कर दिवस : विश्वका 'ट्याक्स हेभन'हरु, जहाँ सम्पत्तिको कर तिर्नै पर्दैन

प्रकाशित मिति : २०७५ मङ्सिर १ शनिबार
तस्वीर : पानामा पेपर्स

काठमाडौं । विश्वका केही एलिट धनाढ्यहरु हुन्छन्, उनीहरुको ध्यान नै राज्यलाई कर नतिर्ने र बरु त्यो सम्पत्ति कुनै सुरक्षित ठाउँमा लुकाएर राख्ने तर्फ हुन्छ । यस विषयमा समय समयमा पानामा पेपर्सले यसको पर्दाफास त गरिरहेको पाईन्छ । तर, केही यस्ता ठाउँहरु पनि छन् जहाँ कर तिर्नै पर्दैन । 

यसरी स्रोत नखुलेको सम्पत्तिलाई धनाढ्यहरुमध्ये धेरैले स्वीस बैंकलाई सुरक्षित मानेको हुन्छ । तर, त्यो भन्दा अन्त पनि आफ्नो सम्पत्तिको सुरक्षा हुन्छ भन्ने धेरैलाई जानकारी नहुन सक्छ । जहाँ सम्पत्तिको स्रोत खोजिँदैन । तर, धेरैलाई थाहा नहुनसक्छ कि विश्वमा कर छल्नको लागि वा कर नतिर्नको लागि धेरै कर हेभन सिटीहरु रहेका छन् । 

जुन देशमा न्यूनतम भन्दा न्यूनतम कर लाग्दछ र त्यहाँ करलाई त्यस्तो महत्व दिईँदैन । अथवा अन्यत्रबाट ल्याउने सम्पत्तिलाई  पनि स्रोत नखोजी त्यसै स्वीकारिन्छ भने त्यस्तो ठाउँलाई हामी ट्याक्स हेभन नामले चिन्दछौं । पानामा पेपर्सको एक अध्ययन टोलीले यसको अध्ययनको लागि विश्वका विभिन्न देशहरुमा जाँदा उनीहरुले बेलायतलाई पनि एक प्रकारको ट्याक्स हेभनको रुपमा देखे । तर, उनीहरुले देखेको ट्याक्स हेभन यो भन्दा पनि निकै रोचक छ । 

उत्तर अमेरिकामा पर्ने एक सानो महाद्विप हो केम्यान महाद्विप । कूल ६० हजार जनसंख्या रहेको यो द्विप विश्वको यस्तो द्वीप हो । जहाँ कसैले पनि प्रत्यक्ष कर तिर्नु पर्दैन । अहले त्यहाँका बैंकहरुमा कूल २० खर्ब अमेरिकी डलरको सम्पत्ति रहेको छ । 

त्यस्तै, अरु पनि यस्ता ट्याक्स हेभनहरु छन् जसले आम मानिसलाई शून्य करमा रमाउनको लागि बोलाईरहेका छन् । अर्काे ट्याक्स हेभनाको रुपमा रहेको देश हो जर्सी । युरोप महाद्शमा पर्ने यो  महाद्वीपमा पनि करको दर शुन्य राखिएको छ । यहाँ २० औ शताब्दीको मध्यमा मात्रै बेलायतको १० लाख पाउण्ड इस्टर्लीङ बराबरको कर बेलायतले गुमाएर सो देशले आम्दानी गरेको थियो । यहाँको शुन्य कर नीतिकै कारण पछिल्लो समय बेलायतबासीहरुको यो महाद्वीपमा बसाईँसराई हुने क्रम बढ्दो छ । यो आईसल्याण्डले स्वतन्त्रता पाएपछि मात्रै यो आईसल्याण्डमा अहिले ५ खर्ब अमेरिकी डलर सम्पत्ति रहेको बताईन्छ ।  

यसका अतिरिक्त बर्मुण्डा र स्वीजरल्याण्ड पनि एकदमै यसका लागि खुकुलो मुलुक थिए । तर, यी देशहरुमा अहिले यदि गैरकानूनी सम्पत्ति छ भने राख्नको लागि प्रतिबन्ध लगाईएको छ । वैदेशिक लगानी कर्ताहरुको लागि भने यी देशहरु पनि ट्याक्स हेभनकै रुपमा मान्न सकिन्छ । 

उदाहरणको लागि स्वीट्जरल्याण्ड सरकारले १९९० साल सम्म बैंकरहरुकै सहयोगद्वारा यस्ता कामहरु हुने गरेका थिए । तर, २०१४ मा नाजी सरकारले हिट्लरको निजी सम्पत्तिको रुपमा रहेको एक खर्ब भन्दा बढी रकम जानकारी नै नदिई खाताबाट गायब बनाईदिएको थियो । किनभने यो सम्पीत्त गैरकानूनी हो भन्ने बैंकले ठहर गर्यो । 

पानामाको यो रिपोर्ट अनुसार प्रतिबन्धित आर्थिक सुरक्षाका लागि पनि धेरै व्यवसायीहरुले यस्ता ट्याक्स हेभन तिर पैसा सुरक्षित राख्ने गरेको पत्ता लगाएको थियो । 

ट्याक्स जस्तिस नेटवर्कले प्रकाशित गरेको वार्षिक आर्थिक सुरक्षा सूचकांका अनुसार विश्वमा ८० को हाराहारीमा ट्याक्स हेभन रहेका छन् । यी स्थानहरुमा व्यवसायीहरु आफ्नो सम्पत्तिको सुरक्षणको लागि नै दूर भन्दा दूरमा सम्पत्ति राख्ने गरिएको छ । 

सो सूचकांक अनुसार सबैभन्दा धेरै स्रोत विहीन सम्पत्ति राख्ने मुलुकहरुमा स्वीट्जरल्याण्ड, हङकङ र अमेरिका रहेका छन् । बेलायत यो सूचकांको १५ औं स्थानमा पर्दछ । लण्डन लगायतका शहरहरुमा त यसरी आएकाहरुलाई लगानीको झनै अवसर समेत दिने गरिएको छ । 

एजेन्सीको सहयोगमा

ईआइसिटी नेपाल प्रालिद्धारा संचालित हाम्राकुरा डटकममा प्रकाशित कुनै पनि सामाग्री ईआइसिटी नेपालको पूर्व जानकारी विना हुवहु एवं आंशिक रुपमा समेत कपी गरि प्रकाशन गर्नु दण्डनीय छ। यस किसिमका कार्य गर्ने उपर ईआइसिटी नेपाल कानुनी उपचार खोज्न बाध्य हुने भएकाले सम्बन्धित सवैलाई सचेत हुन जानकारी गराइन्छ।

नयाँ