ताइपेई। दक्षिण पूर्वी बेइजिङको औद्योगिक कोरिडोरमा, सेमीकन्डक्टर म्यानुफ्याक्चरिङ इन्टरनेशनल कर्पोरेशन (एसएमआईसी) का इन्जिनियरहरू समय र प्रतिबन्धहरू विरुद्ध सङ्घर्ष गरिरहेका छन्। उनीहरूको लक्ष्य १४एनएम र ७एनएम चिप प्रविधिहरूको उत्पादन बढाउनु हो। जुन विश्वव्यापी मापदण्डहरूद्वारा अत्याधुनिक होइन तर आधा दशकदेखि अमेरिकाद्वारा कालोसूचीमा राखिएको कम्पनीको लागि ठूलो फड्को हो। तर एसएमआईसीको महत्त्वाकाङ्क्षा केवल चिपहरू बनाउनु मात्र होइन। यो केवल चिनियाँ-निर्मित उपकरणहरू प्रयोग गरेर त्यसो गर्न चाहन्छ। यो उपलब्धि जसले लामो समयदेखि पश्चिमी नवप्रवर्तनको प्रभुत्व रहेको क्षेत्रमा प्राविधिक सार्वभौमिकताको सङ्केत गर्नेछ।

यो महत्त्वाकाङ्क्षा पृथक् छैन, तर राज्य-निर्देशित छ। चिनियाँ सरकारले सीसीपीको नेतृत्वमा घरेलु सेमीकन्डक्टर इकोसिस्टम निर्माण गर्न अर्बौँ डलर खर्च गरिरहेको छ। यस प्रयासको मुकुट रत्न फोटोलिथोग्राफी हो। सिलिकन वेफरहरूमा उत्कीर्ण सर्किटहरूको अल्ट्रा-सटीक प्रक्रिया। यस प्रविधिको नेतृत्वमा डच कम्पनी एएसएमएलसँग छ। जसको चरम पराबैंगनी (ईयूवी) मेसिनहरू उप-५एनएम चिपहरू बनाउन आवश्यक छन्। प्रत्येक मेसिनको मूल्य $३०० मिलियन भन्दा बढी छ र यसमा हजारौँ सटीक-इन्जिनियर गरिएका कम्पोनेन्टहरू छन्। निर्यात नियन्त्रणका कारण, चीन यस प्रविधिबाट बाहिरिएको छ। त्यसैले, बेइजिङले एक परिचित रणनीति अपनाएको छ। सरकारी अनुदान, शैक्षिक परिचालन र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा औद्योगिक जासुसी।

सेमीकन्डक्टरहरूमा चीनको ध्यान आर्थिक प्रतिस्पर्धामा मात्र सीमित छैन। यो सीसीपीको प्राविधिक-राष्ट्रवादी सिद्धान्तमा आधारित भूराजनीतिक चाल हो। २० औँ पार्टी काँग्रेसले स्पष्ट पारेको छ कि प्राविधिक आत्मनिर्भरता राष्ट्रिय सुरक्षाको कुरा हो। सरकारले एएसएमएलको ईयूवी प्रणालीहरूको स्वदेशी विकल्पहरू विकास गर्न विश्वविद्यालयहरू र सैन्य-सम्बन्धित प्रयोगशालाहरू, साथै नौरा टेक्नोलोजी, एएमईसी र अन्य कम्पनीहरूको विशाल नेटवर्क परिचालन गरेको छ। लेजर-प्रेरित डिस्चार्ज प्लाज्मा (एलडीपी) जस्ता प्रयोगात्मक विधिहरू एएसएमएलको स्वामित्व लेजर-उत्पादित प्लाज्मा (एलपीपी) विधिको सम्भावित विकल्पको रूपमा खोजी गरिँदै छ।

तैपनि, यसलाई दोहोर्‍याउने बाटो धेरै गाह्रो छ। एएसएमएलका ईयूवी मेसिनहरू विकास गर्न दसकौँ लाग्यो। विश्वव्यापी सहयोग र अरबौँ डलरको अनुसन्धान र विकास आवश्यक छ। छोटो समयमा यो प्रविधिलाई उल्ट्याउने चीनको प्रयास महत्त्वाकाङ्क्षी मात्र होइन तर यसले विनियोजन मार्फत सर्ट-सर्किटिङ नवप्रवर्तनको फराकिलो ढाँचाको पनि प्रतीक हो।

सेमीकन्डक्टर विकासमा चीनको ट्र्याक रेकर्ड व्यवस्थित बौद्धिक सम्पत्ति चोरीले कलङ्कित छ। सीबीएस न्यूजको अनुसन्धान अनुसार, चिनियाँ राज्य-प्रायोजित ह्याकरहरू विशेष गरी कुख्यात एपीटी४१ समूहले ३० भन्दा बढी बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूबाट खरबौँ डलरको बौद्धिक सम्पत्ति चोरेका छन्। यी चोरीहरूमा लडाकु जेटहरू, मिसाइल प्रणालीहरू र स्वामित्व चिप डिजाइनहरूको खाका समावेश छ। अपरेसन कुकुबीज भनिने अभियान वर्षौँसम्म पत्ता नलागेर चल्यो उत्तरी अमेरिका, युरोप र एसियाका कम्पनीहरूबाट गिगाबाइट संवेदनशील डेटा चोर्दै।

यो चोरी साइबर गतिविधिहरूमा सीमित छैन। चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले बहु आयामिक रणनीतिलाई संस्थागत गरेको छ। संयुक्त उद्यमहरू मार्फत जबरजस्ती प्रविधि स्थानान्तरण, जबरजस्ती इजाजत पत्र सम्झौताहरू र आक्रामक प्रतिभा चोरी। अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधिको खण्ड ३०१ प्रतिवेदनले चीनमा सञ्चालन गर्ने विदेशी कम्पनीहरूलाई बजार पहुँचको अवस्थाको रूपमा स्वामित्व प्रविधिहरू कसरी साझा गर्न बाध्य पारिन्छ भन्ने विवरण दिन्छ। यो "पेस गर्नुहोस्, पचाउनुहोस्, आत्मसात् गर्नुहोस्, पुनः नवीकरण गर्नुहोस्" मोडेल नवप्रवर्तन होइन, तर राज्य-अनुमोदित चोरी हो।

सायद सबैभन्दा स्पष्ट उदाहरण एएसएमएल हो। २०१८ मा, डच कम्पनीले पूर्व एएसएमएल इन्जिनियरद्वारा स्थापित सिलिकन भ्याली कम्पनी एक्सटल इंकलाई यसको स्रोत कोड चोरी गरेको र यसलाई चिनियाँ सरकारद्वारा समर्थित बेइजिङ-आधारित कम्पनी डोङफाङ झिङयुआन इलेक्ट्रोन लिमिटेडमा स्थानान्तरण गरेको आरोपमा मुद्दा दायर गर्‍यो। अदालतले एएसएमएलको स्वामित्व कोडका २० लाख लाइनहरू चोरी भएको र चिनियाँ संस्थाहरूसँग साझेदारी गरिएको पाए। चीनमा फस्टाएका इन्जिनियर अझै पनि क्यालिफोर्नियामा पक्राउ वारेन्ट अन्तर्गत छन्।

यसको बाबजुद, एएसएमएलले चीनमा सञ्चालन जारी राखेको छ। बेइजिङमा पुनः प्रयोग र मर्मत केन्द्र पनि खोलेको छ। चोरीको बाबजुद यो विरोधाभास संलग्नताले पश्चिमी कम्पनीहरूले सामना गरिरहेको दुबिधालाई रेखाङ्कित गर्दछ: चीन बेवास्ता गर्न धेरै ठूलो बजार हो, जबकि निष्पक्ष प्रतिस्पर्धाको जगलाई कमजोर पार्छ।

घरेलु रूपमा निर्मित ७एनएम चिपद्वारा सञ्चालित हुवावे मेट ६० प्रोको सुरुवातलाई चिनियाँ प्रतिभाको विजयको रूपमा स्वागत गरिएको थियो। तर विश्लेषकहरू शङ्कास्पद छन्। ईयूवी प्रविधिमा पहुँच बिना, चिपको निर्माण सम्भवतः पुरानो गहिरो पराबैंगनी (डीयूवी) विधिहरूमा निर्भर थियो। सम्भवतः अज्ञात विदेशी कम्पोनेन्टहरू वा रिभर्स-इन्जिनियरिङ प्रक्रियाहरू मार्फत अपग्रेड गरिएको। आत्मनिर्भरताको सीसीपीको कथाले गहिरो सत्य लुकाउँछ: चोरीको ढाँचामा निर्मित प्रगति दिगो हुँदैन।

प्राविधिक रूपमा, सायद एक दिन। तर नैतिक र रणनीतिक रूपमा चीनले रोजेको बाटो जबरजस्ती, जासुसी र विश्वव्यापी मानदण्डहरूको बेवास्ताले भरिएको गम्भीर प्रश्नहरू उठाउँछ। सेमीकन्डक्टर प्रभुत्वको लागि चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको दृष्टिकोण पश्चिमी उद्योगको लागि मात्र चुनौती होइन। यो नवीनता, पारदर्शिता र कानूनको शासनको लागि पनि चुनौती हो। यो सिद्धान्तको लागि पनि चुनौती हो।

यदि चीनले आफ्नै एएसएमएल निर्माण गर्न सफल भयो भने यो केवल इन्जिनियरिङको विजय हुनेछैन। यो त्यस्तो शासनको प्रमाण हुनेछ जसले चोरीलाई नीतिको रूपमा हतियार बनाउँछ र प्रगतिको भाषामा हडपलाई ढाकछोप गर्छ। यस्तो व्यवहारलाई प्रोत्साहन गर्ने कि विरोध गर्ने भन्ने निर्णय संसारले गर्नुपर्नेछ।