नयाँ दिल्ली । पश्चिम एसियामा युद्धको अवस्थाबारे भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले आफ्नो पहिलो सार्वजनिक बयान दिएका छन् । लोकसभामा २५ मिनेटको भाषणमा उनले भने कि तनाव समाप्त हुनुपर्छ। समस्याको एक मात्र समाधान वार्ता हो।

प्रधानमन्त्रीले भने कि नागरिकहरू र विद्युत् केन्द्रहरूमाथि आक्रमण अस्वीकार्य छ। हर्मुजको जलडमरूम अवरुद्ध गर्नु अस्वीकार्य छ। प्रधानमन्त्रीले भने, "सरकार देशमा तेल र ग्यास संकट रोक्न खोजिरहेको छ। यस उद्देश्यका लागि, हामी अब २७ देशहरूको सट्टा ४१ देशहरूबाट आयात गरिरहेका छौं। १ करोड भारतीयहरू पश्चिम एसियामा बस्छन्। उनीहरूको सुरक्षा हाम्रो प्राथमिकता हो।"

उनले जानकारी दिए कि हाल ३,७५,००० भारतीयहरू सुरक्षित रूपमा देश फर्किएका छन्। हजारौं भारतीयहरू इरानबाट सुरक्षित रूपमा फर्किएका छन्। त्यहाँ ७०० भन्दा बढी युवाहरू चिकित्सा अध्ययन गरिरहेका छन्।

मोदीका ६ मुख्य बुँदाहरू: "हामी सबै देशका आपूर्तिकर्ताहरूसँग सम्पर्कमा छौं"

तेल र ग्यास संकटको बारेमा: आज, हामी ६५ लाख मेट्रिक टनको भण्डारमा काम गरिरहेका छौं। सरकार विभिन्न देशका आपूर्तिकर्ताहरूसँग सम्पर्कमा छ। सम्भव भएसम्म आपूर्ति जारी राख्न प्रयास भइरहेको छ। तेल, ग्यास र मल बोकेका जहाजहरू सुरक्षित रूपमा भारत पुग्न सुनिश्चित गर्न हामी सहयोगीहरूसँग सम्पर्क गरिरहेका छौं।

खाद्यान्न र रासनको बारेमा: हामीसँग पर्याप्त खाद्य भण्डार छ। आपतकालीन अवस्थाहरूको सामना गर्न हामीसँग पर्याप्त व्यवस्था छ। त्यतिबेला पनि विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलामा अभाव थियो। भारतीय किसानहरूलाई ३०० रुपैयाँभन्दा कममा युरियाको झोला उपलब्ध गराइएको थियो।

बिजुली आपूर्तिमा: युद्धको एउटा चुनौती भनेको देशमा गर्मी मौसम सुरु हुँदैछ। आगामी समयमा, बिजुलीको माग मात्र बढ्नेछ। देशका पावर प्लान्टहरूमा कोइला स्टक उपलब्ध छ। विद्युत उत्पादनदेखि आपूर्तिसम्मको हरेक प्रणालीको निगरानी भइरहेको छ।
ऊर्जा क्षेत्रको बारेमा: हामीलाई थाहा छ कि ऊर्जा आजको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो। पश्चिम एसिया विश्वव्यापी आवश्यकताहरूको स्रोत हो। हामी भारतमा यस युद्धको प्रतिकूल प्रभावलाई कम गर्न रणनीतिमा काम गरिरहेका छौं। भारत सरकारले दैनिक भेटघाट गर्ने र आयात र निर्यातमा चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्न निरन्तर काम गर्ने समूह गठन गरेको छ।

भारतीयहरूको सुरक्षा: संकटको यस समयमा भारतीयहरूको सुरक्षा हाम्रो लागि सर्वोच्च प्राथमिकता रहेको छ। हाल, ३७५,००० भारतीयहरू सुरक्षित रूपमा देश फर्किएका छन्। हजारौं भारतीयहरू इरानबाट मात्र सुरक्षित रूपमा फर्किएका छन्। ७०० भन्दा बढी युवा मेडिकल विद्यार्थीहरू छन्।

युद्धको बारेमा: कूटनीतिमा भारतको भूमिका स्पष्ट छ। हामीले गहिरो चिन्ता व्यक्त गरेका छौं। मैले पश्चिम एसियाका नेताहरूसँग कुरा गरेको छु र सबैलाई तनाव कम गर्न अपील गरेको छु। व्यावसायिक जहाजहरूमा आक्रमण र अवरोधहरू अस्वीकार्य छन्। भारतले सबै पक्षहरूलाई सकेसम्म चाँडो शान्तिपूर्ण समाधान खोज्न प्रोत्साहित गर्दछ।

इरानले दियो हर्मुज जलसन्धि अनिश्चितकालका लागि बन्द गर्ने धम्की
अमेरिका र इजरायलसँगको द्वन्द्व चौथो हप्तामा प्रवेश गरेसँगै इरानले विश्वकै महत्वपूर्ण व्यापारिक मार्ग मानिने हर्मुज जलसन्धि अनिश्चितकालका लागि बन्द गर्ने धम्की दिएको छ । इरानी सशस्त्र बलको मुख्यालयले यदि अमेरिकाले इरानको ऊर्जा सुविधाहरूमा बमबारी गरेमा प्रतिशोधस्वरुप जलसन्धि बन्द गर्ने चेतावनी दिएको हो ।

इरानी संसदका सभामुख मोहम्मद बाकर कालीबाफले अमेरिकालाई चेतावनी दिँदै यदि इरानको ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण भएमा यस क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सैन्य बजेट लगानी गर्ने वित्तीय संस्थाहरू र पूर्वाधारहरूलाई वैध निशाना बनाइने बताएका छन् । 

उनले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेख्दै भनेका छन्,‘हाम्रो ऊर्जा केन्द्रमा प्रहार भएमा यस क्षेत्रका सबै तेल र ऊर्जा सुविधाहरू नष्ट गरिनेछ र तेलको मूल्य लामो समयसम्म उच्च रहनेछ ।’

उनले अमेरिकी ट्रेजरी बण्ड खरिद गर्नेहरूलाई समेत सचेत गराउँदै ती क्षेत्रमा निगरानी गरिरहेको उल्लेख गरेका छन् । यसअघि अमेरिकी राष्ट्रपतिले ४८ घण्टाभित्र हर्मुज जलसन्धि ढुवानीका लागि नखुलाइए इरानी पूर्वाधारमा बमबारी गर्ने चेतावनी दिएका थिए । अमेरिकी सेन्ट्रकमले अन्तर्राष्ट्रिय जहाज सञ्चालनमा बाधा पुरÞ्याउने इरानी नौसैनिक लक्ष्यहरूलाई नष्ट गरिरहेको जनाएको छ ।

यसैबीच, इजरायली रक्षा बल (आईडीएफ) ले सोमबार तेहरानका विभिन्न रणनीतिक स्थानहरूमा नयाँ चरणको हवाई आक्रमण सुरु गरेको छ । आईडीएफका अनुसार तेहरानमा रहेका सैन्य तालिम केन्द्र, मिसाइल भण्डारण गृह, हतियार उत्पादन स्थल र गुप्तचर मन्त्रालयको मुख्यालयमा क्षति पुर्याइएको छ ।

 इरानले इजरायलमा गरेको पछिल्लो ब्यालिस्टिक मिसाइल आक्रमणका कारण मध्य इजरायलमा १५ जना घाइते भएका छन् भने कैयौं घर र सडकमा क्षति पुगेको छ । 

इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले इरानलाई ‘सभ्यता र स्वतन्त्र विश्वको शत्रु’को संज्ञा दिँदै अमेरिका र इजरायलले इरानी आतंकवादी शासनविरुद्ध कडा शक्ति प्रयोग गरिरहने बताएका छन् ।

पछिल्लो समय विकसित यी घटनाक्रमले मध्यपूर्वमा ठूलो युद्धको खतरा बढाइदिएको छ, जसले विश्वको ऊर्जा आपूर्ति र आर्थिक स्थिरतामा गम्भीर असर पार्ने देखिएको छ ।

सोमबार अमेरिका-इजरायल र इरान युद्धको २४ औँ दिन हो। सो क्रममा ठूलो क्षति भइसकेको छ । अहिलेसम्म २५ सय ६६ जनाको ज्यान गइसकेको छ । जसमा इरानी १४ सय ४४ जना हुन् ।