के हो धार्मिक तथा आयुर्वेद रुपमा कुशको महत्व ?

प्रकाशित मिति : २०७५ भदौ २४ आइतबार

काठमाडौं । कुश धार्मिक तथा आयुर्वेद रुपमा निकै महत्व भएको बनस्पति हो । हिन्दू धर्मावलम्बीका लागि कुश ज्यादै अनिवार्य एवं पवित्र मानिन्छ ।

विशेषगरी देवकार्य तथा पितृकार्यका लागि कुशको ठूलो महत्व रहने गर्दछ । श्रावण शुक्ल चर्तुदशीका दिन रोपिने कुशलाई भाद्रकृष्ण औशीका दिन काट्ने गरिन्छ । कृष्ण पक्ष बढिजसो पितृकार्यका लागि महत्वपूर्ण मानिन्छ । कुशे औशीका दिन काटिने कुशलाई एक वर्षसम्म विभिन्न धार्मिक कार्यमा प्रयोग गर्न मिल्ने प्रा. डा. विणा पौड्यालले जानकारी दिईन् ।  

यदी कुशेऔँशी सोमबारका दिन परेको छ, भने त्यस दिन काटिएको कुश १२ वर्षसम्म प्रयोग गर्न सकिने धार्मिक मान्यता छ । वैदिक ग्रन्थदेखि लिएर पौराणिक ग्रन्थमा समेत कुशको ठूलो महत्व रहेको पाइन्छ । धार्मिक ग्रन्थहरुमा उल्लेख भएअनुसार जालन्धर राक्षसकी पत्नी वृन्दाले विष्णुलाई श्राप दिने क्रममा झार र ढुंगााको जन्म होस भनेकाले विष्णुको कुशको रुपमा जन्म भएका उल्लेख छ । 

यसैगरी, वर्माले उत्पत्ति गरेका विभिन्न सन्ततिहरु जस्तै कुशको पनि उत्पति गरेको र यसले ति सन्ततिलाई काम गर्न सहज होस भनेर उत्पत्ति गराएको पुराणहरुमा उल्लेख छ । 

आयुर्वेदीक उपचारमा पनि कुशको ठूलो महत्व छ । तराईदेखि पहाडसम्म पाइने यो वनस्पतिको जराबाट विविध उपचारका लागि आयुर्वेदीक औषधि बनाइन्छ । कुशको प्रयोग दाह, रक्तपित्त, तिर्खा, मृगौलाको पत्थरी आदि रोगको उपचारमा गर्न सकिन्छ । 

कुशलाई औषधिय रुपमा प्रयोग गरिन्छ । कुशलाई मासुमा राखेर खाने हो भने उच्च रक्तचाप भएका तथा युरिक एसिड भएकालाई फाइदा पुग्ने आयुर्वेद चिकित्सक बिपि तिमल्सीनाले बताए । कुश घरको मुल ढोका बाहिर माथि झुण्डयाउदा खराब तत्वहरु घर भित्रिदैन भन्ने मान्यता वास्तुशास्त्रमा उल्लेख छ । 

ईआइसिटी नेपाल प्रालिद्धारा संचालित हाम्राकुरा डटकममा प्रकाशित कुनै पनि सामाग्री ईआइसिटी नेपालको पूर्व जानकारी विना हुवहु एवं आंशिक रुपमा समेत कपी गरि प्रकाशन गर्नु दण्डनीय छ। यस किसिमका कार्य गर्ने उपर ईआइसिटी नेपाल कानुनी उपचार खोज्न बाध्य हुने भएकाले सम्बन्धित सवैलाई सचेत हुन जानकारी गराइन्छ।

नयाँ