काठमाडौँ। अमेरिका र इरानबीचको तनावले युद्धको नयाँ र भयावह रूप लिएको छ। इस्लामाबाद वार्ता निष्कर्षविहीन भएसँगै अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहहरूमा समुद्री नाकाबन्दी घोषणा गरेपछि विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति र अर्थतन्त्रमा गम्भीर सङ्कट आउने देखिएको छ।

पाकिस्तानको इस्लामाबादमा भएको उच्चस्तरीय वार्ता असफल भएपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि कडा कदम चाल्ने निर्णय लिएका हुन्। इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम त्याग्न अस्वीकार गरेको ट्रम्पको आरोप छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डका अनुसार आज साँझ ७:४५ देखि अरब र ओमानको खाडी क्षेत्रका सबै इरानी बन्दरगाहहरूमा प्रवेश वा प्रस्थान गर्ने जहाजमाथि नाकाबन्दी लागू हुनेछ। यद्यपि, गैर-इरानी बन्दरगाहतर्फ जाने जहाजलाई भने अवरोध नगरिने बताइएको छ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले रणनीतिक रूपमा अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण मानिने होर्मुज जलमार्ग हुँदै जाने जहाजहरू रोक्न अमेरिकी नौसेना परिचालन हुने बताएका छन्। उनले कुनै पनि इरानी प्रतिकारको कडा जवाफ दिइने चेतावनीसमेत दिएका छन्। यसअघि उनले सो क्षेत्र पूर्ण रूपमा नियन्त्रणमा लिने कडा धम्की दिएका थिए।

इरानले अमेरिकी घोषणालाई ‘हास्यास्पद’ भन्दै त्यसको प्रतिकार गर्ने चेतावनी दिएको छ। इरानी रिभोलुसनरी गार्ड्सले होर्मुज क्षेत्रमा आफ्नो पूर्ण नियन्त्रण रहेको दाबी गरेको छ। विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले सम्झौता ‘इन्चको दूरीमा’ पुगेका बेला अमेरिकाले अन्तिम समयमा अडान परिवर्तन गरेर नाकाबन्दीको बाटो रोजेको आरोप लगाएका छन्।

यो घोषणासँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा उछाल आएको छ। डब्लुटीआई र ब्रेन्ट दुवैको मूल्य प्रति ब्यारेल १०० डलर आसपास पुगेको छ। खाडी क्षेत्रबाट विश्वको ठूलो हिस्सा तेल आपूर्ति हुने भएकाले यो नाकाबन्दीले ऊर्जा सङ्कट निम्त्याउने निश्चित छ।

फेब्रुअरी अन्त्यदेखि सुरु भएको यो द्वन्द्वमा इजरायल र अमेरिकाले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि हजारौँ मानिसले ज्यान गुमाइसकेका छन्। पाकिस्तानले दुवै पक्षलाई युद्धविरामका लागि आह्वान गर्दै मध्यस्थताको प्रयास जारी राखे पनि समुद्री नाकाबन्दीले शान्तिको सम्भावनालाई क्षीण बनाएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यो नाकाबन्दी केवल दबाबको सङ्केत मात्र नभई क्षेत्रीय युद्धलाई थप तीव्र र विनाशकारी बनाउने कदम हो, जसको बाछिटा विश्वभर फैलने देखिएको छ।