काठमाडौँ । इजरायली सेनाले सोमबार इरानको राजधानी तेहरानस्थित प्रमुख सैन्य संरचना र कुख्यात इभिन जेलमाथि भारी हवाई आक्रमण गरेको छ। यो हमला हालसम्मकै सबैभन्दा प्रबलमध्ये एक रहेको र इजरायलले यसलाई इरानी शासनको "नियन्त्रण प्रणाली" विरुद्धको सैन्य कारबाही भएको बताएको छ।

इजरायली रक्षा मन्त्री योआव ग्यालेन्टले यस हमलालाई "अभूतपूर्व शक्ति प्रयोग गरी शासनको मूल संरचनामाथिको प्रहार" भनेर चित्रण गरेका छन्। आक्रमणका प्रमुख लक्ष्यहरूमा इभिन जेल (जो राजनीतिक बन्दीहरूको केन्द्रका रूपमा चिनिन्छ), घरेलु बासिज मिलिसियाको कमाण्ड केन्द्र, र सेनाको एक प्रमुख अड्डा समावेश थिए।

यसैगरी, तेहरान दक्षिणतर्फको पर्वतीय क्षेत्रमा अवस्थित महत्त्वपूर्ण फोर्डो युरेनियम समृद्धिकरण सुविधा पनि निशाना बनेको छ। इजरायली सेनाले फोर्डो केन्द्रको ‘पहुँच मार्गलाई अवरुद्ध गर्न’ आक्रमण गरिएको बताएको छ। यसअघि संयुक्त राज्य अमेरिकाले अघिल्लो दिन उक्त स्थानमा ‘बंकर बस्टर’ बम प्रयोग गरी आक्रमण गरिसकेको थियो। अमेरिका र इजरायलले इरानको आणविक कार्यक्रमलाई सम्भावित खतराको रूपमा हेर्दै आएका छन्।

इरानी स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार इजरायली हमलामा अहिलेसम्म ४०० भन्दा बढी व्यक्तिको मृत्यु भएको छ। उता, इरानका प्रतिहमलाका कारण इजरायलमा २४ जनाको ज्यान गएको पुष्टि गरिएको छ।

आक्रमणपछि तेहरानमा विद्युत् आपूर्ति प्रणालीमा असर परेको र केही समयका लागि विद्युत् अवरोध भएको इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्। इजरायलको राष्ट्रिय विद्युत् कम्पनीले पनि देशको दक्षिणी भागमा रहेको ‘रणनीतिक संरचना’ नजिक क्षति पुगेको जनाएको छ, यद्यपि स्थान र कारण भने खुलाइएको छैन।

यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अघिल्लो दिन इरानी आणविक संरचनामाथि गरिएको अमेरिकी आक्रमणले ‘पूर्णरूपमा नष्ट’ गरेको दाबी गरेका छन्। यद्यपि, केही अधिकारीहरूका अनुसार त्यसको वास्तविक असर मूल्याङ्कन गर्न अझै समय लाग्नेछ।

संयुक्त राष्ट्रसंघको सुरक्षा परिषद्को आकस्मिक बैठकमा बोल्दै अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (आईएईए) का महानिर्देशक राफाएल ग्रोसीले फोर्डो स्थलमा क्षतिको देखिने प्रमाण भए पनि भूमिगत क्षति मूल्याङ्कन गर्न नसकिएको बताए। उनले आणविक संरचनामाथिको हतियारयुक्त आक्रमण कुनै पनि अवस्थामा हुनु नहुने कुरामा जोड दिए।

इरानी विदेशमन्त्री जावेद जरिफले अमेरिका र इजरायलका आक्रमणले आणविक कूटनीतिक पहलमा गम्भीर असर पार्ने चेतावनी दिएका छन्। उनले यो हस्तक्षेपले ‘शान्तिपूर्ण वार्ताको द्वार बन्द गर्न सक्ने’ टिप्पणी गरेका छन्।

यो घटनाक्रमसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पनि प्रभाव देखिएको छ। प्रारम्भिक अवस्थामा तेलको मूल्य चार प्रतिशतभन्दा बढीले वृद्धि भए पनि दिनको उत्तरार्धमा केही घटेको छ। चीनले दुबै पक्षलाई संयम अपनाउन आग्रह गर्दै क्षेत्रीय तनावले विश्व अर्थतन्त्रमा असर पार्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।

युद्ध अझ गम्भीर मोडमा जान सक्ने संकेत देखिँदै गर्दा, अमेरिकाले आफ्ना नागरिकहरूलाई विश्वभर सतर्कता अपनाउन अनुरोध गरेको छ। बहरेनस्थित अमेरिकी दूतावासले स्थानीय तनावका कारण केही कर्मचारीहरूलाई अस्थायी रूपमा ‘टेलिवर्क’ मा स्थानान्तरण गरेको जनाएको छ।

यो टकरावले क्षेत्रीय तनावलाई नयाँ उचाइमा पुर्याएको छ, जसको दीर्घकालीन असर विश्वव्यापी हुन सक्छ। यसले अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिमा कस्तो प्रभाव पार्नेछ भन्ने हेर्न बाँकी छ।