काठमाडौँ ।  सन् २०२६ को सुरुवातमा वित्तीय बजारले सामान्य लय समातिरहेको भए तापनि इरानमा सुरु भएको युद्धले विश्व बजारलाई ठूलो अस्थिरताको भुमरीमा धकेलिदिएको छ। युद्धका कारण तेलको मूल्यमा तीव्र वृद्धि हुनुका साथै पेट्रोलियम र डिजेलको मूल्यमा समेत अभूतपूर्व उछाल देखिएको छ। 

सन् २०२२ को गर्मी यामपछि पहिलो पटक 'ब्रेन्ट क्रुड' तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १०० डलरभन्दा माथि पुगेको छ। अमेरिकी बजारमा फेब्रुअरीको अन्त्यतिर प्रति ग्यालन ३ डलरभन्दा कम रहेको ग्यासको औसत मूल्य युद्ध सुरु भएलगत्तै ४ डलर नाघेको छ। त्यसैगरी डिजेलको मूल्यमा पनि ठूलो वृद्धि भई प्रति ग्यालन ५.४५ डलर पुगेको छ, जसले गर्दा उपभोक्ताहरूको दैनिक खर्चमा भार थपिएको छ।

वित्तीय बजारमा तेलको मूल्य वृद्धि र बढ्दो अनिश्चितताले लगानीकर्ताहरूमा संशय पैदा गरेको छ। युद्धको समयावधिलाई लिएर लगानीकर्ताहरू कहिले आशावादी त कहिले चिन्तित देखिँदा अमेरिकी सेयर बजारमा दिनभरि नै तीव्र उतारचढाव महसुस गरिएको छ। विगत तीन वर्षदेखि निरन्तर बढिरहेको अमेरिकी सेयर बजारले युद्धका कारण धक्का बेहोरेको छ। 

यसै सिलसिलामा एसएण्डपी ५०० सूचकाङ्कमा करिब ४.६ प्रतिशतको गिरावट आएको छ, जुन सन् २०२२ पछिकै सबैभन्दा कमजोर त्रैमासिक प्रदर्शन मानिएको छ। प्रविधि क्षेत्रमा केन्द्रित नास्ड्याक कम्पोजिट सूचकाङ्क पनि अक्टोबरको उच्चतम बिन्दुबाट १० प्रतिशतभन्दा बढीले ओरालो लागेको छ। यद्यपि, तेलसँग सम्बन्धित एक्सन मोबिल, ओक्सिडेन्टल पेट्रोलियम र भ्यालेरो एनर्जीजस्ता कम्पनीका सेयरहरूले भने बजारमा राम्रो प्रदर्शन गरिरहेका छन्।

भविष्यको विश्व अर्थतन्त्र कता जान्छ भन्ने कुरा अझै पनि अन्योलपूर्ण नै रहेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपतिले कूटनीतिक तवरबाट युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयास गरिरहे पनि इरानको ऊर्जा पूर्वाधारमा लक्षित धम्कीले तनाव कम हुन सकेको छैन। इरानले होरमूज स्ट्रेटमा आफ्नो नियन्त्रण कायम राखेकाले, जहाँबाट विश्वको कुल तेल आपूर्तिको पाँचौँ भाग ओसारपसार हुन्छ, बजारमा त्रास झन् बढेको छ। 

विश्लेषकहरूका अनुसार यो स्थिति लम्बिँदै गएमा तेल र सेयर बजारमा अस्थिरता कायमै रहनेछ। विज्ञहरूले यो युद्धले अमेरिकी र विश्व अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने, मुद्रास्फीति बढ्ने र ब्याजदरमा समेत फेरबदल ल्याउन सक्ने सम्भावना औँल्याएका छन्।