काठमाडौँ । मध्यपूर्वमा जारी युद्धले विश्वको आर्थिक, कूटनीतिक र सुरक्षा अवस्थालाई अस्थिर बनाउँदै लगेको छ। ऊर्जा बजारमा यसको सबैभन्दा ठूलो हलचल देखिएको छ, जहाँ इरानमाथिको कडा अमेरिकी नाकाबन्दीका कारण आपूर्ति असन्तुलन हुने डरले कच्चा तेलको मूल्य चार वर्षयताकै उच्च विन्दुमा पुगेको छ।

ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य ७ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेर १२६.४१ डलर पुग्दा वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडियेट पनि ११०.३१ डलरमा कारोबार भइरहेको छ। सैन्य रूपमा अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्ड (सेन्टकम) ले नाकाबन्दी उल्लङ्घन गर्न खोज्ने ४२ वटा व्यावसायिक जहाजलाई फर्काएको दाबी गरेको छ, जसका कारण करिब छ अर्ब डलर मूल्य बराबरको तेल बजारमा पुग्न पाएको छैन।

यस द्वन्द्वले पश्चिमा शक्ति राष्ट्रहरूबीचको सम्बन्धमा समेत दरार पैदा गरेको छ। विशेष गरी इरानविरुद्धको युद्धमा साथ दिन अस्वीकार गरेपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले जर्मनीमा तैनाथ ३५ देखि ५० हजार अमेरिकी सैनिक कटौती गर्ने चेतावनी दिएका छन्। जर्मन चान्सलर फ्रेडरिक मर्जले भने सैन्य संलग्नताको सट्टा कूटनीतिक समाधानलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने अडान राखेका छन्।

अर्कोतर्फ, रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले इरानमाथि पुनः सैन्य आक्रमण नगर्न ट्रम्पलाई सचेत गराउँदै द्वन्द्व विस्तार भएमा त्यसको परिणाम निकै हानिकारक हुने चेतावनी दिएका छन्। ट्रम्पले भने इरानसँगको द्वन्द्व अन्त्य गर्न रुसको सहयोग आवश्यक रहेको उल्लेख गरेका छन्।

आर्थिक दृष्टिकोणबाट हेर्दा यो ६० दिने द्वन्द्वमा अमेरिकाले मात्र करिब २५ अर्ब डलर खर्च गरिसकेको अनुमान छ। ट्रम्प प्रशासनले इरानलाई आफ्नो आणविक कार्यक्रम त्याग्न बाध्य पार्न बन्दरगाहहरूमा दीर्घकालीन नाकाबन्दी र कडा प्रतिबन्धको रणनीति अपनाएको छ।

युद्धको प्रभाव खेलकुदको क्षेत्रमा समेत देखिएको छ, जहाँ क्यानाडामा आयोजित फिफा काङ्ग्रेसमा सहभागी हुन पुगेका इरानी अधिकारीहरूले विमानस्थलमा भएको व्यवहारप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै कार्यक्रम बहिष्कार गरेर स्वदेश फर्किएका छन्। अर्कोतर्फ, बढ्दो तेलको मूल्यका कारण फ्रान्सेली कम्पनी टोटल इनर्जी जस्ता ऊर्जा उत्पादकहरूको नाफामा उल्लेख्य वृद्धि भएको देखिएको छ।

क्षेत्रीय सुरक्षाको अवस्था भने निकै गम्भीर र अस्थिर बनेको छ। लेबनानमा इजरायली आक्रमणका कारण पछिल्ला दुई दिनमा मात्रै २० जनाभन्दा बढीको ज्यान गइसकेको छ। लेबनानी राष्ट्रपति जोसेफ आउनले स्थायी शान्ति वार्ताअघि युद्धविरामको पूर्ण कार्यान्वयनमा जोड दिएका छन् भने इजरायलले दक्षिण लेबनानमा हिजबुल्लाह विरुद्धको सैन्य कारबाहीलाई निरन्तरता दिएको छ। समग्रमा, यो युद्धले विश्वव्यापी ऊर्जा सुरक्षा, रणनीतिक गठबन्धन र क्षेत्रीय स्थिरतामाथि निकै ठूलो प्रश्नचिह्न खडा गरेको छ।