग गरिएका प्रभावकारी रणनीतिहरूलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। यसले चीन आफैँले अमेरिका विरुद्ध प्रयोग गरिरहेको रणनीतिलाई पनि प्रतिबिम्बित गर्दछ। जसमा बाँच्न सकिने, प्रतिवाद गर्न महँगो पर्ने र वरपरका समुद्री क्षेत्रहरूमा पहुँच रोक्ने हतियारहरू तैनाथ गर्ने समावेश छ।

चीनको सैन्य रणनीतिले जानकारी सङ्कलन र साझेदारी गर्ने र एकीकृत संयुक्त अपरेसनहरू सञ्चालन गर्ने क्षमतामा जोड दिन्छ, जसको लागि नेटवर्क गरिएको प्रणाली-अफ-सिस्टम वास्तुकला आवश्यक पर्दछ। त्यो वास्तुकला त्यस्तो हुन सक्छ जुन दक्षिण पूर्वी एसियाली देशहरूले मोबाइल प्रणालीहरूसँग धम्की दिन सक्छन् जुन चीनलाई पत्ता लगाउन र नष्ट गर्न गाह्रो हुनेछ। तिनीहरूले चीनको सञ्चार पूर्वाधार, राडार, वायु-निगरानी विमान र अन्य सेन्सरहरूलाई लक्षित गर्न सक्छन्। तिनीहरूले उपग्रह सञ्चार स्टेसनहरूलाई पनि धम्की दिन सक्छन्, जुन नेटवर्क गरिएको प्रणाली-अफ-सिस्टम वास्तुकलाको आवश्यक घटक हुन्। यस्ता लक्ष्यहरूलाई लक्षित गरेर दक्षिण पूर्वी एसियाली देशहरूले शत्रु सेनाहरू कहाँ छन् भनेर निर्धारण गर्ने र तिनीहरूको सामना गर्न जानकारी प्रदान गर्ने चीनको क्षमतालाई कमजोर बनाउनेछन्। चीनको क्षमतालाई धम्की दिएर, दक्षिण पूर्वी एसियाली देशहरूले केही हदसम्म बेइजिङलाई तिनीहरूमाथि आफ्नो प्रभाव पार्ने प्रयास गर्नबाट रोक्नेछन् - उदाहरणका लागि, दक्षिण चीन सागरमा सुविधाहरूको विवादमा।

मोबाइल उपकरणको सबैभन्दा ठूलो फाइदाहरू मध्ये एक बाँच्न सक्ने क्षमता हो। अत्यधिक प्रतिस्पर्धात्मक हवाई लडाई वातावरणमा बाँच्नको लागि गतिशीलता र फैलावट आवश्यक छ। स्ट्राइक मिसाइल र ड्रोनहरूको लागि सतह-देखि-हावा ब्याट्रीहरू र लन्चरहरूले गोली हान्न र स्कूट गर्न सक्छन्: फायर गर्न र प्रक्षेपण स्थलबाट छिटो छोड्न। यसको मतलब तिनीहरूलाई लक्षित गर्न धेरै गाह्रो हुन सक्छ।

यस उपकरणको अर्को प्रमुख फाइदा तिनीहरूको कम लागत हो। प्रोपेलर-सञ्चालित, एक-तर्फी ड्रोनहरू रकेट-सञ्चालित इन्टरसेप्टर मिसाइलहरू भन्दा सस्तो छन् जुन तिनीहरूलाई बेअसर गर्न आवश्यक हुन सक्छ। एउटा इरानी शाहेद-१३६ ड्रोनको मूल्य २०,००० देखि ५०,००० अमेरिकी डलरसम्म पर्छ। जबकि खाडी देशहरू र इजरायलले प्रयोग गर्ने हवाई रक्षा प्रणालीको मूल्य प्रति इन्टरसेप्टर मिसाइल ३० लाख अमेरिकी डलरदेखि १२ करोड अमेरिकी डलरसम्म पर्छ।

दक्षिण पूर्वी एसियाली देशहरूले चीनलाई महँगो इन्टरसेप्टर मिसाइल प्रयोग गर्न बाध्य पार्न सस्तो ड्रोनहरू तैनाथ गर्न सक्छन्, जसमध्ये सीमित सङ्ख्यामा छन्। यसले चीनको वायु रक्षा प्रणालीलाई कमजोर बनाउनेछ जसले यसको सैन्य सञ्चार पूर्वाधारको सुरक्षा गर्दछ र जेट वा रकेट मिसाइलहरू प्रयोग गरेर थप आक्रमणहरूलाई सहज बनाउँछ। इरानले यस वर्ष अमेरिका र इजरायलसँगको युद्धमा सस्तो ड्रोनहरूसँग स्ट्राइक मिसाइलहरू पूरक गर्ने समान रणनीति प्रयोग गर्‍यो। खाडीमा रहेका अमेरिकी आधारहरू र सैन्य सञ्चार पूर्वाधारलाई लक्षित गर्दै।

यस्तो बल संरचना अपनाउने र तैनाथ गर्दा, दक्षिण पूर्वी एसियाली देशहरूले कम्तीमा दुई अवरोधहरू पार गर्नुपर्नेछ। एउटा निगरानी क्षमताको उनीहरूको गम्भीर अभाव हो। यसलाई सम्बोधन गर्न, उनीहरूले धेरै निगरानी ड्रोनहरू खरिद गर्नुपर्नेछ।

दोस्रो, सैन्य नीतिमा प्रभुत्व जमाउने तिनीहरूका सेनाहरू बाटोमा उभिन सक्छन्, किनकि उनीहरूले लामो समयदेखि आन्तरिक खतराहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्न रुचाएका छन्। प्रगति गर्न, सेनाहरूले बाहिरी रूपमा हेर्नुपर्छ र अन्य सेनाहरूसँगको सहकार्यलाई जोड दिने सिद्धान्त अपनाउनुपर्छ।

हर्षित प्रजापति नयाँ दिल्लीको जवाहरलाल नेहरु विश्वविद्यालयको इन्डो-प्यासिफिक अध्ययन केन्द्रमा पिएचडी विद्यार्थी हुन्।