काठमाडौँ । केन्यामा सरकार विरोधी प्रदर्शनका क्रममा कम्तीमा ११ जनाको मृत्यु भएको छ भने पाँच सयभन्दा बढीलाई हिरासतमा लिइएको सीएनएनले सोमबार (स्थानीय समय) देशको राष्ट्रिय प्रहरी सेवालाई उद्धृत गर्दै रिपोर्ट गरेको छ। सुरक्षा बलले प्रदर्शनकारीहरूलाई तितरबितर पार्न अश्रु ग्याँस र पानीका तोप प्रयोग गरेका थिए।

मुख्यतया युवा केन्यालीहरूले भ्रष्टाचार, पुलिसको क्रूरता, र सरकारका आलोचकहरूलाई लक्षित गरी भइरहेका जबरजस्ती बेपत्ताका घटनाहरू प्रति आफ्नो आक्रोश र निराशा पोखेका छन्। यो प्रदर्शन सन् १९९० को 'सबा सबा' प्रजातन्त्र समर्थक आन्दोलनको ३५औँ वार्षिकोत्सवमा भएको हो। किस्वाहिलीमा ’सबा सबा’ को अर्थ ’सात सात’ हो, जसले सन् १९९० जुलाई ७ मा विरोध प्रदर्शन भएको मितिलाई जनाउँछ।

प्रहरीका अनुसार, प्रदर्शनका क्रममा ११ जना सर्वसाधारण घाइते भएका छन्। यद्यपि, केन्या राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग (KNCHR) ले यो सङ्ख्या २९ रहेको जनाएको छ भने कुल ५६७ जनालाई पक्राउ गरिएको प्रहरीले पुष्टि गरेको छ।

यो अशान्तिको लहर गत वर्षदेखि सुरु भएको हो, जब बढ्दो सङ्कटका बीच कर बढाउने विवादास्पद वित्त विधेयक पेस गरिएको थियो। यद्यपि, सरकारले सन् २०२४ जुनमा जनताको दबाबका कारण विधेयक खारेज गरे पनि, विशेषगरी प्रहरी हिरासतमा एक शिक्षकको मृत्यु र प्रहरीको गोली लागि निहत्था सडक विक्रेताको मृत्यु भएपछि सार्वजनिक आक्रोश अझै बढ्दै गएको छ।

गत महिना पनि यस्तै विरोध प्रदर्शनमा कम्तीमा १६ जनाको मृत्यु भएको थियो र सयौँ घाइते भएका थिए। सन् २०२४ को सुरुदेखि करविरोधी प्रदर्शनमा दर्जनौँको मृत्यु भइसकेको छ।

सन् १९९० जुलाई ७ को सबा सबा विरोधको सम्झनामा सोमबार केन्याका धेरै क्षेत्रमा प्रदर्शनहरू भए र ठूलो भीड जम्मा भयो। सीएनएनका अनुसार, नैरोबीमा सुरक्षा बलहरूको संसद र राष्ट्रपतिको निवाससहित प्रमुख सरकारी भवनहरू नजिकै प्रदर्शनकारीहरूसँग झडप भयो।

सोमबार राति जारी गरिएको एक विज्ञप्तिमा केन्याको राष्ट्रिय प्रहरी सेवाले हिंसा र दुर्व्यवहारका सबै रिपोर्ट गरिएका घटनाहरूको कानूनी प्रक्रियाअनुसार अनुसन्धान गरिने घोषणा गरेको छ।

यो सरकारी कारबाही केन्याली मानव अधिकार आयोगका कार्यालयहरूमा कथित रूपमा राज्य समर्थित कार्यकर्ताहरूले आइतबार छापा मारेपछि आएको हो। सीएनएनले जनाएअनुसार, सबा सबा वार्षिकोत्सवअघि प्रदर्शनकारीहरूको मनमानी गिरफ्तारी, बेपत्ता र हत्याको अन्त्यको माग गर्दै आमाहरूले आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा आक्रमणकारीहरूले बाधा पुर्‍याएका थिए।

केन्याका गृहमन्त्री किपचुम्बा मुर्कोमेनले यसअघि अपराधीहरूलाई शान्तिपूर्ण मार्चहरूमा घुसपैठ गर्न र अशान्ति निम्त्याउनबाट रोक्न सुरक्षा एजेन्सीहरू उच्च सतर्क रहेको बताएका थिए। उनले गत महिनाको विरोध प्रदर्शनलाई ’असहमतिको भेषमा आतंकवाद’ भनेपछि सार्वजनिक आक्रोशलाई थप बढावा दिएको सीएनएनले जनाएको छ।