काठमाडौँ । चन्द्र अभियानमा सहभागी हुने पहिलो महिला अमेरिकी अन्तरिक्ष यात्री क्रिस्टिना कोचलाई स्पेनको प्रतिष्ठित ‘प्रिन्सेस अफ अस्टुरियास अवार्ड फर कन्कर्ड’ प्रदान गरिने भएको छ। मानवताको प्रगति र अन्तरिक्ष अन्वेषणमा असाधारण योगदान पुर्‍याएको भन्दै उनलाई यो सम्मान दिन लागिएको हो।

पुरस्कारको निर्णायक मण्डलले बुधवार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै कोचको करियर भावी पुस्ता, विशेष गरी महिलाहरूका लागि ठूलो प्रेरणाको स्रोत बनेको उल्लेख गरेको छ। निर्णायक मण्डलका अनुसार कोचको अभूतपूर्व उपलब्धिले कडा परिश्रम, आपसी सहकार्य र सहानुभूतिमार्फत जस्तोसुकै कठिन चुनौती तथा प्रतिकूलतालाई पनि पार गर्न सक्ने मानव क्षमतालाई सुन्दर ढंगले प्रतिबिम्बित गर्दछ।

४७ वर्षीया कोच हालै सम्पन्न आर्टेमिस–२ मिसनको चार सदस्यीय टोलीमा महत्त्वपूर्ण सदस्यका रूपमा सहभागी थिइन्। यो अभियान विगत ५० वर्षभन्दा बढीको अवधिपछि चन्द्रमाको वरिपरि गरिएको पहिलो मानवयुक्त उडान थियो। कोचलाई भविष्यमा चन्द्रमाको सतहमा अवतरण गर्ने अन्तरिक्ष अभियानका लागिसमेत सम्भावित बलियो उम्मेदवारका रूपमा हेरिएको छ। आर्टेमिस–२ को टोलीले पृथ्वीबाट ४ लाख ६ हजार ७७१ किलोमिटरको दूरीसम्म यात्रा गर्दै मानव अन्तरिक्ष यात्राको इतिहासमा एउटा नयाँ कीर्तिमान समेत स्थापित गरिसकेको छ।

अन्तरिक्ष अन्वेषणको क्षेत्रमा कोचको नाममा यसअघि पनि थुप्रै ऐतिहासिक रेकर्डहरू छन्। उनले महिला वैज्ञानिक तथा अन्तरिक्ष यात्रीका तर्फबाट सबैभन्दा लामो समय अन्तरिक्षमा बिताएको कीर्तिमान कायम गरेकी छन्, जसअन्तर्गत उनले अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष केन्द्र (ISS) मा लगातार ३२८ दिन बिताएकी थिइन्। यसका साथै, उनले आफ्नी सहकर्मी जेसिका मेयरसँग मिलेर पूर्ण रूपमा महिलाहरू मात्र सहभागी भएको इतिहासकै पहिलो 'स्पेसवाक' (अन्तरिक्षयात्रा) मा समेत आफ्नो बलियो उपस्थिति जनाइसकेकी छन्।

५० हजार युरो पुरस्कार राशि रहेको यो ‘कन्कर्ड’ पुरस्कार स्पेनी सिंहासनकी उत्तराधिकारी राजकुमारी लियोनोरको नाममा स्थापित फाउन्डेसनद्वारा वार्षिक रूपमा प्रदान गरिने आठ वटा प्रतिष्ठित पुरस्कारमध्ये एक हो। यस पुरस्कारले विशेष गरी मानव सहअस्तित्व, विश्व एकता र अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगलाई प्रवद्र्धन गर्ने विशिष्ट व्यक्ति वा संस्थाहरूलाई सम्मान गर्ने गर्दछ। यसअघि यो प्रतिष्ठित पुरस्कार मेरीज मील्स, जोस एन्ड्रेस तथा कोभिड–१९ महामारीका बेला अग्रपंक्तिमा रहेर सेवा पुर्‍याएका स्पेनी स्वास्थ्यकर्मीहरूलाई प्रदान गरिएको थियो।