माले। भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले शुक्रवार मालदिभ्सलाई आफ्नो सानो तर रणनीतिक रूपमा अवस्थित छिमेकी मालदिभ्समा आफ्नो रक्षा बल र पूर्वाधार सुदृढ गर्न ५६ करोड ५० लाख अमेरिकी डलरको प्रस्ताव गरेका छन्।

गत वर्ष तेस्रो कार्यकाल जितेपछि हिन्द महासागरको द्वीपसमूहको पहिलो औपचारिक भ्रमणका क्रममा मोदीले मालदिभ्सका लागि भारत ‘पहिलो प्रतिक्रियादाता’ रहिरहने बताएका थिए। मोदीले भने, “भारतले मालदिभ्सको रक्षा क्षमतालाई मजबुत बनाउन निरन्तर सहयोग जारी राख्नेछ। हिन्द महासागर क्षेत्रमा शान्ति, स्थिरता र समृद्धि हाम्रो साझा लक्ष्य हो।

सन् २०२३ मा मालदिभ्सका राष्ट्रपति मोहम्मद मुइज्जु भारत विरोधी मञ्चमा निर्वाचित भएपछि मालदिभ्स आफ्नो प्रतिद्वन्द्वी चीनको कक्षमा प्रवेश गरेकोमा क्षेत्रीय शक्ति राष्ट्र भारत चिन्तित थियो।

सत्तामा आएदेखि मुइज्जुले भारतीय सेनाको एउटा सानो टुकडीलाई फिर्ता बोलाएका थिए। यसले द्वीप समूहमा आधारित दुई खोजी र उद्धार हेलिकप्टर र एक ‘फिक्स्ड–विङग’ टोही विमान सञ्चालन गरेको थियो। यद्यपि, समय क्रमसँगै उनले आफ्नो भारत चिढिने गतिविधिलाई कम गरेका छन्।

मुइज्जुले गत वर्ष नयाँ दिल्लीमा दुई पटक मोदीलाई भेटेका थिए र दुवै नेताले द्विपक्षीय सम्बन्धमा ‘नयाँ अध्याय’ सुरु गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए।

मोदीले शुक्रवार मालदिभ्सका लागि ५६ करोड ५० लाख अमेरिकी डलरको क्रेडिटलाइनको घोषण गरे। मालदिभ्सले आफ्नो अत्यधिक सफल आधुनिक पर्यटन उद्योगको बाबजुद विदेशी मुद्राको चरम अभावको सामना गरिरहेको छ।

उनले भारतद्वारा वित्त पोषित सडकहरू र चार हजार घर आवास योजनासहित धेरै पूर्वाधार परियोजनाहरूको पनि उद्घाटन गरेका छन्। 

मालदिभ्सको सुरक्षा बललाई बलियो बनाउन, स्वास्थ्य सेवा, आवास र शिक्षामा सुधार गर्न भारतको क्रेडिट लाइन प्रयोग गरिने मुइज्जुले बताए। 

“मालदिभ्सलाई अत्यावश्यक वस्तुको निर्यातमार्फत भारतले निरन्तर सहयोग गर्नु हाम्रो द्विपक्षीय सहयोगको एउटा प्रमुख पक्ष हो,” राष्ट्रपति मुइज्जुले भने। मोदी शनिवार राजधानी मालेमा आयोजित ६० औँ स्वतन्त्रता दिवस समारोहमा सहभागी भएर द्वीप समूहबाट बाहिरिने कार्यक्रम छ।

चीन र भारत मालदिभ्सका दुई ठूला द्विपक्षीय ऋणदाता हुन्।

मालदिभ्स पनि भूराजनीतिक रूपमा प्राचीन सेतो बालुवाको समुद्री तटहरू र एकान्त रिसोर्टहरू भएको बिदालाई आरामदायी बनाउने प्रसिद्ध गन्तव्यको रूपमा चिनिन्छ। हिन्द महासागर र विशेष गरी मालदिभ्स र छिमेकी मुलुक श्रीलङ्कामा चीनको बढ्दो उपस्थितिप्रति भारत सशङ्कित छ।

विश्वव्यापी पूर्व–पश्चिम ढुवानीका लागि जलमार्गहरू भूमध्य रेखामा लगभग ८०० किलोमिटर (५०० माइल) फैलिएको मालदिभ्सको एक हजार १९२ साना कोरल टापुहरूको शृङ्खलामार्फत जान्छ।

भारत सरकारले परम्परागत रूपमा मालदिभ्स र श्रीलङ्कालाई आफ्नो प्रभाव क्षेत्रभित्र रहेको मान्दै आएको छ।