काठमाडौं । नेपालको राजनीतिको केन्द्रबिन्दुमा सधैँ बहसको विषय बन्ने गरेका पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेकपा (माओवादी केन्द्र) का संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ यतिखेर वामपन्थी एकीकरणको अभियानमा केन्द्रित छन्। २०२४ जुलाईमा तेस्रो पटक प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारीबाट बाहिरिएपछि उनी पार्टीभित्र र बाहिर एकताको सन्देश दिँदै आएका छन्। हालैका घटनाक्रमहरू, विशेषगरी ‘जन जेड’ (जेन जी) युवा आन्दोलन र भ्रष्टाचारविरुद्धको सङ्घर्षले उनलाई फेरि शक्ति सन्तुलनको प्रमुख खेलाडी बनाएको छ।

२०२५ को सेप्टेम्बरमा भएको ‘जन जेड’ आन्दोलनले बेरोजगारी, भ्रष्टाचार र विकास मोडेलको असफलताकाविरुद्ध आवाज उठाउँदै तत्कालीन सरकारलाई नै विस्थापन गरेको थियो। यस आन्दोलनलाई प्रचण्डले युवाहरूको समर्थन गर्दै भ्रष्टाचारविरुद्धको सङ्घर्षलाई नयाँ राजनीतिक जागरणको सङ्केत मानेका थिए। पेरिसडाँडामा उनले भनेका थिए, “यो सङ्कटलाई सामना गर्न वामपन्थी एकताबाट मात्र सम्भव छ।”

हालैको सबैभन्दा चर्चित गतिविधि भनेको आइतबार साँझ काठमाडौंमा आठ कम्युनिस्ट दलहरूबीच भएको १८ बुँदे सम्झौता हो। प्रचण्डको माओवादी केन्द्रसहित एकीकृत समाजवादी, नेपाल समाजवादी पार्टी लगायतका आठ दल सम्मिलित यो सम्झौताको मुख्य उद्देश्य माक्र्सवाद–लेनिनवादलाई मार्गदर्शक सिद्धान्त बनाएर एकीकृत पार्टी गठन गर्नु हो। यसका साथै, सम्झौताले जनवादी क्रान्तिका उपलब्धिहरूको रक्षा गर्दै समाजवादतर्फ शान्तिपूर्ण आन्दोलनमार्फत अघि बढ्ने लक्ष्य राखेको छ। प्रचण्डले यो सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्दै माओवादको ‘प्रचण्डपथ’ लाई औपचारिक रूपमा त्यागेर माक्र्सवाद–लेनिनवादतर्फ फर्कने निर्णय गरेका छन्। यसलाई सशस्त्र सङ्घर्षबाट शान्तिपूर्ण लोकतान्त्रिक प्रक्रियातर्फको उनको वैचारिक पुनर्संरचनाको रूपमा हेरिएको छ।

प्रचण्ड एकीकृत समाजवादीका अध्यक्ष माधवकुमार नेपालसँगको समन्वयमा यो एकीकरण प्रक्रियाको समन्वयकर्ताको मुख्य जिम्मेवारीमा छन्। कार्तिक १९ मा राष्ट्रिय एकता सम्मेलन गर्ने तयारी भइरहेको छ, जहाँ घोषणापत्र, अन्तरिम विधान र केन्द्रीय समिति गठन हुनेछ। एकीकृत पार्टीको चुनाव चिन्ह ‘पञ्चकुण्डलिय तारा’ तोकिए पनि नाम टुङ्गो लाग्न बाँकी छ। छ महिनाभित्र राष्ट्रिय एकता महाधिवेशन गर्ने योजना छ।

यसैबीच, एकता प्रक्रियामा प्रचण्डको नेतृत्वमाथि आन्तरिक असहमतिहरू पनि देखिएका छन्। पार्टी सचिवालय सदस्य जनार्दन शर्माले आइतबारको बैठक बहिष्कार गर्दै असहमति जनाएका छन् भने पार्टी प्रवक्ता अग्निप्रसाद सापकोटाले यसलाई ‘अनुशासनहीनता’ भन्दै कारबाहीको सङ्केत गरेका छन्।

प्रचण्डले आन्तरिक मतभेदले एकतालाई असर नगर्ने दाबी गर्दै काउन्टर–क्रान्तिको चेतावनी दिएका छन्। उनले राष्ट्रिय सङ्कटलाई साम्राज्यवाद र समाजवादी क्रान्तिबीचको द्वन्द्व का रूपमा लिँदै वाम, देशभक्त र क्रान्तिकारी शक्तिहरूको एकताको आह्वान गरेका छन्।