बेइजिङ। चीनको युआनले रेकर्ड न्यूनतम स्तरमा पुगेको छ र समय योभन्दा खराब हुन सक्दैन। चीनको आयात लागत आकाश छोएको छ र यसले विश्वव्यापी व्यापारलाई हल्लाएको छ। चिनियाँ उत्पादन क्षेत्र/कम्पनीहरू सुस्त हुँदै गइरहेका छन् र दैनिक आवश्यक वस्तुहरूको मूल्य आकाश छोइरहेका छन्। बेइजिङ यो प्रभावलाई नियन्त्रण गर्न सङ्घर्ष गरिरहेको छ र विज्ञहरूले सङ्कटको सङ्केत गरेका छन्। चिनियाँ सरकारले हालैका समयमा आफ्नो अर्थतन्त्रलाई स्थिर बनाउन धेरै प्रोत्साहन प्याकेजहरू दिएको छ। तर कुनै फाइदा भएको छैन।

चीनको कमजोर मुद्राले विभिन्न देशहरूको आपूर्ति शृङ्खलामा तरङ्गहरू सिर्जना गर्नेछ र सबैको खल्तीलाई असर गर्नेछ। यी सबैले एक शृङ्खला प्रतिक्रिया निम्त्याउन सक्छ जसले सम्पूर्ण विश्वव्यापी अर्थतन्त्रलाई मन्दीमा धकेल्नेछ।

चीनले २०२४ मा आर्थिक पुनरुत्थान र पुनरागमनको कथा राखेको थियो। कठिन कोभिड अवधिबाट मुक्त भएपछि, सम्पत्ति सङ्कट र सुस्त वृद्धिसँग जुधेपछि, बेइजिङ उत्साह र दृढ सङ्कल्पका साथ फर्कने आशा गरिरहेको थियो। चिनियाँ सरकारले प्रोत्साहन प्याकेजहरू जारी गर्‍यो। प्रतिबन्धहरू कम गर्‍यो र आफ्नो सकारात्मक कथा मार्फत पुनर्प्राप्तिको तस्बिर चित्रण गर्‍यो। तर चिनियाँ नेताहरूको बनावटी तथ्याङ्क र देखावटी भाषणहरू पछाडि विदेशी लगानीकर्ताहरू पछि हटेपछि आर्थिक कमजोरीहरू स्पष्ट भए। फेरि एक पटक, चीनको सम्पत्ति क्षेत्रले ठूलो घाटा बेहोर्नु पर्‍यो र साना व्यवसायहरूले क्रेडिट क्रन्चको सामना गर्नुपर्‍यो।

वास्तविक दबाब तब महसुस भयो जब २०२५ को सुरुमा चिनियाँ निर्यातको विश्वव्यापी माग घट्न थाल्यो। पश्चिमी देशहरूले आफ्नो खर्च र विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलाहरू कडाइ गरिरहेका थिए र भियतनाम, भारत र इन्डोनेसिया जस्ता देशहरूतिर फर्कन थाले। शेन्जेन र ग्वाङ्झाउका कारखानाहरूले पहिले जस्तो उत्पादन गरिरहेका थिएनन् र चीनबाट पुँजी बाहिर निस्कन थाल्यो र लगानीकर्ताहरूले अन्यत्र बढी लाभदायक बजारहरू खोज्न थाले।

अन्ततः, जब अमेरिकी सङ्घीय रिजर्भले ब्याजदर लामो समयसम्म उच्च राख्ने सङ्केत दियो। यो चीनको लागि विनाशकारी साबित भयो। यसले डलरको मूल्य बढ्यो र विश्वव्यापी रूपमा युआन कमजोर भयो। चीनको पिपुल्स बैङ्कले बजारमा डलर पम्प गरेर सट्ट बाजहरूलाई चेतावनी दिएर र तरलता कडा पारेर युआनलाई समर्थन गर्ने प्रयास गरेको छ। तर कुनै फाइदा भएन। हालै, युआन अमेरिकी डलरको तुलनामा प्रति डलर ८.६ मा झर्‍यो। जुन १९९६ को सुधार पछिको सबैभन्दा कमजोर हो। जब चीनले पहिलो पटक विश्वव्यापी मुद्रा बजारहरूमा खोलेको थियो।

अहिले, चीनका आयातकर्ताहरूले विदेशी सामानहरूको लागि २०% देखि ३०% बढी तिरिरहेका छन्। आवश्यक वस्तुहरू र कच्चा पदार्थहरू महँगो भएका छन् र उत्पादकहरूले सामानहरूको मूल्य बढाउन बाध्य छन्। जसले गर्दा ग्राहक आधार गुमिरहेको छ।

चीनको कमजोर मुद्राले पनि आफ्नै अर्थतन्त्रलाई असर गरिरहेको छ। कच्चा पदार्थको अभावका कारण चीनको उत्पादन क्षेत्र पीडित छ। बढ्दो आयात लागतका कारण यसको ऊर्जा, उन्नत इलेक्ट्रोनिक्स र खाद्य सुरक्षा पनि प्रभावित भएको छ। कच्चा तेलदेखि उच्च-अन्त अर्ध चालक चिप्स, भटमासदेखि स्विस बेबी फर्मुलासम्म सबै आयातित सामानहरू रातारात महँगो भएका छन्। चीनले आफ्नो ७०% तेल आयात गर्छ र सबै सम्झौताहरू पहिले डलरमा हुन्थे। तर अब युआनको मूल्य घट्दै जाँदा चिनियाँ आयातकर्ताहरूले देशमा उही मात्रामा इन्धन ल्याउन ठूलो लागत बेहोरिरहेका छन्।

पछिल्ला केही हप्ताहरूमा, ग्यासको मूल्य पनि १८% ले बढेको छ। जसले गर्दा चीनमा ऊर्जाको व्यापक राशनिङ भएको छ। चिनियाँ सरकारले युआनको गिरावट रोक्ने आशामा ग्वाङ्डोङ र सिनजियाङमा रहेका आफ्ना उत्पादन कारखानाहरूलाई उत्पादन ढिलो गर्न पनि भनेको छ।

एक प्रमुख चिनियाँ स्मार्टफोन कम्पनीले हालै खुलासा गरेको छ कि यसको चिप आयात अघिल्लो त्रैमासिकको तुलनामा ३५% महँगो भएको छ। जुन प्राविधिक क्षेत्रमा सङ्घर्षको सङ्केत हो। यी चिपहरू ताइवान र अमेरिकाबाट आयात गरिन्छन् र तिनीहरूलाई खरिद गर्ने उच्च लागतले धेरै चिनियाँ कम्पनीहरूलाई दिवालियापनतर्फ धकेलिरहेको छ।

बेइजिङ, सिनजियाङ, ग्वाङ्झाउ र सांघाईका मध्यम वर्गीय परिवारहरूले पनि यो समस्याको सामना गरिरहेका छन् किनभने स्थानीय किराना बजारहरूले विदेशी खाद्य उत्पादनहरू हटाइरहेका छन् र तिनीहरूलाई स्थानीय, सस्तो र कमसल उत्पादनहरूले प्रतिस्थापन गरिरहेका छन्। यसले चीनको आन्तरिक क्रय शक्ति घटाएको छ। मार्जिन घट्दै र बढ्दो आयात लागतका कारण चिनियाँ खुद्रा विक्रेताहरू पनि सङ्कटको कगारमा छन्।

परिस्थितिलाई अझ खराब बनाउन, पिपुल्स बैङ्क अफ चाइना (पीबीओसी) ले विदेशी लगानीकर्ताहरूलाई आकर्षित गर्न ब्याजदर बढायो। तर पीबीओसीको कदम उल्टो भयो। चिनियाँ कम्पनीहरूको ऋण लागत बढ्यो, नगद प्रवाह घट्यो र विस्तार योजनाहरू रोकियो, जसले गर्दा स्थानीय व्यवसायहरूमा असर पर्‍यो।

असफल-सुरक्षित उपायको रूपमा, चिनियाँ सरकारले युआन किन्न अरबौँ डलर लगानी गर्न थाल्यो र $५०,००० भन्दा माथिको पुँजी बहिर्गमन रोक्न स्थानीय बैङ्कहरूमा मनिटरहरू तैनाथ गर्‍यो। तर यसले स्थानीय व्यापारीहरूमाथि दबाब बढायो। जसले सरकारको नीतिहरूको चुपचाप निन्दा गरे। समग्रमा, चीनका कारखानाहरूले उत्पादन घटाउँदै छन् र बेरोजगारी बढ्दै छ र युआनलाई स्थिर गर्ने सरकारको सबै प्रयासहरू असफल हुँदै छन्।

चीनले स्मार्टफोनदेखि कपडासम्म विश्वव्यापी रूपमा हजारौँ उत्पादनहरू उत्पादन र ढुवानी गरिरहेको छ। त्यस कारण, जब युआनको पतन हुन्छ। तयार सामान र सामग्रीहरूको मूल्य स्वतः आकासिन्छ, जसले विश्वव्यापी बजारमा हलचल निम्त्याउँछ। यसले बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूलाई आफ्नो वित्त व्यवस्थापन गर्न पनि गाह्रो बनाउँछ।

यसबाहेक, युआनको अस्थिरताको कारण कारण यो हो कि दशकौँदेखिको विश्वास डगमगाउँदै छ। किफायती सामानहरूको लागि चीनतिर हेरिरहेका देशहरूले आफ्नो लगानी र मूल्य निर्धारण रणनीतिहरूमा पुनर्विचार गर्नुपर्छ। चिनियाँ उपकरण प्रयोग गर्ने इलेक्ट्रोनिक कम्पनीहरूले अपरिहार्य ढिलाइ र उच्च लागतको सामना गरिरहेका छन्। युआनको प्रकृति अनुसार विश्वव्यापी रूपमा शेयर बजारहरू उतारचढाव हुन्छन् र हङकङको ह्याङ सेङ, अमेरिकाको एस एन्ड पी ५०० र एफटीएस२ जस्ता सूचकाङ्कहरू अस्थिर हुन्छन्। युआनको पतनले लगानीकर्ताहरूमा त्रास फैलाउनेछ र समष्टिगत आर्थिक अस्थिरता निम्त्याउनेछ।

विज्ञहरू विश्वास गर्छन् कि यदि युआनको गिरावट जारी रह्यो भने, यसले चीनको सीमाभन्दा बाहिरका व्यवसायहरूलाई बाधा पुर्‍याउनेछ र विश्वव्यापी रूपमा आर्थिक वृद्धिलाई सुस्त बनाउनेछ। त्यस कारण, युआनको पतन अब केवल चीनको समस्या मात्र रहेन। यसले विश्वव्यापी व्यापार ढाँचालाई विकृत गरिरहेको छ, वित्तीय बजारहरूलाई अस्थिर बनाउँदै छ र कम्पनीहरूलाई अस्थिर वातावरणमा सञ्चालन गर्न बाध्य पारिरहेको छ।

यी सबैले अन्ततः चीनसँग व्यापार गर्ने धेरै देशहरूमा मुद्रास्फीति दबाब दिन्छ र तिनीहरूको अर्थतन्त्रलाई असर गर्छ। अन्ततः, चिनियाँ सरकारले आफ्नो मुद्रा नीतिहरूलाई कडा बनाएको छ र पीबीओसीले युआनको गिरावट रोक्न र लगानीकर्ताको विश्वास पुनर्स्थापित गर्न पुँजी बहिर्गमनमा लक्षित हस्तक्षेपहरू गरिरहेको छ। तर बढ्दो ऋण, कमजोर निर्यात र घट्दो विदेशी लगानीले अवस्थालाई अझ नाजुक बनाएको छ।

यदि युआनले प्रति डलर ९.० को मनोवैज्ञानिक अवरोध पार गर्‍यो भने, यसले बजारमा आतङ्क निम्त्याउनेछ र बेइजिङलाई कडा कदम चाल्न बाध्य पार्नेछ। उदाहरणका लागि, चीनले आफ्नो विदेशी सञ्चिति जोगाउन आयात घटाउन सक्छ, जसले गर्दा यसको आर्थिक सङ्कट झनै खराब हुनेछ र विश्वव्यापी व्यापारिक साझेदारहरूलाई चोट पुर्‍याउनेछ। अर्को सम्भावित कदम भनेको चीनले आफ्नो बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई) मा रहेका देशहरूसँग केही तरलता प्राप्त गर्न मुद्रा स्वाप सम्झौताहरू गर्न बाध्य पार्नु हो। युआनमा निरन्तर गिरावटले घरेलु स्टक र आवास बजारलाई ध्वस्त पार्नेछ, घरेलु सम्पत्तिलाई नष्ट गर्नेछ र विश्वव्यापी रूपमा लगानीकर्ताको विश्वासलाई कमजोर पार्नेछ।