सिन्धु डेल्टामा समुद्री पानीको अतिक्रमण, लाखौँ मानिस विस्थापित
हाम्रा कुरा
प्रकाशित २०८२ साउन २१ बुधबार
1.4k
Shares
काठमाडौँ। पाकिस्तानको सिन्धु नदीको डेल्टा क्षेत्रमा समुद्री पानीको प्रवेश बढेपछि कृषि र माछा मार्ने समुदायहरू विस्थापित भइरहेका छन्। हालै आफ्नो गाउँ छोड्ने तयारीमा रहेका हबिबुल्लाह खट्टीले आफ्नो आमाको चिहानमा अन्तिम बिदाइ भन्न जाँदा नुनका तहहरू चर्किरहेको भेट्नुले यस क्षेत्रको भयावह अवस्थालाई झल्काउँछ।
सिन्धु नदी अरब सागरसँग मिल्ने खारो चान जस्ता क्षेत्रमा नुनिलो पानीको बढ्दो मात्राले खेती र माछापालनलाई असम्भव बनाएको छ। सन् १९८१ मा २६ हजार जनसंख्या रहेको खारो चान सहरको जनसंख्या सन् २०२३ मा घटेर ११ हजारमा पुगेको छ।
स्थानीय समुदायहरूका अनुसार, माछाको भण्डार घटेको र गाउँहरू डुबेपछि मानिसहरू जीविकोपार्जनका लागि नजिकैको ठूलो सहर कराचीतिर बसाइँ सर्दै छन्। एक थिंक ट्यांक 'जिन्ना संस्थान' को अध्ययनअनुसार, पछिल्लो दुई दशकमा सिन्धु डेल्टा क्षेत्रबाट १२ लाखभन्दा बढी मानिस विस्थापित भएका छन्।
सन् २०१८ को एक अध्ययनअनुसार, सिँचाइ नहर, जलविद्युत् बाँध र जलवायु परिवर्तनका कारण हिमनदी पग्लिएपछि सन् १९५० को दशकदेखि डेल्टामा पानीको प्रवाह ८० प्रतिशतले घटेको छ। यसले समुद्री पानीको अतिक्रमणलाई बढावा दिएको छ, जसका कारण सन् १९९० देखि पानीको नुनिलोपन ७० प्रतिशतले बढेको छ।
पाकिस्तान सरकार र संयुक्त राष्ट्रसंघले 'लिभिङ सिन्धु इनिसिएटिभ' जस्ता कार्यक्रमहरू चलाए पनि समस्या पूर्ण रूपमा समाधान हुन सकेको छैन।
सिन्धु नदीमाथिको नियन्त्रणलाई लिएर पाकिस्तान र भारतबीचको विवादले पनि यो समस्यालाई थप जटिल बनाएको छ। भारतले सन् १९६० को जल सन्धि खारेज गरेर नदीमा पानीको प्रवाहलाई रोक्ने धम्की दिएको छ, जसलाई पाकिस्तानले 'युद्धको कार्य' भनेको छ।
पाकिस्तान फिसरफोक फोरमका जलवायु कार्यकर्ता फातिमा मजीदका अनुसार, यस विस्थापनले समुदायहरूले आफ्नो घरजग्गा मात्र नभई पुस्तौंदेखि चल्दै आएको आफ्नो जीवनशैली र संस्कृति पनि गुमाएका छन्। महिलाहरूले विशेषगरी सहरमा काम खोज्न संघर्ष गर्नुपरेको छ।
