ताइपेई। जुन ३०, २०२० मा लागू भएको कठोर राष्ट्रिय सुरक्षा कानूनले हङकङमा चाँडै पाँच वर्ष पूरा गर्दै छ। चीनको राष्ट्रिय जन काँग्रेसको स्थायी समितिले लागू गरेको कानूनले हङकङको राजनीतिक प्रणालीको परिदृश्यलाई पूर्ण रूपमा परिवर्तन गरेको छ र असहमतिमाथि कारबाही गरेको छ।

चीनले हङकङको अद्वितीय पहिचान कायम राख्ने सम्बन्धमा आफ्नो वाचा पूरा नगरेको विज्ञहरूले आरोप लगाएका छन्। चीनले १९९७ मा पूर्व ब्रिटिस उपनिवेश हस्तान्तरण गर्दा हङकङको अद्वितीय राजनीतिक, आर्थिक र सामाजिक संस्कृति जोगाउने वाचा गरेको थियो। बेइजिङले हङकङलाई आफ्नो पुँजीवादी प्रणाली कायम राख्न र मुख्य भूमि चिनियाँ सहरहरूमा उपलब्ध नभएका धेरै स्वतन्त्रताहरूको आनन्द लिन पचास वर्ष दिने वाचा गरेको थियो। संक्रमणकाल अझै सकिएको छैन र बेइजिङले हङकङको राजनीतिक प्रणालीमा अतिक्रमण गर्न र असहमतिमाथि कारबाही गर्न बढ्दो रूपमा निर्लज्ज कदम चालेको छ।

२०२० मा, बेइजिङले हङकङमा व्यापक राष्ट्रिय सुरक्षा कानून लागू गरेको थियो। त्यस बेलादेखि अधिकारीहरूले दर्जनौँ लोकतन्त्र समर्थक कार्यकर्ता, सांसद र पत्रकारहरूलाई पक्राउ गरेका छन्। मतदान अधिकारमा कटौती र प्रेस र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामा सीमिततामा राखेको छ।

मार्च २०२४ मा, हङकङका सांसदहरूले धारा २३ पारित गरे। जुन सुरक्षा कानूनको एक अतिरिक्त अंश हो जसले सहरको अधिकार र स्वतन्त्रतामाथि चीनको शासनलाई अझ कडा बनाउँछ। यी कदमहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय निन्दा मात्र होइन विश्वव्यापी वित्तीय केन्द्रको रूपमा हङकङको स्थितिमाथि पनि प्रश्न उठाए र सहर अव कहिल्यै पूर्ण लोकतन्त्र बन्ने आशामा बज्रपात गरेको छ।

चीनले हङकङमा कानून लागू गरेदेखि कानूनले पश्चिमी सरकारहरू र मिडियामा ठूलो राजनीतिक प्रतिक्रिया निम्त्याएको छ। एक पटक जीवन्त मिडिया परिदृश्य र बलियो नागरिक बहसको घर भएको हङकङले अब तनावको स्पष्ट सङ्केत देखाएको छ। स्वतन्त्र समाचार आउट लेटहरू बन्द भएका छन्। पत्रकार र टिप्पणीकारहरूमाझ आत्म-सेन्सरशिप बढिरहेको छ। धेरै सम्पादकहरू, रिपोर्टरहरू र लोकतन्त्र समर्थक कार्यकर्ताहरूले थप चुनौतीहरूको सामना गरिरहेका छन्। किनकि एक पूर्व सम्पादकलाई देशद्रोहीको आरोपमा जेल सजाय सुनाइएको छ। यसैबीच, मिडिया कम्पनीहरूले दर्शक र राजस्व बढाउन चिनियाँ मुख्य भूमितिर हेरिरहेका छन्।

ह्वाइटलब्लोइङको नयाँ संस्कृतिको सुरुवातले सामान्य हङकङवासीहरूमा डर पैदा गरेको छ। हालैको बिबिसीको रिपोर्ट अनुसार, हङकङका चीन समर्थक "देशभक्तहरू" अब उनीहरूलाई खुला रूपमा समर्थन गर्ने सामान्य नागरिकहरूसँग मिलेर सहरमा दौडिरहेका छन् र प्रहरी नियन्त्रण गरिरहेका छन्। स्वघोषित देशभक्तहरूले अब सामाजिक सञ्जालबाट हुने कुनै पनि गतिविधि वा टिप्पणीको स्क्रिनसट लिन्छन् जुन उनीहरूलाई लाग्छ कि एनएसएल उल्लङ्घन हुन सक्छ। तिनीहरूमध्ये केहीले जनताबाट जानकारी प्राप्त गर्न र आफ्ना अनलाइन अनुयायीहरूलाई आफ्नो वरपरका मानिसहरूको बारेमा जानकारी साझा गर्न प्रोत्साहित गर्न हटलाइन पनि स्थापना गरेका छन्।

सहरको सुरक्षा ब्युरोले बिबिसीलाई प्रदान गरेको रिपोर्ट अनुसार, हङकङका अधिकारीहरूले आफ्नै राष्ट्रिय सुरक्षा हटलाइन स्थापना गरेका छन्। जसले नोभेम्बर २०२० देखि यस वर्ष फेब्रुअरीसम्म ८ लाख ९० हजार जानकारी प्राप्त गरेको छ।

२०२० मा एनएसएल लागू भएदेखि यस वर्षको फेब्रुअरीसम्म राष्ट्रिय सुरक्षा अपराधको लागि ३०० भन्दा बढी मानिसहरूलाई पक्राउ गरिएको छ। हालका वर्षहरूमा अनुमानित तीन लाख वा बढी हङकङवासीहरूले स्थायी रूपमा सहर छोडेका छन्। धेरै मानव अधिकार निकायहरूले शैक्षिक स्वतन्त्रतामा एनएसएलको चिसो प्रभावको दस्तावेजीकरण गरेका छन्।

सेन्सरशिप, धम्की र शिक्षाविद् र विद्यार्थीहरूको गिरफ्तारीको घटनाहरू रिपोर्ट गर्दै विज्ञहरूले भने कि एनएसएलले हङकङको "आत्मालाई दबाउन", हङकङको मिडियालाई दबाउन, स्वतन्त्र ट्रेड युनियनहरू, स्वतन्त्र गैर-सरकारी संस्थाहरू र हङकङका लोकतान्त्रिक राजनीतिक दलहरूलाई हटाउन मास्टर स्ट्रोक साबित गरेको छ।

धेरै प्रमुख हङकङवासीहरू निर्वासनमा गएका छन्। रिपोर्टर्स विदाउट बोर्डर्स (आरएसएफ) २०२५ को विश्व प्रेस स्वतन्त्रता सूचकाङ्कका अनुसार, हङकङ विश्व प्रेस स्वतन्त्रता सूचकाङ्कमा १४० औँ स्थानमा झरेको छ र पहिलो पटक रातो वा "धेरै गम्भीर" क्षेत्रमा प्रवेश गरेको छ। विगत २० वर्षमा, २००२ मा सूचकाङ्क सुरु भएदेखि हङकङमा प्रेस स्वतन्त्रता अन्य कुनै पनि क्षेत्रको तुलनामा छिटो पतन भएको हो। 

विज्ञहरूले भने कि हङकङका जनतामा प्रेस स्वतन्त्रता, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र कानूनको शासन थियो र बिस्तारै विगत पाँच वर्षमा हङकङलाई महान् बनाउने यी सबै संस्थाहरू एक पछि अर्को ध्वस्त भएका छन्। २३ मार्च २०२४ मा, राष्ट्रिय सुरक्षा अध्यादेश (एसएनएसओ) लागू भयो। जसले औपनिवेशिक युगको राजद्रोह कानूनलाई प्रतिस्थापन गर्‍यो र देशद्रोही, विद्रोह, बाह्य हस्तक्षेप, राजद्रोह, राज्य गोप्य चोरी र जासुसीलाई समावेश गर्न अपराधहरू विस्तार गर्‍यो। दुवै कानूनहरूले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता सहित मानव अधिकारमा व्यापक प्रावधानहरू र सम्भावित प्रभावको लागि अन्तर्राष्ट्रिय आलोचनाको सामना गरेका छन्।

राष्ट्रिय सुरक्षा कानूनको प्रयोग तिनीहरू विरुद्ध प्रयोग हुने डराउने व्यक्तिले वास्तविक वा आरोपित राजनीतिक विचारको परम्परागत कारण स्थापित गर्न सक्छ। एनएसएलको कार्यान्वयन भएदेखि बेलायत सरकारको वेबसाइटमा रिपोर्ट गरिए अनुसार कार्यकर्ता, पत्रकार र पूर्व सांसदहरूलाई पक्राउ गरिएको छ।

बढ्दो अन्तर्राष्ट्रिय छानबिनको सामना गर्दै एनएसएलले पाँच वर्ष पूरा गर्दै गर्दा बेइजिङले कानून लागू गर्न कदम चाल्छ हङकङ कानूनको पक्षमा आवाज उठाउँदै आएको छ। चाइना डेलीको एक लेख अनुसार, जुन ३०, २०२० मा हङकङको लागि राष्ट्रिय सुरक्षा कानून (एनएसएल) पारित हुनु २०१९ मा पश्चिमाहरूले उक्साएको सडक दङ्गाको ढिलो प्रतिक्रिया थियो।

दैनिकले भन्यो कि एनएसएलको कार्यान्वयनको पाँच वर्षले सामाजिक व्यवस्था, स्थिरता र विश्वास पुनर्स्थापित गरेको छ। एनएसएलको विश्वव्यापी आलोचनाको डरले चिनियाँ सामाजिक विज्ञान प्रतिष्ठानले यस महिनाको सुरुमा बेइजिङमा हङकङ राष्ट्रिय सुरक्षा कानूनमा एक शैक्षिक सङ्गोष्ठी आयोजना गर्‍यो।

अपेक्षा गरिएअनुसार, सहभागीहरूले "एक देश, दुई प्रणाली" नीतिलाई कायम राख्ने र सहरको दीर्घकालीन समृद्धि र स्थिरताको ग्यारेन्टी गर्ने मोडेलको रूपमा एनएसएल लागू भएको पाँच वर्ष पछि प्रशंसा गरे। तर यो आधिकारिक कथन जमिनमा वास्तविकता भन्दा बिलकुल विपरीत छ।

अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले सतर्क रहनुपर्छ र चीनलाई दीर्घकालीन क्षेत्राधिकार र बाह्य-क्षेत्रीय कानूनहरूबाट रोक्नुपर्छ। अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, मानव अधिकार र कानूनको शासनको रक्षा गर्न विश्वव्यापी समुदाय दृढ हुनुपर्छ। राष्ट्रिय सुरक्षा कानूनले हङकङलाई मात्र परिवर्तन गरेको छैन।

यो बाँकी विश्वका लागि चेतावनी हो। यो उदीयमान बहु ध्रुवीय विश्वमा, चीनलाई हङकङमा आफ्नो इच्छा र चाहना थोपर्ने कुनै अधिकार छैन। विश्वले हेरिरहेको छ।