तपस्या गर्दा बुझ्नै पर्ने चार कुरा

धन, समय, विचार र इन्द्रियहरुको संयम

प्रकाशित मिति : २०७६ बैशाख १९ बिहिबार

काठमाडौं । तपस्या जीवनको लागि अति आवश्यक छ । मनुष्यको जीवन नै तप हो । सूर्य आफै बलेर नै प्रकाश र ऊर्जाको वर्षा गर्छ । पानी तातेपछि  बाफ बन्छ र ठुला-ठुला इन्जिन र मेशिनहरुलाई चलाउछ । फलाम तातेपछि स्टील बनाउन सकिन्छ । तपको बलमा नै  सृष्टि चलिरहेको छ । सृष्टिकर्ता ब्रह्माले तप गरेपछि ने सृष्टि रचना गर्न सकेका थिए ।

धन कमाउन सबैले जानेका हुन्छन्  । तर खर्च गर्न जान्दैनन् । एक भिखारीले पनि धेर थोर धन कमाएको हुन्छ । धेरै मानिसहरु मर्नु अघि पटुकामा पैसा बाधेर मर्छन्  । केहि मेहनत गरेर कमाउछन् भने केहि नगरि सजिलै कमाउछन् । तर त्यो धनको सदुपयोग गर्न कमैले जन्दछन् । खराब कामहरुबाट बच्न नै अर्थ संयम आवश्यक हुन्छ ।

हरेक व्यक्तिले समयलाई विभाजन गरेर काम गर्नुपर्छ । तपस्याको यो मूल सिद्धांत हो । आचार्य बिनोवा भावेले समयको मूल्य चिने, एक-एक क्षणको सदुपयोग गरेर उनि १४ भाषाहरुको ज्ञाता बने। उनि एक मिनट पनि बर्बाद गर्दैन थिए । जति महापुरुष भए ती सबैले आफ्नो जिन्दगीलाई  समयसँग नियन्त्रित गरे। भनिन्छ रावणले काललाई आफ्नो बशमा पारेका थिए । तब उनले सुनको लंका बसाए । 

भगवानले सबैको लागि समान २४ घण्टा दिएका छन् ।  एक-एक क्षणलाई सहि रुपमा उपयोग गर्नुपर्छ । विचार शक्ति सबैभन्दा ठुलो शक्ति हो । वेदमा भनिएको छ ‘जो जस्तो सोच्छ र कर्म गर्छ , उ त्यस्तै बन्छ । जो महान बन्ने विचार गर्छ, उ एक दिन महान बन्ने नै छ । जब विचार दृढ हुनेछ तब त्यसका लागि प्रयास पनि हुनेछ र अघि त्यो उपलब्धि पनि हुनेछ । जसको विचार नै निकृष्ट छ उसको प्रयास पनि त्यहि दिशामा हुनेछ र त्यसको फल पनि निकृष्ट नै हुनेछ ।

हाम्रो पाँच इन्द्रियहरु ईश्वरको अनमोल वरदान हुन् । यसले हामीलाई हरेक प्रकारको सहयोग गर्छन् र सबैभन्दा असल मित्र समान छन् । साथै यी चंचल पनि छन‍् र असंयमित भए हाम्रो घोर शत्रु समान बन्छन् । स्वाद र दृष्टि इन्द्रिय सबैभन्दा चंचल हुन्छन्। यसले हाम्रो स्वास्थ्य र चरित्रलाई भ्रष्ट गर्ने मूल कारण बन्छ । आफ्नो इन्द्रियहरु माथि संयम राख्नाले नै हाम्री भित्र सुतेका क्षमताहरु जागृत हुन्छन् ।

यी चार तप चार खम्बा जस्ता हुन् । यसैको आधारमा आत्म विकासको भवन खडा हुन्छ । यदि यी खम्बा नै कमजोर भए भवन धराशायी बन्नेछ । यस प्रकारको तप गर्नको लागि समयको कमि हुदैन । यदि सहि रुपमा यी चार तप गरिए हाम्रो फालतू समय बचत हुनेछ ।

ईआइसिटी नेपाल प्रालिद्धारा संचालित हाम्राकुरा डटकममा प्रकाशित कुनै पनि सामाग्री ईआइसिटी नेपालको पूर्व जानकारी विना हुवहु एवं आंशिक रुपमा समेत कपी गरि प्रकाशन गर्नु दण्डनीय छ। यस किसिमका कार्य गर्ने उपर ईआइसिटी नेपाल कानुनी उपचार खोज्न बाध्य हुने भएकाले सम्बन्धित सवैलाई सचेत हुन जानकारी गराइन्छ।

नयाँ