वारि–पारिबाट पहिरो खस्दा बुढीगंगा थुनिदै, नदी आसपास नबस्न उर्दी

दयाराम पण्डित, प्रकाशित मिति : २०७६ असार २४ मंगलबार

बाजुरा । बुढिगंगा नदी थुनिदा पछिल्लो समयमा आसपासको वस्ती त्रसित हुन थालेका छन् । पहिरोका कारण  विगत पांच वर्ष यता त्रिबेणी नगरापालिकाको द्धारी मलाना देखि बागडांडा सम्म करिव १० किलोमिटर जमिनमा  निरन्तर  पहिरो खस्न थालेपछि स्थानीय त्रसित भएका हुन् ।

पहिरो खस्दा बुडीगंगा नदी थुनिदै गएको छ । पहिरो वारीपारिवाट आएको छ ।   पहिरोका कारण   त्रिबेण्ी नगरपालिकाको वडा नं. नौं स्थित पैंमा गाउँको  करिव २५० रोपनी  भात खाने खेत पाखो जग्गा  बगेको छ  । पहिरोका कारण ६५ परिवारका घरछाना भत्केका छन्।  मालागाड जलद्यिुत आयोजनाको विद्यूत लाईन अबरुद्ध भएको छ ।

सुदुरपश्चिमकै सुप्रशिद्ध तीर्थस्थ बडिमालिका जाने मुलबाटो पहिरोमा परेको छ भने करोडौं मुल्य बरावरको वनजंगल नास भएको त्रिबेणी स्थानयि वासिन्दा एबं बडिमालिकाका पुजारी नेत्रराज पाध्याले जानकारी दिएका छन् । “पहिरो प्रभावित ४५ परिवालाई १० हजार देखि ३० हजार रुपैंया सम्म राहात वितरण गरेको र  विऊँ खरिदका लागि थप  दुइलाख रुपैंया छुट्याएका छौं । ”

 “त्यसैगरी दीघकालिन ब्यबस्थापनका लागि नगरस्तरीय विपत ब्यबस्थापन निर्देशका  जारी गरी कार्यन्वयन ल्यमा ल्याएको ।   बुडिगंडा नदीको वहाव जतिवेलापनि बढ्न सक्ने र  सम्भावित ठुलो क्षेती हुने  पूर्वानुमान गरी सबै वडामा  बुढीगंगा नदी आसपास मा वस्न सार्वजनिक सूचना सहित जारी गरेका छो ”  त्रिबेणी नगरपालिकाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत खगेन्द्र वहादुर सांउदले  बताए ।

ठूलोआकारमा निरन्तर पहिरो बग्दा बुढीगंगा नदीको वहावमा अबरुद्ध भएको छ । यता वारिपट्टी   बुढीगंगा नगरपालिको  अम्कोटमा पनि पहिरो गएको छ । पहिरोवाट सांफे –मार्तडी सडक खण्डको करिव दुई किलोमिटर सडक भांसिएको छ । त्यसैगरी बिद्युतको राष्ट्रिय प्रासरण ३३ केभिए लाईनका  पोलहरु पुरिएका छन् । जस्ले गर्दा सरकारको उज्यालो देश कार्यक्रम पनि प्रभावित हुने देखिन्छ ।

दर्जर्नौ परिवारका खेत घरछाना उच्च जोखिममा छन् ।  पहिरो आउने डरले वर्षमौसममा अम्कोटवासी लेकछानामा बस्न बाध्य भएको स्थानीय वासिन्दा हंशराज पाध्यायले दुःखसो ब्यक्तगर्नु भएको छ । वर्षेनी पहिरो जान थालेपछि साँफे–मार्तडी सडक खण्ड पनि उच्च जोखिममा रहेको सांफे मार्तडी सडक डिभिजन कार्यालयले जनाएको छ ।  प्राविधिक ईन्जिनियरका अनुसारः पहिले माटो चेक जांच नगरी सडक निर्माणगर्दा अहिले समस्याआएको हो । बार्जुगाड देखि मार्तडी सम्मको करिव २९ किलो मिटर वाटो नदीकै कारण उच्च जोखिममा रहेको सांफे मार्तडी डिभिजन सडक का कमचारी कृष्ण बुढाले बताए ।
 
माथिवाट पहिरो जाने  तल नदीले काटेने हुंदा सडक यातायात, विजुली, घरखेत जोखिममा छन् । बुढीगंगा नदी थुनिदा बाजुराका बुढीगंगा र त्रिबेणी नगरपालिका लगायत छिमेकी जिल्ला अछामको सांफेबगर नगरपालका डुवानमा पर्ने सम्भावना बढि छ । अहिले सम्म सिलिप मात्र गएको छ । “ द्धारीमा पहिरो जाने हो भने बुढगंगा नदी थुनिन्छ  साफेवर नगरपािलका डुवानमा पर्न सक्ने वढि सम्भावना छ । ” अछाम स्थित पूर्वाधार विकास कार्यलयका प्रमुख जंगबहादुर थापाले वताउनुभएको छ । त्यसंगरी सांफे मर्तडी सडक खण्ड पनि उच्च जोखिममा रहेकोले विकल्पका रुपमा अमकोट धुरालसैन हुँदै हरडेखोलामा जोड्न सक्निछ । वा आटिचौरको टर्‍याक ओपन गरी बडिमालिका नगररपालिकाको भौनेरा पनि जोड्न सकिन्छ तर, उक्त क्षेत्रको भौनेरामा पुल नहुंदा सडक  मार्तडी सम्म तत्काल जोड्न नसकिने प्रमुख थापाको बुझाई छ

। यि विकल्प सोचे  सडकको एलाइन्म्यान्ट पविर्तन गरी सडक सुचारु गर्न सकिने कार्यालय प्रमुख थापाले वताए । तत्काल त्यो पनि सम्भव नरहेको र जिल्लामा पटक पटक सरोकारवाला निकायको ध्यानाकर्षण गराउँदा पनि  पनि सडक विभागले कुनै  सुनुवाई नगरेको बडिमालिका नगरपािलका प्रमुख पदम बडुवालले वताए  ।
 
 सडकको संरक्षण गर्न बायोइन्जिनियरिङ्गको पाटो एकदमै कमजोर छ । त्यसमा कसैको ध्यान गएको छैन । सडक क्षेउछाउमा  रुख, विरुवा, घांस राप्ने, विरुवाका हांगाकाटेर लगाउने ,माटो भर्ने लगायतका तमाम उपाय छन् ।  विडम्वना सडक संरक्षणको पूर्वयोजनामा सम्बद्ध हामी कसैको  ध्यान नगएको  पूर्वाधार विकास कार्यालय प्रमुख थापाले स्विकारेका छन् । केही दिन अगाडि  पहिरोको अवलोकन गर्न बडिमालिका नगरपालिका प्रमुख पदम बडुवालको नेतृत्वमा जिल्लाको एक टोली उक्त क्षेत्रमा गएको सामाजिक सञ्जालबाट थाह भएको छ। यद्येपी अनुगमनपछि बाढि पहिरो नियन्त्रण गर्न  केगर्ने ?  भन्ने वारे के योजना बनाए ? त्योभने बाहिर अआएको छैन ।

ईआइसिटी नेपाल प्रालिद्धारा संचालित हाम्राकुरा डटकममा प्रकाशित कुनै पनि सामाग्री ईआइसिटी नेपालको पूर्व जानकारी विना हुवहु एवं आंशिक रुपमा समेत कपी गरि प्रकाशन गर्नु दण्डनीय छ। यस किसिमका कार्य गर्ने उपर ईआइसिटी नेपाल कानुनी उपचार खोज्न बाध्य हुने भएकाले सम्बन्धित सवैलाई सचेत हुन जानकारी गराइन्छ।

नयाँ