काठमाडौं । विश्वव्यापी रूपमा आफ्नो घरबाट जबरजस्ती विस्थापित भएका मानिसहरूको सङ्ख्या रेकर्ड उच्चबाट थोरै घटेको भए पनि यो 'असहनीय रूपमा उच्च' रहेको संयुक्त राष्ट्रसङ्घले बिहीबार जनाएको छ।

संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्चायोगले जारी गरेको प्रमुख वार्षिक ग्लोबल ट्रेन्ड्स प्रतिवेदन अनुसार, सन् २०२४ को अन्त्यमा विश्वभर १२ करोड ३२ लाख मानिस जबरजस्ती आफ्नो घरबार छोडेर विस्थापित भएका थिए। यद्यपि, सिरियालीहरू वर्षौंको उथलपुथलपछि घर फर्कन थालेकाले यो सङ्ख्या सन् २०२५ को अप्रिलको अन्त्यमा १२ करोड २१ लाखमा झरेको छ।

करिब २० लाख सिरियाली भारतबाट वा युद्धग्रस्त देशभित्रको विस्थापनबाट घर फर्कन सक्षम भएका छन्। तर, उच्चायोगले विश्वव्यापी रूपमा ठूला द्वन्द्वहरूको गतिशीलताले यो आँकडा फेरि बढ्ने चेतावनी दिएको छ। एजेन्सीले युद्ध, हिंसा र उत्पीडनबाट विस्थापित मानिसहरूको सङ्ख्या 'असहनीय रूपमा उच्च' भएको बताएको छ।

"हामी अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा तीव्र अस्थिरताको समयमा बाँचिरहेका छौँ, आधुनिक युद्धले गम्भीर मानव पीडाले चिह्नित नाजुक, कष्टप्रद परिदृश्य सिर्जना गरेको छ," शरणार्थीका लागि संयुक्त राष्ट्र उच्चायुक्त फिलिपो ग्रान्डीले भने, "हामीले शान्तिको खोजी गर्ने प्रयासलाई दोब्बर बनाउनुपर्छ र शरणार्थी र आफ्नो घरबाट भाग्न बाध्य भएका अन्यका लागि दीर्घकालीन समाधान खोज्नुपर्छ।"

विस्थापनका मुख्य कारकहरू सुडान, म्यान्मार र युक्रेनमा जस्तै फैलिएको द्वन्द्वका रूपमा रहेको उच्चायोगको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। सिरियामा सन् २०११ मा गृहयुद्ध सुरु भएको थियो तर सन् २०२४ को डिसेम्बरमा सिरियाका राष्ट्रपति बशर अल असदलाई सत्ताबाट हटाइयो।

यस वर्षको पहिलो महिनाहरूमा घर फर्कने सिरियालीहरूको सङ्ख्या बढेको प्रतिवेदनले जनाएको छ। मे महिनाको मध्यसम्ममा पाँच लाखभन्दा बढी सिरियाली असदको पतनपछि देशमा फर्किएको अनुमान गरिएको छ, भने अनुमानित १२ लाख आन्तरिक विस्थापित मानिसहरू नोभेम्बरको अन्त्यदेखि आफ्नो मूल क्षेत्रमा फर्केका छन्। उच्चायोगको अनुमानअनुसार सन् २०२५ को अन्त्यसम्ममा १५ लाख सिरियाली विदेशबाट र २० लाख आप्रवासी स्वदेश फर्कन सक्छन्।

सुडान अहिले एक करोड ४३ लाख शरणार्थी र आन्तरिक रूपमा विस्थापितसहित विश्वको सबैभन्दा ठूलो जबरजस्ती विस्थापनको अवस्थामा छ। यसपछि सिरिया (एक करोड ३५ लाख), अफगानिस्तान (एक करोड तीन लाख) र युक्रेन (८८ लाख) रहेका छन्।

"सन् २०२५ को बाँकी अवधिमा धेरै मुख्य परिस्थितिहरूको गतिशीलतामा निर्भर हुनेछ," वार्षिक प्रतिवेदनले भन्यो, "यसमा विशेष गरी कङ्गो लोकतान्त्रिक गणतन्त्र, सुडान र युक्रेनमा शान्ति, वा कम्तीमा लडाइँमा रोक लगाउन सम्भव छ कि छैन भन्ने कुरा समावेश छ।" यो अफगानिस्तान र सिरियामा फिर्तीको अवस्था सुधार हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुरामा पनि निर्भर गर्दछ।