सरकारको नेतृत्व गरेर दलको गुट चलाउन कहाँ पाइन्छ ?

नेकपा भित्रबाट प्रधानमन्त्रीको दायित्व पूरा गर्न बौद्विक, प्राज्ञिक, कुशल, दिग्गज नेताहरुको कमी छैन

समिप घिमिरे  प्रकाशित मिति : २०७५ असोज १९ शुक्रबार

काठमाडौं । राजनीतिको मुख्य उद्देश्य सत्ता प्राप्त गर्नु र लोकतन्त्रको संरक्षण गर्नु हो । तथापि यसभित्र प्रणालीगत बिषय बस्तु अन्तरप्रभावी भएका हुन्छन् । खासगरी जसले सर्बहारा जनताको प्रतिनिधित्व गरेको हुन्छ उसलाई भोटर्सहरुको मनोविज्ञान पनि थाहा हुन्छ र त्यस्तो मनोविज्ञान पनि सन्तुलित र दिगो रहन जरुरी हुन्छ । सर्बहाराको मत प्राप्त भई निरङकुश मनोविज्ञानमा परिणत ब्यक्ति राज्यको कार्यकारी प्रमुख हुँदा जनताको मन जित्न सम्भब हुँदैन । 

प्रतिनिधित्व गर्ने, निर्वाचित बन्ने, शासक हुने कुरा फरक हुन् । शक्तिमा पुगिसकेपछि दायित्व बिर्सिदा आम जनताको कल्याण हुन सक्दैन । शक्तिमा पुग्ने र त्यो शक्तिलाई निरन्तरता दिनेतर्फ ध्यान दिंदा स्वामित्व बहन गर्ने बहानामा बोलेका शब्दहरु प्रोपोगाण्डामा परिवर्तन हुन जान्छन् । 

जनताप्रतिको दायित्व पुरा हुन सक्दैन र लोकतन्त्र स्थापित हुन सक्दैन । ‘फल्स ड्रिम’ बाट स्थापित शक्तिले निरन्तरता प्राप्त गर्न सक्दैन, दिगो हुँदैन ।राजनीतिमा बहुमतको सरकार सन्चालन गर्ने नेतृत्व पाउनु र दक्षतामा सफल रहनु भिन्नै कुरा हुन् । वर्तमान नेपालको सन्दर्भमा कुटनीतिक रुपमा अभ्यस्त नभएका ब्यक्तिलाई सरकारको नेतृत्व गर्न पठाउनु नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी नेकपाको कमजोरी हो । सत्ता सन्चालनको नेतृत्वमा दर्जनौं कमजोरीहरुबाट अन्तरपार्टी आलोचना आइरहँदा नेतृत्व परिवर्तनको संकेत आउनु स्वभाबिक देखिन्छ ।

नेकपा भित्रबाट प्रधानमन्त्रीको दायित्व पुरा गर्न बौद्विक, प्राज्ञिक, कुशल, दिग्गज नेताहरुको कमी छैन । पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ जनयुद्वदेखि शान्ति स्थापना, सदनदेखि सरकार सन्चालनसम्म भुक्तभोगी कुटिल ब्यात्तित्वका रुपमा स्थापित छन् । 

त्यस्तै प्राज्ञिक तथा असल ब्यक्तित्व बरिष्ठ नेता झलनाथ खनाल र माधबकुमार नेपाल पनि सक्रिय छन् । यति मात्र हो पार्टी भित्र केही दिग्गज नेताहरुको भूमिका गौण भएको छ ।  

सामाजिक कल्याणमा सरकार उदासिन देखिनु सरकार असफल हुनु नै हो । सरकारको दायित्व उत्तेजक र भड्किला कुरा गरेर पूरा हुन सक्दैन । कुनै पनि राजनीतिक दलको निर्णयले आफ्नो प्रतिनिधिलाई सरकारको नेतृत्वमा पठाएको हुन्छ । प्रजातान्त्रिक परिपाटीमा सरकारको नेतृत्व गर्दा दलिय भूमिका गौण राख्नु पर्छ । प्रधानमन्त्री, मन्त्री वा कुनै पनि सरकारको नेतृत्वकर्ताको भूमिका राज्य र जनताको सेवक भएर स्थापित हुनुपर्छ । 

सरकारको नेतृत्व गरेर दलको गुट चलाउने प्रयत्नले डेमोक्रेसी बिस्थापित हुन सक्छ तसर्थ सरकारको नेतृत्व गरेको नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको आन्तरिक कलहले उत्तेजना पैदा हुनुहुँदैन । आफ्नो राजनीतिक दलले कुनै पनि बेला प्रधानमन्त्रीलाई राजीनामा दिन र  फिर्ता बोलाउने निर्णय लिन सक्छ र अर्को नेतृत्वकर्ता पठाउन सक्छ । 

जनता उत्तरदायी र जिम्मेवार सरकारको पर्खाइमा छ । उत्तरदायी सरकारले कानुनको शासनलाई परिपालाना गर्छ, राजनीतिक प्रतिशोध गर्दैन । जनताको खुसी र सम्बृद्वि हेर्न चाहन्छ । न्यायिक, निजामति तथा प्रशासनिक मर्यादा माथि अन्याय गर्दैन, प्रहरी प्रसासनलाई हस्तक्षेप गर्दैन । 

भ्रष्टाचार र अपराधलाई रोक्छ वा कम्तीमा निरुत्साहान गर्छ । पार्टी भन्दा जनता प्रतिको दायित्व बहन गर्दछ । सरकारले शक्ति र शासनको परिक्षणमा मात्र सिमित रहनु, सुशासन कायम गर्न नसक्नु, अपराध रोक्न नसक्नु, भ्रष्टाचार मौलाउनु, खर्चका शर्षिकहरु बिकास र बिपत्ति भन्दा बिलासितामा बृद्वि गर्नु, करको दायरामा सामाजिक कल्याणको क्षेत्र गौण बनाई आम्दानीका श्रोतको रुपमा मात्र सिमित गर्नु ठुलो कमजोरी हो । 

लोकतान्त्रिक पद्वतिमा सत्ता सन्चालकले जनतालाई निरुत्साहित पार्नु हुँदैन । जायज मागहरुको सुनुवाइ र सम्बोधन गर्नुपर्छ । शैक्षिक जनशक्तिलाई श्रोत ब्यक्तिका रुपमा स्थापित गर्नु पर्छ । शैक्षिक संस्थाहरुलाई प्रबद्र्वन गर्ने र बिचारहरुको निरन्तर निर्माण गर्नुपर्छ । उच्च शिक्षा हासिल गरेका जनताले प्रो–डेमोक्रेसिमा बिश्वास लिएको हुन्छ र साधारण अध्ययन तहका जनताले पपुलिष्ट ब्यक्तिलाई बिश्वास लिएका हुन्छन् , रोजेका हुन्छन्, भोट हालेका हुन्छन् र त्यो समूहले सरकारसँग बढी झुकाब र भरोसा राखेका हुन्छन् । हाल नेपालमा बनेको सरकार पपुलिष्ट मेजोरिटीबाट निर्माण भएको सरकार हो । 

यो सरकारले जनता संरक्षित हुनेगरी नीतिगत तथा दिगो आर्थिक प्रणाली अपनाउनुपर्छ । सरकारको दायित्व जनताले स्वआर्जन गरेको सम्पत्तिी हिसाब गर्ने, बिदेशमा वा स्वदेशमा बसेर कमाएको सम्पत्तीको हिसाब गर्ने, कर निर्धारण गर्ने र आर्थिक बृद्वि भयो भएन भनेर सुची प्रकाशित गर्ने मात्र होईन ।
 
सरकारको काम रोजगारीको बिकास गर्ने, उद्योग धन्दा प्रबद्र्वन गर्ने, लगानीकर्तालाई प्रोत्साहन र सुरक्षा प्रबाह गर्ने, टेक्नोलोजिमा सहयोग गर्ने र उत्पादनको कारणले आम जनतालाई सहज हुने, फाईदा हुने, सामाजिक कल्याण हुने स्थितिमा पुर्ण कर छुटको आर्थिक प्रणाली अपनाउने र शेयर बजारलाई संरक्षण गर्ने हो । त्यसैले नेकपाको दुई तिहाइ सरकारले कच्चा र पपुलिष्ट निर्णय गरेर जनताको भरोसा नगुमाओस् । चुनावमा ब्यक्त गरेका प्रतिवद्धताहरु पुरा गर्न सकोस । (लेखक  अधिवक्ता हुन्)

ईआइसिटी नेपाल प्रालिद्धारा संचालित हाम्राकुरा डटकममा प्रकाशित कुनै पनि सामाग्री ईआइसिटी नेपालको पूर्व जानकारी विना हुवहु एवं आंशिक रुपमा समेत कपी गरि प्रकाशन गर्नु दण्डनीय छ। यस किसिमका कार्य गर्ने उपर ईआइसिटी नेपाल कानुनी उपचार खोज्न बाध्य हुने भएकाले सम्बन्धित सवैलाई सचेत हुन जानकारी गराइन्छ।

नयाँ