काठमाडौं। पाकिस्तानभित्र एउटा भारतविरोधी झुण्ड छ। सन् १९४७ मा भएको दुई मुलुकको युद्धको कारण झण्डै २० लाख मानिसको ज्यान गएको थियो। त्यसयता पनि यी दुई मुलुकहरु आपसमा लड्दै आएका छन्। त्यसपछि उनीहरुको बीचमा तीन ठूला युद्ध भएका छन्। सन् १९६५ मा भारत र पाकिस्तानको बीचमा जम्मू कश्मीरमा युद्ध भएको थियो। त्यतिबेला पाकिस्तानको जवाफ दिने क्रममा युद्ध भएको थियो। सन् १९७१ मा बंगलादेशको स्वतन्त्रताको समयमा र सन् १९९९ मा कार्गिल लडाइँमा गरी तीनपटक पाकिस्तान र भारतको युद्ध भइसकेको छ।

दुई मुलुकको सीमामा रहेको लाइन अफ कन्ट्रोलको कुरा गर्ने हो भने त यी दुई मुलुक कति पटक आमनेसामने भए भन्ने कुराको लेखाजोखा नै हुँदैन। प्रिन्स्टनका इतिहासकार बर्नार्ड लेविसको परिभाषालाई मान्ने हो भने संयुक्त राष्ट्रसंघले गरेको परिभाषा अनुसारको ‘शरणार्थी’ दक्षिण एसियामा मात्र २ करोड हुने थिए। राष्ट्रसंघले इजरायलले लखेटेका प्यालेस्टाइनलाई शरणार्थीको रुपमा मान्यता दिएको छ।

अहिले पनि भारतसँग पाकिस्तानको तनाव कायमै छ। सन् २००० मा पेशावरमा एक पाकिस्तानी सवारीसाधनको बीचमा पाकिस्तानी न्युक्लियर मिसाइलको भेष लगाएर उभियो। जहाँ मलाई भारत प्रवेश गर्न मन पर्छ भन्ने नारा लेखिएको थियो। अहिले पाकिस्तानको राजधानी सहर इस्लामावादमा कश्मीरमा कफ्र्यु लागेयता नै प्रत्येक समयलाई निकै महत्वपूर्ण हिसाबले हेर्ने गरिएको छ।

पाकिस्तानमा भारतविरोधी कुनै पनि दुश्मनीको कमी छैन। तर, केही महिनायता चीनले पाकिस्तानले आजसम्म भारतले नगरेको अपमान गरिरहेको छ। अल इन्डिया मुस्लिम लिग र पाकिस्तानका पिता मानिने मुहम्मद अलि जिन्नाहले पाकिस्तानलाई एक छुट्टै राज्य बनाउनुको कारण यहाँ मुस्लिमको अधिकारको रक्षा गरिन्छ भन्ने नै थियो।

उनले परिकल्पना गरे अनुसारको पाकिस्तान आधुनिक युगको पहिलो मुस्लिम मुलुक थियो। पाकिस्तानीहरु कुनै कथामा भनिएको होस् वा वास्तविकतामा भएको होस्, कुनै पनि मुस्लिम उत्पीडन विरुद्धको वकालत तथा कारबाहीमा सबैभन्दा अगाडि थिए। यही स्वभावले अफगानिस्तानमा रहेका मुस्लिमले सोभियत संघको डिजाइनको विरोध गर्‍यो। पाकिस्तान विश्वको सबैभन्दा ठूलो इजरायल र सेमिटिक विरोधी मुलुक हो।

पाकिस्तानी सञ्चारमाध्यमले नियमितरुपमा म्यानमारबाट लखेटिएका रोहिंग्याको दुर्दशालाई देखाउने गरेको छ। पाकिस्तानका परोपकारी कामहरु चेचन्यामा हुने गर्छ। जहाँ आतंकवादी समूहको कुनै पनि कमी छैन। यहाँ पाकिस्तानको प्रयोजनमा चल्ने आतंकवादी संगठन छन्, जसले राष्ट्रवादी नारा भजाउँदै भारतलाई निशाना बनाउने गरेका छन्। साथै विशेषगरी यस किसिमका संगठन धर्मबाट अझ बढी प्रेरित छन् । तर, जब कुरा चीनमा रहेका उइगुर मुस्लिमको आउँछ, तब पाकिस्तान मौन बस्छ।

यी मुस्लिमलाई चीनले जेलमा राखेको छ। अहिले सम्मको अवस्थामा चीनमा १० लाखभन्दा बढी उइगुरलाई जेलमा राखिएको छ। जसको कारण भनेको उनीहरु मुस्लिम हुनु मात्र हो। यो मामिलामा पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री इमरान खान चुप लागेका छन्। उनले चीनमा हुने उइगुरमाथिको दमन र ज्यादतीको रक्षा गर्ने गरेका छन्। साथै चीनको लागि उनले पाकिस्तानका उइगुरमा पनि यो कुरा लागू गरेका छन्।

कुनै पनि मुलुकको बीचमा भगिनी सहरको विकास गरी पर्यटन र सम्बन्ध विस्तार गर्ने सामान्य प्रचलन हो। यो प्रचलनबाट उल्लेख्य रुपमा केही मुलुकहरुले लाभ पनि लिइरहेका छन् । चीन र पाकिस्तानले भने यसलाई विकास गरेर भगिनी प्रान्तको विकास गरेका छन्। हालै मात्र पाकिस्तान र चीनको बीचमा सिन्चियाङ र गिल्गिट–बाल्टिस्तानलाई भगिनी प्रान्त बनाउने विषयमा द्विपक्षीय स्मृतिपत्रको खाका पेश गरिएको छ। चीनको विदेश मन्त्रालयले यो खाका पेश गरेको हो। यसबाट इमरान खानले २१ औं शताब्दीमा मुस्लिममाथि भएको चरम अत्याचार मात्त बिर्सिएका छैनन्, उनले मुस्लिममाथि ज्यादती गर्ने चिनियाँ प्रान्तलाई नै सम्मान गरिरहेका छन्।

यदि खान आफ्नो गिल्गिट–बाल्टिस्तानका नागरिकलाई पनि चीनले सिन्चियाङाक नागरिकलाई गरेको जस्तै व्यवहार गर्न चाहन्छ भने पनि उसले चीनसँगको सम्झौतामा गरेको जस्तो चीनको इस्लामोफोबिक नेतृत्वको अवधारणासँग यो कुरा मेल खाँदैन। नयाँ कोरोना भाइरस निस्किएपछि चीनमा रहेका पाकिस्तानी विद्यार्थीलाई त्यहाँ नै छाड्ने पाकिस्तानले निर्णयले पाकिस्तानलाई थप लज्जित बनाएको छ।

विश्वका सबैजसो मुलुकले आफ्ना नागरिकलाई यो महामारीबाट बचाउन भन्दै उद्धार गरिसकेका छन् । तर यो अवस्थामा पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री भने आफ्नै विदेश भ्रमणको लागि समय दिइरहेका छन् । यसबाट उनले पाकिस्तानको सार्वजनिक स्वास्थ्य संरचनाको पनि खिल्ली उडाएका छन् । खानलाई यो कुरा राम्रोसँथ थाहा छ कि पाकिस्तानमा हुने भ्रष्टाचार र विभाजनको कारण क्वारेन्टाइनले त्यहाँ काम गर्न सक्दैन । त्यसैले पनि संक्रमित विदेशमै रहून् भन्ने उनको चाहना हुनसक्छ।

यस्तोमा चीनले भने आफ्नो मुलुकमा रहेका पाकिस्तानीलाई निकै कम मात्र हेरचाह गर्ने गरेको छ । यसको अर्थ इमरान खानको पालामा पाकिस्तानी हुनुको अर्थ चुपचाप सबैभन्दा पछाडि बस्नु नै हो भन्ने देखाएको छ । पाकिस्तानका अमेरिकाविरोधी शक्तिले पाकिस्तानले चीनतर्फको झुकावलाई सही माने । चीनले पाकिस्तानको लागि राजमार्ग  र बन्दरगाह पनि निर्माण गर्‍यो। त्यसैको लहैलहैमा पाकिस्तानले चीनको बेल्ट एन्ड रोड इनिशिएटिभलाई पनि एक उपहारको रुपमा स्वीकार गर्‍यो।

अहिले त्यसको परिणाम देखिइरहेको छ । अहिले चीन र अमेरिकाको खेलको कारण पाकिस्तानको स्वतन्त्रता र मर्यादामा यतिसम्म आँच पुगिसकेको छ कि चीनको अगाडि पाकिस्तनको सरकार पूरै शक्तिहीन बन्न पुगेको छ । साथै ऊ आफ्ना नागरिकको पक्षमा पनि उभिन सकेको छैन । साथै उसले सबै मुस्लिमलाई एक्लै छाडिदिएको छ।

पाकिस्तानले आफूलाई एक प्रमुख क्षेत्रीय शक्तिको रुपमा दाबी गर्दै आएको छ । तर, पछिल्लो केही घटनाले भने चीनले पाकिस्तानलाई एक अधीनमा रहेको उपनिवेशको भन्दा बढी शोषण गरेको देख्न सकिन्छ । तर, यो कुरा अहिलेसम्म पाकिस्तानले बुझ्न सकेको छैन।