चीनमा कुनै निजी क्षेत्र छैन: अमेरिकाले चीनसँगको सहकार्यमा आधिकारिक रूपमा प्रतिबन्ध लगाउनु पर्नेमा जोड
एजेन्सी,
प्रकाशित २०८१ चैत २८ बिहिबार
1.6k
Shares
तस्बिर : फाइल
न्यूयोर्क। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड जे.ट्रम्पको जनवादी गणतन्त्र चीन (पीआरसी) सँगको हालको व्यापारिक गतिरोधले पहिले नै केही चिनियाँ कम्पनीहरू, जस्तै शीन, बीवाईडी, टिकटक र टेमूको मूल कम्पनी पीडीडी होल्डिंग्सलाई चीनबाट टाढा जान प्रेरित गरिसकेको छ र एप्पल, डेल, हास्ब्रो, माइक्रोसफ्ट, हेवलेट प्याकार्ड, स्टेनली ब्ल्याक एण्ड डेकर, फक्सकन, निन्टेन्डो, बीवाईडी अटो, टीएसएमसी, इन्टेल, माज्दा, गुगल र सामसुङ लगायत केही पश्चिमी कम्पनीहरूलाई पनि चीनबाट टाढा जान वा विविधीकरण गर्न प्रेरित गरेको छ।
भन्सार शुल्क बाहेक एउटा प्रमुख समस्या भनेको चीनमा निजी क्षेत्र नभएर हो। संयुक्त राज्य अमेरिका-चीन आर्थिक तथा सुरक्षा समीक्षा आयोगका अनुसार:
"चिनियाँ सरकारले कर्पोरेट मामिलाहरूको निगरानी गर्न र गैर-सरकारी फर्महरू र स्रोतहरूलाई चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी (सीसीपी) को प्राथमिकताहरूलाई अगाडि बढाउन निर्देशित गर्न धेरै तरिकाहरू विकास गरेको छ।"
चिनियाँ सरकारले "साना दिग्गज" र "एकल च्याम्पियन" भनेर चिनिने कम्पनीहरूलाई प्रवर्द्धन गर्न कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दछ। यी फर्महरूलाई निजी भनेर लेबल गरिएको छ। तर प्रत्यक्ष राज्यको समर्थन प्राप्त गर्दछ।
"साना दिग्गजहरू" मा "एकीकृत सर्किट, नयाँ ऊर्जा र एयरोस्पेस जस्ता रणनीतिक उदीयमान उद्योगहरू" मा रहेका १४,६०० साना, निजी स्वामित्वमा रहेका कम्पनीहरू समावेश छन्।
"एकल च्याम्पियनहरू" त्यस्ता कम्पनीहरू मिलेर बनेका हुन्छन् जसले अन्तर्राष्ट्रिय आपूर्ति शृङ्खलाहरूमा प्रभुत्व स्थापित गरेका छन्। र जसले अनुसन्धान र विकास र दोहोरो-प्रयोग प्रविधिहरूमा ध्यान केन्द्रित गरेका छन्। "साना दिग्गज" र "एकल च्याम्पियन" दुवै राज्य-समर्थित संस्थाहरू भएकाले दुर्भाग्यवश सम्भावित लगानीकर्ताहरूले तिनीहरूलाई स्थिर लगानीको रूपमा हेर्छन्।
चिनियाँ कम्पनीहरूसँग काम गर्दा सीसीपीलाई प्रत्यक्ष रूपमा समर्थन
चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी जनवादी गणतन्त्र चीनको संस्थापक र एक मात्र सत्तारुढ पार्टी हो। त्यस कारण, सबै चिनियाँ कम्पनीहरूले संयुक्त राज्य अमेरिकालाई विश्वको अग्रणी महाशक्तिको रूपमा प्रतिस्थापन गर्ने सीसीपीको प्राथमिकता र महत्त्वाकाङ्क्षालाई प्रत्यक्ष रूपमा समर्थन गर्छन्। यस योजनामा अमेरिका, यसको राष्ट्रिय सुरक्षा वा विदेशमा यसको हितको लागि राम्रो हुने कुरा स्पष्ट रूपमा केही छैन।
चीनले ताइवान, फिलिपिन्स, दक्षिण कोरिया, सोलोमन टापु, भारत र जापान जस्ता पश्चिमा समर्थक छिमेकीहरूलाई आफ्नो अधीनमा ल्याउने धम्की दिने नीति खुला रूपमा अपनाएको छ। यसका साथै, चिनियाँ युद्ध पोतहरू अस्ट्रेलियाको हवाई क्षेत्रमा अतिक्रमण गरिरहेको र अस्ट्रेलियाको धेरै नजिक यात्रा गरिरहेको बताइएको छ। सीसीपीले हालै ताइवान वरिपरि अभ्यासको "नयाँ सामान्य" सिर्जना गर्ने प्रयास गरिरहेको छ जुन कुनै पनि समयमा युद्धमा परिणत हुन सक्छ।
यस्तो देखिन्छ कि बेइजिङले बुझेको छ कि उसले लामो समयसम्म लड्न सक्षम हुने गरी आफ्नो अर्थतन्त्रलाई बलियो नबनाईकन ताइवानमा आक्रमण गर्न सक्दैन। राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई सुदृढ पार्ने चीनको लक्ष्यहरूको सेट, यसको १४ औँ पञ्चवर्षीय योजना (२०२१-२०२५), ले "विशेषकृत र नयाँ 'साना विशाल' उद्यमहरू र उत्पादन उद्योगमा एकल-उत्पादन च्याम्पियन उद्यमहरूको विकास" लाई यसको मुख्य उद्देश्यको रूपमा उल्लेख गर्दछ।
१४ औँ पञ्चवर्षीय योजनामा सीसीपीले चीनको आर्थिक विकासको लागि निम्न उद्योगहरूलाई महत्त्वपूर्ण रूपमा पहिचान गर्यो: कृत्रिम बुद्धिमत्ता, सेमी कन्डक्टर, रोबोटिक प्रविधि र जैव प्रविधिहरू बढी प्राथमिकतामा राखेको छ।
मार्च ७, २०२५ मा, बेइजिङमा देशको शीर्ष व्यवस्थापिकाको वार्षिक भेलाको क्रममा जनमुक्ति सेना र जन सशस्त्र प्रहरी बल प्रतिनिधिमण्डलको पूर्ण बैठकमा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ जो चीनको कम्युनिस्ट पार्टी केन्द्रीय समितिका महासचिव र केन्द्रीय सैन्य आयोगका अध्यक्ष पनि हुन्। उनले सेनालाई "[पञ्चवर्षीय] योजना कार्यान्वयनमा अवरोधहरू हटाउन, अन्तर-विभाग, अन्तर-डोमेन र सैन्य-नागरिक समन्वयलाई सुदृढ पार्न र नीतिहरूको निर्माण, मूल्याङ्कन र कार्यान्वयनमा सुधार गर्न" आदेश दिए।
उल्लेखनीय कुरा के छ भने अमेरिकाले इन्डो-प्यासिफिक कमाण्डका कमाण्डर एडमिरल जोन अक्विलिनोका अनुसार, सीले चिनियाँ सेनालाई २०२७ सम्ममा ताइवानमा आक्रमण गर्न तयार रहन निर्देशन दिएका छन्।
संयुक्त राज्य अमेरिका-चीन आर्थिक तथा सुरक्षा समीक्षा आयोगले २०२१ मा भन्यो:
"चिनियाँ सरकारले अब आफ्नो प्रविधि विकास लक्ष्य र नीतिगत उद्देश्यहरू पछ्याउन गैर-राज्य फर्महरूमा लगानी बढाइरहेको छ। जसले राज्य र गैर-राज्य बीचको भिन्नतालाई अझ धमिलो पार्दै छ।"
यसको अर्थ सीसीपीको प्रभाव निजी भनेर लेबल लगाइएका फर्महरूमा समाहित हुन्छ। त्यस कारण, विदेशी संस्थाहरूले "अनजानमा" आधिपत्यवादी महत्वाकांक्षाहरूलाई बढवा दिन सीसीपीको सैन्य आधुनिकीकरण र आर्थिक विकासको उद्देश्यलाई समर्थन गरिरहेको पाउन सक्छन्।
चीनको स्थायी सामान्य व्यापार सम्बन्ध स्थिति रद्द गर्दै
ताइवान र अन्य छिमेकीहरू कब्जा गर्ने चीनको योजना "यदि" को प्रश्न होइन, तर "कहिले" को प्रश्न हो भन्ने कुरा झन्झन् स्पष्ट हुँदै गएको छ। त्यसैले यो बुझ्नु महत्त्वपूर्ण छ कि चीनमा कुनै निजी क्षेत्र छैन।
चीनको “निजी क्षेत्र” मा लगानी प्रभावकारी रूपमा यसको सेना जस्तै पश्चिमको हितलाई नष्ट गर्छ। यसका सहयोगीहरूलाई कमजोर बनाउँछ र ताइवान र अन्य छिमेकीहरूलाई कब्जा गर्ने र सम्भवतः संयुक्त राज्य अमेरिकासँग युद्ध सुरु गर्ने लक्ष्यहरू प्राप्त गर्न सीसीपीलाई छिटो अगाडि बढाउँछ। चीनको "निजी क्षेत्रमा" लगानी गर्नाले एसियामा चीनको विस्तारवादी महत्त्वाकाङ्क्षालाई बढवा दिन्छ र यसको लक्ष्यहरू प्राप्त गर्न मद्दत गर्दछ।
विश्व व्यापार नियन्त्रण गर्न दक्षिण र पूर्वी चीन सागरहरू, साथै तिनीहरू वरपरका सबै चीजहरूको स्वामित्व दाबी गर्न जारी राख्नु। आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षाको खातिर, संयुक्त राज्य अमेरिका र उसका पश्चिमी सहयोगीहरूले चीनसँगको सहकार्य तुरुन्तै प्रतिबन्धित गर्नुपर्छ र चीनको स्थायी सामान्य व्यापार सम्बन्धको स्थिति खारेज गर्नुपर्छ। यस्ता कार्यहरूले तुरुन्तै विश्वलाई धेरै सुरक्षित स्थान बनाउनेछन्।
जबकि संयुक्त राज्य अमेरिकाको विश्वव्यापी शक्तिलाई अझ सुरक्षित गर्नेछन्।