काठमाडौँ ।  मध्यपूर्वमा जारी अमेरिका–इजरायल र इरानबीचको तनावपूर्ण द्वन्द्व अन्त्य गर्ने प्रयासहरू नयाँ मोडमा पुगेका बेला वासिङ्टनभित्रै अनिश्चितता गहिरिँदै गएको छ। इरानले अघि सारेको पछिल्लो प्रस्तावप्रति अमेरिकी नेतृत्व सशङ्कित देखिएको छ भने यही सन्दर्भमा पेन्टागन प्रमुख पीट हेग्सेथले बुधबार पहिलो पटक कांग्रेससमक्ष गवाही दिने तयारी गरेका छन्। 

दुई महिनादेखि जारी युद्धका कारण इरानले रणनीतिक रूपमा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण जलमार्ग अवरुद्ध गर्दा विश्वव्यापी तेल तथा ग्यास आपूर्तिमा गम्भीर असर परेको छ । जसले अन्तर्राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा तरङ्ग पैदा गरेको छ। यस्तो अवस्थामा युद्धविरामतर्फको कुनै पनि पहल निर्णायक बन्न सक्ने भए पनि वासिङ्टनले तेहरानको प्रस्तावलाई सहज रूपमा स्वीकार गर्ने सङ्केत देखिएको छैन।

अमेरिकी अधिकारीहरूले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प इरानी प्रस्तावप्रति सन्तुष्ट नरहेको विवरणहरूलाई अस्वीकार गरेका छैनन्। ह्वाइट हाउसमा आयोजित एक कार्यक्रमका क्रममा ट्रम्पले इरानलाई ‘सैन्य रूपमा पराजित’ भइसकेको दाबी गर्दै उसलाई कहिल्यै आणविक हतियार प्राप्त गर्न नदिने अडान दोहोर्याए। तर तेहरानले भने अमेरिकाप्रति कुनै विश्वास नरहेको स्पष्ट पार्दै आवश्यक परेमा अझ कडा जवाफ दिन सक्ने चेतावनी दिएको छ। 

पछिल्ला दिनहरूमा वार्ताका प्रयासहरू प्रभावकारी हुन सकेका छैनन् र उपराष्ट्रपति जेडी भान्सको पाकिस्तान भ्रमण समेत अन्तिम समयमा स्थगित भएको छ। पाकिस्तानमार्फत आएको नयाँ प्रस्तावमा इरानले जलमार्गमा आफ्नो नियन्त्रण खुकुलो बनाउने र बदलामा अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहमाथिको नाकाबन्दी हटाउनुपर्ने सर्त राखेको छ।

अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले प्रस्ताव अपेक्षाभन्दा राम्रो भए पनि त्यसको विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठाएका छन्। मध्यस्थकर्ताको भूमिकामा रहेको कतारले स्पष्ट समाधान ननिस्किए दीर्घकालीन गतिरोध कायम रहन सक्ने चेतावनी दिएको छ। यही अनिश्चितताका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य पुनः उकालो लागेको छ र वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडियेटको मूल्य १०० डलर नाघेको छ। 

अमेरिकाभित्र पनि मध्यावधि चुनाव नजिकिँदै गर्दा युद्धप्रति सर्वसाधारणको असन्तुष्टि बढेको छ, जसले ट्रम्पमाथि द्वन्द्वबाट बाहिरिने मार्ग खोज्न दबाब बढाएको छ। यसैबीच, लेबनान क्षेत्रमा पनि इजरायल र हिजबुल्लाहबीच छिटपुट हिंसा जारी छ, जसले गर्दा मध्यपूर्वको समग्र सुरक्षा अवस्था अझै पनि तरल र चुनौतीपूर्ण देखिन्छ।