नेपाली राजनीतिमा पछिल्लो समय एउटा प्रवृत्ति घातक रोग जस्तै गरी फैलिएको छ। 'जबसम्म मेरो दलमा छौ, तिमी सर्वगुण सम्पन्न देवता हौ; जब दल छाड्छौ, तिमी सबैभन्दा ठूलो दानव हौ।' यसै सन्दर्भमा तिलोत्तमा नगरपालिकाका प्रथम मेयर तथा रुपन्देही-५ का निवर्तमान संघीय सांसद बासुदेव घिमिरेले नेकपा एमाले परित्याग गरेको हालैको घटनालाई एउटा ज्वलन्त उदाहरणका रूपमा लिन सकिन्छ।
राजनीतिमा निष्ठाको परिभाषा र चरित्र फेरबदलको चक्र
क. एमालेभित्र रहँदा: 'विकासका पर्यावाची र देवत्वकरण'
वासुदेव घिमिरे जबसम्म नेकपा एमालेमा थिए, उनी पार्टीका लागि मात्र होइन, सिंगो देशका लागि 'विकासका मोडल' का रूपमा चित्रित थिए। एमालेले उनलाई यसरी 'देवत्वकरण' गरेको थियो ।
तिलोत्तमा नगरपालिका भएको विकासको रोल मोडेलक: उनले तिलोत्तमा नगरपालिकालाई देशकै उत्कृष्ट नगरपालिका बनाउँदा एमालेले यसलाई आफ्नो ठूलो राजनीतिक उपलब्धिको रूपमा प्रस्तुत गर्यो।
लगानी सम्मेलनका नायक: लक्ष्य हासिल नगरेता पनि उनले स्थानीय तहमा पहिलोपटक लगानी सम्मेलन गरेर देखाउँदा उनलाई 'दूरदर्शी र साहसी' नेताको विशेषण दिइयो।
पार्टीका खम्बा: २०७९ को निर्वाचनमा भारी मतान्तरले विजयी हुँदा उनलाई 'जनताका प्रिय र अपराजेय योद्धा' को उपमा दिइएको थियो।
सडक बत्ती र हरियाली प्रवर्द्धन: राजमार्ग छेउछाउ हरियाली प्रवर्द्धन र सडक बत्ती जडानले वाहवाही पाएको थियो ।
त्यतिबेलासम्म उनका कुनै पनि कमजोरीहरू कमजोरी थिएनन, ती सबै 'रणनीतिक खुबी' मानिन्थे।
ख. दल परित्यागपछिको 'राक्षसीकरण' को प्रारम्भ
जब घिमिरेले यहि पुस १५ गते फेसबुकमा स्ट्याटस लेख्दै 'पुरानो दलको नेतृत्वले जनचाहना बुझ्न सकेन' भन्दै एमाले परित्यागको घोषणा गरे, रातारात उनको छवि बदल्ने प्रयास सुरु भयो। अब हिजोका समर्थक र दलका संयन्त्रहरूबाट उनलाई निम्न आरोपहरू लाग्न थालेका छन्:
अवसरवादी र सत्तामोह: पार्टीले मेयर र सांसद जस्तो पद दिँदा पनि नपुगेर अर्कोतिर लागेको भन्दै उनलाई 'स्वार्थी' को दर्जा दिइँदैछ।
गद्दार र बेइमान: दशौँ वर्ष लगानी गरेको पार्टीलाई धोका दिएको भन्दै उनलाई 'राजनीतिक नैतिकता नभएको', भ्रष्टाचार गरेर तिलोत्तमा होम्स हाउजिङ चलाएको, होटल चलाएको, रियलस्टेट चलाएको पात्रको रूपमा चित्रित गरिँदैछ।
विदेशी एजेन्ट वा बाह्य प्रभाव: नयाँ शक्ति वा रास्वपासँगको निकटतालाई लिएर उनलाई 'कसैको गोटी' बनेको आरोप लगाइँदैछ।
"हिजोसम्म विकासको रोलमोडल भनेर कडा मेहेनत गर्ने त्यही व्यक्ति, दलको सदस्यता त्याग्ने बित्तिकै कसरी रातारात अक्षम र खराब हुन सक्छ?" यो प्रश्नले नेपाली राजनीतिको तल्लो स्तरको 'संस्कार' लाई गिज्याइरहेको छ।
ग. यो प्रवृत्तिले समाजमा पारेको असर
वासुदेव घिमिरे जस्ता स्थापित नेताहरूले दल छाड्दा हुने यो 'देवत्वकरण' र 'राक्षसीकरण' ले केही गम्भीर प्रश्नहरू उब्जाएको छ।
बौद्धिक दासता: कार्यकर्ताहरू नेताको काम र विचारभन्दा पनि उसको 'ट्याग' को पछाडि लाग्ने गरेको पुष्टि हुन्छ।
चरित्र हत्याको संस्कृति: व्यक्तिले गरेको राम्रो कामको संस्थागत स्वामित्व लिनुको साटो उसलाई गाली गरेर सिध्याउने प्रवृत्तिले नयाँ पुस्तालाई राजनीतिप्रति वितृष्णा जगाउँछ।
विचारको संकट: दलहरू विचारमा भन्दा पनि अन्धभक्तिमा टिकेका छन् भन्ने यसले प्रष्ट पार्छ।
अन्त्यमा,
वासुदेव घिमिरेको दल परिवर्तन केवल एउटा व्यक्तिको निर्णय मात्र होइन, यो नेपाली राजनीतिमा हुर्केको 'अतिवाद' को ऐना हो । जबसम्म हामी कुनै व्यक्तिलाई दलमा हुँदा 'अति राम्रो' र निस्कँदा 'अति खराब' देख्ने चस्मा उतारिँदैन, तबसम्म हाम्रो लोकतन्त्र परिपक्व हुन सक्दैन। व्यक्तिको मूल्यांकन उसले गरेको काम र उसको नैतिकताका आधारमा हुनुपर्छ, न कि उसले खल्तीमा बोकेको सदस्यता कार्डको आधारमा।
