बेइजिङ। चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको कडा शासन अन्तर्गत चिनियाँ जनताको व्यक्तिगत जीवन त्यति निजी छैन। राज्यले नागरिकहरूलाई आफ्नो व्यक्तिगत जीवन कसरी सञ्चालन गर्ने भन्ने बारेमा धेरै तरिकाले निर्देशन दिन्छ।

यी मध्ये केही प्रतिबन्धहरूलाई सार्वजनिक समर्थन प्राप्त भएको छ। जस्तै नाबालिगहरूलाई हप्तामा तीन घण्टासम्म भिडियो गेम खेल्न अनुमति दिने। किनभने यसले बालबालिकाको गेमिङ बानीलाई नियन्त्रण गर्छ। तीमध्ये केही पूर्णतया हास्यास्पद छन्। जस्तै मनोरञ्जन कार्यक्रमहरूमा महिला पुरुष सेलिब्रेटीहरूलाई प्रतिबन्ध।

तर, एउटाले विनाश निम्त्याएको छ। साधारण चिनियाँ नागरिकहरूको पारिवारिक जीवनमा मात्र होइन। यो १९७९ देखि २०१५ सम्म चीनमा कडाइका साथ लागू गरिएको एक बच्चा नीतिको असर हो।

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले चीनका जनतामाथि लगाएको एक सन्तान नीतिका कारण जनसङ्ख्यामा कमी आएको छ। चीनको सामाजिक घटनाक्रमसँगै केटाहरूलाई प्राथमिकता दिने प्रवृत्तिले गर्दा, यसले केटा-केटी अनुपातमा असन्तुलन निम्त्याएको छ र परिणामस्वरूप दुलहीको अभाव भएको छ। मानव तस्करहरूले अब दक्षिण एसियाका कम समृद्ध देशहरूबाट केटीहरूको तस्करी गरिरहेका छन् ताकि चिनियाँ पुरुषहरूले जबरजस्ती विवाह गर्न सकुन् र उनीहरूबाट बच्चा जन्माउन सकुन्। चिनियाँ अधिकारीहरूले यस मानव बेचबिखनप्रति आँखा चिम्लेका छन्।

एक सन्तान नीतिमा सहजता आए पनि २०२४ मा, लगातार तेस्रो वर्ष चीनको समग्र जनसङ्ख्या घटेको छ। २०१६ देखि, चिनियाँ जोडीहरूलाई दुई बच्चा जन्माउन अनुमति दिइएको छ र २०२१ देखि, तीन। चीनको राष्ट्रिय तथ्याङ्क ब्युरोलाई उद्धृत गर्दै रोयटर्सको एक रिपोर्टले २०२३ मा १.४०९ अर्ब रहेको चीनको कुल जनसङ्ख्या २०२४ मा १.३९ मिलियनले घटेर १.४०८ अर्ब हुने अनुमान गरेको छ।

चिनियाँ समाजमा, केटाहरूलाई प्राथमिकता दिइन्छ। जुन देशको पितृसत्तात्मक परम्परामा जरा गाडिएको छ। एक सन्तान नीतिको समयमा यसले लिङ्ग अनुपातमा धेरै नकारात्मक प्रभाव पारेको थियो। परिवारहरूले प्रायः लिङ्ग छनौट गरेर गर्भपतन गर्थे र छोरा जन्माउन छोरीहरूलाई त्याग्थे। २०२४ मा, चीनमा महिलाभन्दा पुरुषको सङ्ख्या ३ करोड बढी भएको छ। ६८ करोड ९० लाख महिलाको तुलनामा ७१ करोड ९० लाख पुरुष।

२०२३ मा, चीनमा ० देखि ४ वर्ष उमेरका बालबालिकाहरूमा लिङ्ग अनुपात प्रति १०० महिलामा लगभग १०९ पुरुष हुनेछ। चीनमा लैङ्गिक असन्तुलन र दुलहीको अभावले गर्दा चिनियाँ पुरुषहरूले बच्चा जन्माउन सकुन् भनेर कम समृद्ध दक्षिण एसियाली देशहरूबाट महिलाहरूलाई चीनमा तस्करी गर्ने फोहोरी अभ्यासलाई जन्म दिएको छ।

म्यानमार, भियतनाम र कम्बोडिया विगत दुई दशकदेखि चिनियाँ तस्करहरूको मुख्य निशाना बनेका छन्। तर अब नेपाल र पाकिस्तानबाट पनि महिलाहरूलाई चीनमा बेचबिखन गरिएको रिपोर्टहरू आइरहेका छन्। ह्युमन राइट्स वाचको प्रतिवेदन अनुसार, म्यानमारका जातीय समूहका महिलाहरू जो चिनियाँ सीमा नजिकका क्षेत्रहरूमा बस्छन् उनीहरूलाई चीनमा बेचबिखन गरिने सम्भावना बढी हुन्छ।

बर्मी सेना र विभिन्न जातीय समुदायका सेनाहरू बीचको युद्धका कारण लाखौँ विस्थापित मानिसहरू चीनसँग सीमा जोडिएका म्यानमारका क्षेत्रहरूमा शिविरहरूमा बसिरहेका छन्। द्वन्द्वमा पुरुषहरू सहभागी भएकाले, महिलाहरू यी परिवारहरूको एक मात्र जीविकोपार्जनकर्ता हुन्। शिविरहरूमा उनीहरूले तीव्र आर्थिक हतासाको सामना गरिरहेका छन्। यी शिविरहरू चिनियाँ सीमा नजिक छन्। जुन राहदानी बिना पार गर्न सजिलो छ।

चीनका रोजगारदाताहरू म्यानमारका मानिसहरूलाई काममा राख्न इच्छुक छन् र यो तस्करहरूका लागि उर्वर भूमि हो जसले यी केटीहरूलाई चीनको फार्म वा रेस्टुरेन्टमा काम दिने प्रलोभनमा पार्छन् र त्यसपछि तिनीहरूलाई चिनियाँ परिवारलाई बेच्छन्। कम्बोडिया र भियतनामका गरिब परिवारबाट पनि केटीहरूलाई चीनमा बेचबिखन गरिन्छ। जहाँ तिनीहरू सापेक्षिक समृद्धि र राम्रो जीवनको खोजीमा जान्छन्। अमेरिकी थिंक-ट्याङ्क माइग्रेसन पोलिसि इन्स्टिच्युटको एक अध्ययनले केही महिलाहरू आफ्नो वैवाहिक जीवनमा खुसी छन् भने अरूले हिंसा, यौन दुर्व्यवहार र जबरजस्ती श्रमको सामना गरिरहेका छन् भनी देखाएको छ।

२०१७ देखि २०१९ सम्म २१,००० भन्दा बढी म्यानमार महिलाहरूलाई चिनियाँ पुरुषहरूलाई बेचिएको अनुमान गरिएको छ। जसमध्ये १८,३०० भन्दा बढीलाई बच्चा जन्माउन बाध्य पारिएको थियो। यस अवधिमा ३,००० भन्दा बढी भियतनामी महिला र बालबालिकालाई चीनमा बेचबिखन गरिएको थियो। अल जजीराको रिपोर्ट अनुसार २०१७ देखि २०१९ सम्म ६२९ पाकिस्तानी महिलाहरूलाई चिनियाँ पुरुषहरूलाई दुलहीको रूपमा बेचिएको थियो।

महामारीको अन्त्य भएदेखि कम्बोडियाबाट चीन यात्रा गर्ने महिला र केटीहरूको सङ्ख्यामा वृद्धि भएको छ। "चिनियाँ पुरुषहरूसँग विवाह गर्ने वाचा गरेर नेपाली महिलाहरूलाई चीनमा बेचबिखन गरिन्छ। जब महिलाहरू चीन पुग्छन्, तिनीहरूलाई अन्य चिनियाँ पुरुषहरूलाई बेचिन्छ। जुन 'दुलही किन्ने' भनेर चिनिने अभ्यास हो," काठमाडौँ पोस्टले नेपाल प्रहरीको मानव बेचबिखन विरोधी ब्युरोलाई उद्धृत गर्दै भनेको छ।

अमेरिकी विदेश विभागका अनुसार, चिनियाँ सरकारले जबरजस्ती विवाहको लागि अपहरण गरिएका महिलाहरूको सङ्ख्याको तथ्याङ्क प्रदान गर्दैन। तर २०२३ मा अपहरण गरिएका ६८३ महिला र बालबालिकाहरू बरामद गरेको प्रचार गर्छ। तीमध्ये केहीलाई बेचबिखनमा शोषण गरिएको हुन सक्ने भन्दै। तर अप्रिल २०२३ मा बिबिसीले रिपोर्ट गरेको एउटा चर्चित घटनामा, युनान प्रान्तकी एक महिला जी गाउँको आफ्नो घरमा घाँटीमा फलामको सिक्री लगाएको अवस्थामा फेला परिन्।

सांघाई नजिकैको आङ्सु प्रान्तमा भएको घटनाले दक्षिण पश्चिम चीनका गरिब क्षेत्रका महिलाहरूलाई पनि बच्चा जन्माउन देशका समृद्ध भागहरूमा अविवाहित पुरुषहरूसँग विवाह गर्न बाध्य पारिएको प्रमाण छन्।

उनलाई जम्मा आठ सन्तान जन्माउन बाध्य पारिएको थियो। मानव बेचबिखनका पीडितहरूको जबरजस्ती विवाह चीनमा कानुनी रूपमा निषेध गरिएको छ। तर रिपोर्टहरू अनुसार चिनियाँ अधिकारीहरूले प्रायः यो घृणित अभ्यासलाई आँखा चिम्लेर हेर्छन्। चिनियाँ अधिकारीहरूले बेचबिखन गरिएका महिलाहरूको निवेदन अस्वीकार गरे। महिनौँसम्म हिरासतमा राखे, उनीहरूलाई उनीहरूका बच्चाहरू बिना नै फिर्ता पठाए र घुसको बदलामा उनीहरूलाई उनीहरूका पतिलाई पनि फिर्ता गरे।

ह्युमन राइट्स वाचले एउटा घटना उद्धृत गरेको छ जसमा चिनियाँ प्रहरीले एक परिवारबाट भागेर गएकी एक महिलालाई उनीहरूकहाँ फिर्ता पठाउन $८०० घुस मागेको थियो। उनीहरूले तस्करहरू विरुद्ध थोरै कारबाही गर्छन् र प्रायः महिला र केटीहरूलाई अध्यागमन कानूनको उल्लङ्घनकर्ताको रूपमा व्यवहार गर्छन्।

अधिकारीहरूको यो दृष्टिकोणको पछाडिको कारण बुझ्न गाह्रो छैन। चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका मन्डारिनहरू अब चिन्तित छन् कि घट्दो जनसङ्ख्याको अर्थ कामदार र उपभोक्ताहरूको सङ्ख्या घट्नेछ र चिनियाँ अर्थतन्त्र सङ्घर्ष गर्नेछ। आगामी वर्षहरूमा चीनको जनसङ्ख्या घट्ने गति तीव्र हुने अनुमान गरिएको छ।

यस रोगको मूल कारण अधिकारीहरूले परिवारको आकारमा लगाएको नियन्त्रण हो। जुन चीनमा नागरिकहरूको निजी जीवनमाथि राज्यको नियन्त्रणको ज्वलन्त उदाहरण हो।