कर र सेवा शुल्क नबढाउँदा पनि बन्छ स्मार्ट सिटी (अन्तर्वार्ता)

प्रकाशित मिति : २०७५ भदौ ५ मंगलबार

स्याङ्जाको वालिङ नगरपालिकाले इनोभेटिभ ल्याव चलाइरहेको छ । कुनै पनि विषयमा फरक वा सहज ढंगले काम गर्ने शैली नै इनोभेटिभ हो । वालिङमा यतिसम्म कि बाँदर धपाउन मान्छे धाइरहनु पर्दैन । अल्ट्रासोनिक प्रविधिमार्फत् बाँदर धपाउने प्रणालीको विकास गरिएको छ । हाइड्रोलिक प्रविधिबाट वाटरलिफ्टिङ गरिन्छ । ग्लोबल पोजिसनिङ सिस्टम (जिपिएस) को विस्तार गरिदैछ । पछिल्लो समय देशभरका स्थानीय तहले जनताबाट अत्याधिक कर असुलिराखेका छन् भन्ने चर्चा चलिराखेको बेलामा स्याङ्जाको वालिङ नगरपालिकाले गरेको कामको सन्दर्भमा हामीले वालिङ नगरपालिकाका मेयर दिलिपप्रताप खाँणसँग कुरा गरेका छाैँ । 

० सेवाभन्दा बढी कर विवादमा फस्यो नि स्थानीय निकाय ?
– हाम्रो नगरपालिका विवादमा छैन, गत वर्ष जेजुन अवस्थामा थियो, अहिले हामी त्यही अवस्थामा अगाडि बढेका छौं । हाम्रो उद्देश्य प्रत्येक घरमा रोजगारी लैजाने हो । हामी एक गाउँ एक उत्पादनको नीति लिएर अघि बढेका छौं । नगरपालिकाले विशेष गरी कृषि क्षेत्र, घरेलु उद्यमी र घर–घरमा उद्यम गर्नेलगायत हामीसँग भएका ३ सय १० वटा टोल (गाउँ) छन् । एक गाउँ, एक उत्पादन गरेर हामीले स्मार्ट भिलेजको कन्सेप्टमा अघि बढेका छौं । बजार क्षेत्रमा त्यस्तै काम गरेका छौं । विशेष गरेर व्यापारिक केन्द्र, उद्योग अगाडि बढोस भनेर त्यही हिसाबले हामीले काम गरिराखेका छौं । यो वर्ष उहाँहरुको आम्दानी बढाउने, सक्षम बनाउने र पछि उहाँहरु सक्षम भइसकेपछि करको दायरा फराकिलो पार्ने सोचेका छौं ।

० पहिला उहाँहरुको क्षमता बढाउने सोच्नुभएको छ ?
– हामी स्थायी विकास चाहन्छौं । त्यसका लागि जनता बलियो हुनुपर्छ । आर्थिक हिसाबले उहाँहरुमा मजबुतीपन ल्याउँ । उहाँहरुमा चेतना पनि विकास हुन आवश्यक छ । चेतना र आर्थिक विकास सँगसँगै जान आवश्यक छ । त्यसका लागि हामीले गाउँ गाउँमा चेतनामूलक कार्यक्रम राखेका थियौं । वालिङ नगरपालिका धेरै चेतनशील भइसकेको छ । आर्थिक रुपले उहाँहरुलाई सक्षम बनाउने, विशेष गरेर गाउँमा उत्पादन गर्ने र बजारमा खपत गर्ने नीति हामीले लिएका छौं । यसलाई अझ विकसित रुप दिँदैछौं । त्यसपछि मात्र हामी करका बारेमा सोच्न सक्छौं ।

० सेवा शुल्क वृद्धि भएको छैन ?
– वृद्धि भएको छैन, हाम्रो वार्षिक आम्दानी २ करोड बढी हुन्छ । वालिङको विकासका लागि बाह्य क्षेत्रबाट सहयोग लिन्छौं ।

० वालिङकाे आन्तरिक श्रोत चाहिँ के हो ?
– व्यवसाय कर, सम्पत्ति कर हुन् । पहिलेको तुलनामा घटेको छ ।

० जनसंख्या कति हो ?
– पुरानो तथ्यांक ५२ हजार हो, हाम्रो आन्तरिक सर्वेअनुसार ८० हजार जनसंख्या पुगेको छ ।

० व्यवसायी कति छन् ?
– पहिले जे थियो, त्यसैलाई अघि बढाइरहेका छौं । नयाँ कर केही लिएका छैनौं । पहिले जति उठ्थ्यो, त्यही तथ्यांक भनेको हुँ । पुरानो दर रेटमा जे उठ्थ्यो, त्यत्ति मात्र हो । हामीले करदातालाई सक्षम बनाउँ, गाउँ गाउँमा आम्दानी श्रोत बढाउँ, उद्यमशिलता विकास गरौं त्यसपछि करको दर र दायरा बढाएर हामीले यसलाई अझ राम्रो गर्न सक्छौं ।

० ठूलाे काम गर्न पैसा चाहियो भने कहाँबाट ल्याउने ?
– सीमित साधन र श्रोतलाई परिचालन गर्यौ भने हामी धेरै काम गर्न सक्छौं । हाम्रो वालिङ नगरपालिकाको कूल बजेट करिब ७० करोडको छ । विशेष गरेर हामीले यही विकास गरेका प्रविधि विकास गरेका छौं । फोहोर मैलामा हामी जिरो वेस्ट कन्सेप्टमा गएका छौं ।

० कर नबढाउँदा पनि काम गर्न सकिदो रहेछ ?
– काम गर्नलाई कर नै बढाउनुपर्छ भन्ने छैन । सबै स्थानीय तहले कर बढाएका छैनन् । दुई चार नगरपालिकाले बढाए होलान् तर हल्ला बढी भयो । भइरहेको आम्दानीलाई व्यवस्थापन गर्न सकियो भने प्रर्याप्त हुन्छ । करै लिन हुँदैन भन्ने होइन । किनकि त्यो नगरको अपनत्व पनि हो । एउटा नागरिकले नगरलाई म यति कर तिर्छु भनेर गर्व गर्ने ठाउँ रहन्छ । त्यसरी उठेको करलाई पारदर्शीरुपमा सदुपयोग गर्नुपर्छ । जनताले मैले तिरेको करले यो काम भयो भनेर उसलाई हामीले क्लियर गर्न सक्यो भने करको विरोध हुँदैन । उठेको करलाई हामीले गलत प्रयोग गर्यो भने त्यसको विरोध हुन्छ ।

० अहिलेसम्म के काम गर्नुभयो ?
– निर्वाचित भएर आएपछि कसरी विकास गर्ने भनेर हामी आफैले नगरको खाका बनायौं । त्यसपछि अढाइ महिनापछि वालिङमा एउटा कार्यशाला गरियो । त्यो कार्यशालामा निर्वाचनमा सहभागी सम्पूर्ण राजनीतिक दलका साथीहरुलाई सहभागी गरायौं । उक्त कार्यशालामा साढे ३ सय साथीहरुलगायत वालिङका बुद्धिजीवी, सामाजिक कार्यकर्तालाई सहभागी गरायौं । त्यसपछि काठमाडौंबाट सहरी विकासमा दख्खल व्यक्ति, आईटीको क्षेत्रमा दख्खल व्यक्तिहरु हामीले पाँच दिने वार्कसप गर्यौं । त्यो वर्कसपबाट हामीले वालिङलाई स्मार्ट सिटी कसरी बनाउन सक्छौं भन्न विषयमा थियो । त्यो वर्कसपबाट वालिङको विकास कसरी अघि लैजाने निष्कर्ष निकाल्यौं ।

०वालिङ पहिलाे स्मार्ट सिटी हुन्छ ?

-हुन्छ । हामी त्यसैमा लागेका छाैँ । 

०तपाइकै कार्यकालमा ? 

-त्याे भन्दा अघिनै पनि हुन सक्छ । 

ईआइसिटी नेपाल प्रालिद्धारा संचालित हाम्राकुरा डटकममा प्रकाशित कुनै पनि सामाग्री ईआइसिटी नेपालको पूर्व जानकारी विना हुवहु एवं आंशिक रुपमा समेत कपी गरि प्रकाशन गर्नु दण्डनीय छ। यस किसिमका कार्य गर्ने उपर ईआइसिटी नेपाल कानुनी उपचार खोज्न बाध्य हुने भएकाले सम्बन्धित सवैलाई सचेत हुन जानकारी गराइन्छ।

नयाँ